Mimo pręg na nogach okapi nie jest spokrewnione z zebrą — jego najbliższym krewnym jest żyrafa. Zdradzają to długa szyja (choć krótsza niż u żyrafy) oraz bardzo długi, giętki, ciemny język, którym okapi zrywa liście, a nawet czyści sobie oczy i uszy.

Okapi żyje samotnie w gęstych, wilgotnych lasach i jest bardzo płochliwe, dlatego trudno je spotkać. Właśnie dlatego przez długi czas pozostawało nieznane nauce — odkryto je dopiero na początku XX wieku, choć mieszkańcy lasu znali je od dawna. Pręgi na nogach pomagają mu zniknąć w grze świateł i cieni lasu.

Tułów okapi jest ciemnobrunatny i pokryty krótką, gęstą sierścią o aksamitnym, niemal oleistym połysku, po którym woda spływa, nie mocząc zwierzęcia. Głowa i szyja są jaśniejsze, szarawe, a policzki i gardło niemal białe.

Pręgi obejmują wyłącznie zad i górne części nóg, poniżej których nogi są jasne z ciemnymi obrączkami nad kopytami. Samce mają na głowie krótkie rożki pokryte skórą — tak jak żyrafy — a samice ich nie mają. Język jest długi, giętki i ciemny, sięgający aż do oczu i uszu.

Pręgi na zadzie natychmiast przywodzą na myśl zebrę, ale to zupełnie inne zwierzę. Zebra jest jednopalczasta i należy do koniowatych, a okapi ma kopyta rozdwojone i wraz z żyrafą tworzy osobną rodzinę żyrafowatych.

Pokrewieństwo z żyrafą zdradza kilka szczegółów naraz: rożki pokryte skórą, bardzo długi ciemny język, kształt głowy oraz charakterystyczny sposób chodzenia, w którym zwierzę przestawia jednocześnie obie nogi tej samej strony ciała.

Okapi było przez europejską naukę uważane za zwierzę legendarne aż do początku XX wieku, choć mieszkańcy lasów dorzecza Konga znali je od zawsze i mieli dla niego własną nazwę. Pierwszym dowodem, jaki dotarł do Europy, były fragmenty pasiastej skóry, przez co początkowo uznano je za nowy gatunek konia.

Zwierzę występuje wyłącznie w lasach Demokratycznej Republiki Konga i nigdzie indziej na świecie. To czyni je bardzo wrażliwym: konflikty zbrojne, nielegalne kopalnie i wycinka lasu w tym jednym kraju decydują o losie całego gatunku.

Okapi jest symbolem narodowym Konga i pojawia się na monetach oraz w godłach instytucji przyrodniczych. Prowadzone są programy hodowli w ogrodach zoologicznych, jednak podstawą przetrwania gatunku pozostaje ochrona samego lasu — bez niego zwierzęta z hodowli nie miałyby dokąd wrócić.