
Saiga
Saiga tatarica
Saiga to niezwykła antylopa stepów Azji, którą łatwo poznać po wielkim, ruchomym nosie przypominającym krótką trąbę. Ten dziwny nos pełni bardzo ważną rolę w surowym, stepowym klimacie.
Saiga — podstawowe fakty
Szybkie ciekawostki
- Ma wielki, ruchomy nos jak krótka trąba.
- Nos ogrzewa zimą i filtruje pył latem.
- Żyje w stadach na stepach Azji.
- Poważnie zagrożona i chroniona.
Jak żyje saiga?
Wielki, workowaty nos saigi działa jak naturalny filtr i „klimatyzacja". Zimą ogrzewa lodowate, mroźne powietrze, zanim trafi ono do płuc, a latem, podczas pędu przez zakurzony step, odsącza z powietrza pył. Dzięki temu saiga radzi sobie w miejscu pełnym skrajnych temperatur.
Saigi żyją w stadach i są znane z dalekich wędrówek przez rozległe stepy w poszukiwaniu trawy i wody. Potrafią też bardzo szybko biec. Niestety saiga jest dziś poważnie zagrożona i objęta ochroną, a jej stada mocno się przetrzebiły.
saigę łatwo poznać po wielkim, ruchomym nosie przypominającym krótką trąbę — a ten dziwny nos działa jak naturalna „klimatyzacja": zimą ogrzewa mroźne powietrze, a latem odsącza z niego pył podczas pędu przez zakurzony step?
Jak wygląda saiga?
Największą osobliwością saigi jest jej nos: duży, workowaty i wypukły, z nozdrzami skierowanymi ku dołowi i do przodu, przypominający krótką trąbkę. W środku kryje się rozbudowana jama z fałdami błony śluzowej, które ogrzewają, nawilżają i filtrują wdychane powietrze.
Sierść jest jasnopłowa latem, a zimą gęstnieje i bieleje niemal całkowicie. Rogi noszą wyłącznie samce — są jasne, niemal przezroczyste, pierścieniowane i lekko wygięte do tyłu, wyraźnie różniące się barwą od ciemnych rogów większości innych antylop stepowych.
Saiga a podobne zwierzęta
Żaden inny ssak stepowy nie ma tak charakterystycznego, workowatego nosa, więc pomyłka z innym gatunkiem jest w zasadzie niemożliwa. Z daleka, bez widocznej głowy, saiga bywa myślana za owcę albo kozę pasącą się na stepie, ale sam nos rozstrzyga sprawę natychmiast z bliska.
Historycznie istniały dwa blisko spokrewnione podgatunki saigi, różniące się nieznacznie zasięgiem i szczegółami budowy rogów — mongolski i znacznie liczniejszy stepowy, opisany na tej stronie. Ten pierwszy przetrwał tylko na niewielkim obszarze zachodniej Mongolii i pozostaje znacznie rzadszy.
Saiga a ludzie
Saiga przetrwała epokę lodowcową i żyła niegdyś obok mamutów na ogromnym obszarze od Wysp Brytyjskich po Alaskę. Dziś jej zasięg skurczył się do stepów Azji Środkowej, głównie Kazachstanu, a populacja wielokrotnie się załamywała z powodu kłusownictwa na rogi używane w medycynie tradycyjnej.
W 2015 roku w ciągu zaledwie kilku tygodni padło nagle kilkaset tysięcy saig w Kazachstanie — katastrofa, którą ostatecznie wyjaśniono jako połączenie bakterii normalnie nieszkodliwej z nietypowo ciepłą i wilgotną pogodą, która sprawiła, że stała się śmiertelna. Podobne masowe śnięcia zdarzały się w historii gatunku wcześniej.
Mimo takich katastrof populacja saigi w ostatnich latach wyraźnie się odbudowała dzięki ochronie i ograniczeniu kłusownictwa, co uznaje się za jeden z rzadkich sukcesów ochrony wielkich ssaków stepowych Azji Środkowej.
Saiga — częste pytania
Jak duża jest saiga?
Saiga waży około 25–55 kg — to niewielka, smukła antylopa.
Dla dociekliwych
Ile żyje saiga?
Saiga dożywa około 6–10 lat.
Dla dociekliwych
Co je saiga?
Saiga jest roślinożercą — je trawy i inne rośliny stepowe.
Dla dociekliwych
Gdzie żyje saiga?
Saiga mieszka na stepach i półpustyniach Azji Środkowej.
Spotkasz go m.in. w: na stepach Azji Środkowej.
Dla dociekliwych
Po co saidze taki dziwny nos?
Wielki, workowaty nos saigi działa jak naturalny filtr i „klimatyzacja".
Dla dociekliwych
Jak jest „antylopa" po angielsku?
Saiga po angielsku to saiga, a antylopa ogólnie to an antelope.
Dla dociekliwych
Ile podgatunków saigi istnieje?
Dwa: mongolski, przetrwały tylko na niewielkim obszarze zachodniej Mongolii i bardzo rzadki, oraz znacznie liczniejszy stepowy, żyjący głównie w Kazachstanie.
Dla dociekliwych
Co spowodowało masowe wymieranie saig w 2015 roku?
Bakterię normalnie nieszkodliwą dla tych zwierząt, która stała się śmiertelna w połączeniu z nietypowo ciepłą i wilgotną pogodą tamtego roku.
Dla dociekliwych
Czy populacja saigi się odbudowuje?
Tak, w ostatnich latach wyraźnie wzrosła dzięki ochronie gatunkowej i ograniczeniu kłusownictwa na rogi.
Dla dociekliwych
Zobacz także kopytne

Alpaka
Wełna alpaki jest tak ciepła i miękka, że robi się z niej swetry i koce cieplejsze od owczych, a przy tym lżejsze — i nie gryzie w skórę?
Poznaj
Antylopa
Niektóre antylopy potrafią uciekać, wykonując ogromne, wysokie skoki — taki popisowy podskok w miejscu, zwany pronkingiem, ostrzeg
Poznaj
Baran
Baran to samiec owcy — a dorosłe barany wielu ras mają potężne, spiralnie zakręcone rogi, którymi czasem zderzają się łbami podcza
Poznaj
Bawół afrykański
Bawół afrykański uchodzi za jedno z najbardziej niebezpiecznych zwierząt sawanny — potrafi stanąć w obronie stada i zaatakować nawet lwy?
Poznaj