Wikunia żyje wysoko w Andach, gdzie powietrze jest rozrzedzone, a noce mroźne. Jej cienka, ale gęsta wełna doskonale chroni przed zimnem, a organizm dobrze radzi sobie z niedoborem tlenu na dużej wysokości.

Wikunie żyją w małych stadach prowadzonych przez jednego samca. Są płochliwe i szybkie — w razie zagrożenia uciekają, zwinnie pokonując górskie zbocza. Ich wełnę pozyskuje się, delikatnie strzygąc dzikie zwierzęta, a potem wypuszczając je wolno.

Wikunia jest najmniejsza i najsmuklejsza ze wszystkich wielbłądowatych. Ma cienką szyję, delikatne nogi i drobną głowę, a jej wełna jest wyjątkowo krótka i cienka — znacznie cieńsza niż u lamy czy alpaki.

Ubarwienie jest jasnopłowe na wierzchu i białe na spodzie ciała, a na piersi u części osobników wyrasta charakterystyczny pęk długich, białych włosów, zwisający jak fartuszek. Dolne siekacze rosną wikunii przez całe życie, tak jak gryzoniom, bo ścierają się od skubania twardych, górskich traw.

Alpaka pochodzi właśnie od wikunii i przejęła po niej delikatną wełnę, ale jest wyraźnie większa, krępsza i pokryta znacznie obfitszym runem. Wikunia zawsze pozostaje smukła i krótko owłosiona, bo w jej przypadku o cieple decyduje cienkość włosa, a nie jego długość.

Guanako, drugie dzikie wielbłądowate Andów, jest od wikunii wyraźnie większe, ma szarą głowę i brunatniejsze futro oraz nie ma białego pęku włosów na piersi. Guanako schodzi też znacznie niżej, aż na równiny, podczas gdy wikunia trzyma się wysokich gór.

Wełna wikunii była w państwie Inków zastrzeżona dla władcy i jego dworu — noszenie jej przez zwykłego człowieka było karane. Zwierząt nie zabijano: organizowano wielkie obławy, w których setki ludzi otaczały stada, strzyżono zwierzęta i wypuszczano je wolno.

Po upadku państwa Inków ten porządek się załamał i wikunie zaczęto po prostu zabijać dla wełny. Doprowadziło to gatunek na skraj zagłady w XX wieku, aż wprowadzono ścisłą ochronę oraz zakaz handlu, który odciął nielegalny surowiec od rynku.

Odbudowa się udała, a dziś wełnę pozyskuje się w sposób nawiązujący do dawnej praktyki: społeczności andyjskie organizują obławy, strzygą dzikie zwierzęta i wypuszczają je z powrotem. Dochód zostaje w regionie i to on daje mieszkańcom powód, żeby chronić wikunie przed kłusownikami.