
Aje-aje
Daubentonia madagascariensis
Aje-aje, zwany też palczakiem, to niezwykły nocny ssak naczelny z Madagaskaru. Najbardziej wyróżnia go bardzo długi, chudy środkowy palec, którym stuka w drewno i wydłubuje ukryte larwy.
Aje-aje — podstawowe fakty
Szybkie ciekawostki
- Ma bardzo długi, chudy środkowy palec.
- Stuka w drewno i nasłuchuje larw wielkimi uszami.
- Wydłubuje larwy długim palcem.
- Nocny ssak; żyje tylko na Madagaskarze.
Jak żyje aje-aje?
Aje-aje poluje na larwy owadów schowane w drewnie w wyjątkowy sposób. Najpierw stuka długim palcem w gałąź i nasłuchuje wielkimi uszami, czy w środku nie ma pustej komory — tam, gdzie drewno brzmi „głucho", mogą kryć się larwy. Potem wygryza dziurę zębami i wyciąga zdobycz tym samym cienkim palcem.
Taki sposób zdobywania jedzenia nazywa się żerowaniem stukającym i jest bardzo rzadki wśród ssaków. Aje-aje ma też duże, świecące w nocy oczy oraz krzaczasty ogon. Niestety jest zagrożony i objęty ochroną, a dziko żyje tylko na Madagaskarze.
aje-aje ma bardzo długi, chudy środkowy palec, którym stuka w drewno i nasłuchuje, czy w środku nie ma larw — a potem wygryza dziurę i wyciąga zdobycz tym samym palcem? Taki sposób zdobywania jedzenia jest bardzo rzadki wśród ssaków.
Jak wygląda aje-aje?
Aje-aje ma ciemne, długie, szorstkie futro i duży, krzaczasty ogon, dłuższy niż całe ciało zwierzęcia. Oczy są ogromne, okrągłe i bursztynowe, świecące w świetle latarki, a uszy duże, nagie i wyjątkowo ruchliwe, ustawiane niezależnie od siebie w stronę dochodzących dźwięków.
Środkowy palec dłoni jest cieniutki, dużo dłuższy od pozostałych i wyposażony w hakowaty pazur — to najbardziej charakterystyczna cecha całego gatunku, niespotykana w takiej formie u żadnego innego ssaka. Siekacze rosną przez całe życie, tak jak u gryzoni, choć aje-aje gryzoniem nie jest.
Aje-aje a podobne zwierzęta
Aje-aje jest jedynym żyjącym przedstawicielem swojej rodziny i nie ma bliskich krewnych wśród dzisiejszych zwierząt — jego najbliżsi kuzyni wśród lemurów wyodrębnili się od niego bardzo dawno, jeszcze zanim powstała większość znanych dziś gatunków lemurów.
Sposobem żerowania aje-aje przypomina dzięcioła, choć oba zwierzęta nie są w żaden sposób spokrewnione — to kolejny przykład niezależnego wykształcenia podobnego rozwiązania przez odległe od siebie gatunki, tym razem ssaka i ptaka.
Aje-aje a ludzie
Żerowanie stukające, jakie stosuje aje-aje, jest niezwykle rzadkie wśród ssaków i przez długi czas uchodziło za technikę zarezerwowaną dla ptaków, takich jak dzięcioł — odkrycie, że robi to również naczelny, było dla naukowców sporym zaskoczeniem.
Na Madagaskarze aje-aje od dawna otoczony jest zabobonami — w wielu wioskach uważa się go za zwiastuna nieszczęścia albo śmierci, co prowadziło do zabijania każdego napotkanego osobnika, mimo że zwierzę nie stanowi żadnego realnego zagrożenia dla ludzi.
Te przesądy, w połączeniu z wycinką lasów deszczowych Madagaskaru, doprowadziły gatunek na skraj wyginięcia. Dziś prowadzone są programy edukacyjne mające zmienić postrzeganie aje-aje wśród lokalnej ludności oraz chronić resztki lasów, w których jeszcze występuje.
Aje-aje — częste pytania
Jak duży jest aje-aje?
Aje-aje waży około 2–3 kg — to niewielki ssak naczelny.
Dla dociekliwych
Ile żyje aje-aje?
Aje-aje dożywa około 20 lat.
Dla dociekliwych
Co je aje-aje?
Aje-aje jest wszystkożerny — je larwy owadów, owoce i nasiona.
Dla dociekliwych
Gdzie żyje aje-aje?
Aje-aje mieszka w lasach Madagaskaru i nigdzie indziej na świecie.
Dla dociekliwych
Jak aje-aje znajduje larwy w drewnie?
Najpierw stuka długim palcem w gałąź i nasłuchuje wielkimi uszami, czy w środku nie ma pustej komory, w której mogą kryć się larwy.
Dla dociekliwych
Jak jest „palec" po angielsku?
Aje-aje po angielsku to aye-aye, a palec to a finger.
Dla dociekliwych
Dlaczego żerowanie aje-aje zaskoczyło naukowców?
Bo technika stukania w drewno i nasłuchiwania pustych komór była wcześniej znana głównie u ptaków, takich jak dzięcioł, a nie u ssaków naczelnych.
Dla dociekliwych
Dlaczego mieszkańcy Madagaskaru boją się aje-aje?
W wielu wioskach od dawna uważa się go za zwiastuna nieszczęścia albo śmierci, co prowadziło do zabijania każdego napotkanego osobnika.
Dla dociekliwych
Czy aje-aje ma bliskich krewnych?
Nie wśród dzisiejszych zwierząt. Jest jedynym żyjącym przedstawicielem swojej rodziny, wyodrębnionym od pozostałych lemurów bardzo dawno temu.
Dla dociekliwych
Zobacz także naczelne

Aguti
Aguti zakopuje nasiona na zapas i — zapominając o części z nich — pomaga rosnąć nowym drzewom, dlatego bywa nazywany „leśnym ogrodnikiem"?
Poznaj
Alpaka
Wełna alpaki jest tak ciepła i miękka, że robi się z niej swetry i koce cieplejsze od owczych, a przy tym lżejsze — i nie gryzie w skórę?
Poznaj
Antylopa
Niektóre antylopy potrafią uciekać, wykonując ogromne, wysokie skoki — taki popisowy podskok w miejscu, zwany pronkingiem, ostrzeg
Poznaj
Baran
Baran to samiec owcy — a dorosłe barany wielu ras mają potężne, spiralnie zakręcone rogi, którymi czasem zderzają się łbami podcza
Poznaj