Muł

Muł jest bardzo pewny nogi i wytrzymały. Świetnie radzi sobie na stromych, kamienistych ścieżkach, na których łatwo o potknięcie — dlatego często wykorzystywano go w górach do przenoszenia ładunków tam, gdzie trudno dojechać wozem.

Muł jest zwykle spokojny, cierpliwy i ostrożny — po ośle odziedziczył rozwagę, a po koniu krzepę. Zjada trawę, siano i inne rośliny, a przy dobrej opiece potrafi pracować i towarzyszyć człowiekowi przez wiele lat.

Muł powstaje ze skrzyżowania osła jako ojca z klaczą jako matką i łączy cechy obu rodziców w niemal wyliczalny sposób: głowę i uszy dłuższe niż u konia, ale krótsze niż u osła, ciało bliższe wielkością koniowi oraz twarde, wąskie kopyta odziedziczone po ojcu.

Grzywa i ogon są u muła bliższe końskim — dłuższe i bardziej opadające niż u osła, choć wciąż nieco skromniejsze. Krzyżówka odwrotna, ojciec koń i matka oślica, daje zwierzę zwane osłomułem — mniejsze i rzadziej hodowane.

Osioł jest wyraźnie mniejszy od muła i ma dłuższe uszy w stosunku do ciała. Koń jest z kolei pozbawiony charakterystycznego krzyża na grzbiecie, który muł często odziedzicza po ojcu, oraz ma mniej wytrzymałe, szybciej ścierające się kopyta.

Osłomuł, mieszaniec odwrotny, bywa z mułem mylony, ale jest od niego mniejszy, ma proporcje bliższe ośle i mniejszą wytrzymałość. W hodowli ceni się przede wszystkim muła, bo łączy najlepsze cechy obojga rodziców, podczas gdy osłomuł tego nie robi w takim stopniu.

Muł jest niemal zawsze niepłodny, bo koń i osioł mają różną liczbę chromosomów, a powstałe z ich skrzyżowania komórki rozrodcze nie potrafią się prawidłowo podzielić. Każdego muła trzeba więc uzyskać na nowo, krzyżując konkretnego osła z konkretną klaczą — nie da się hodować muła z muła.

Ta wada okazała się jednak zaletą gospodarczą: hodowcy mogli dobierać rodziców pod kątem konkretnych cech, nie martwiąc się o to, jak wyjdzie kolejne pokolenie mułów, bo takiego pokolenia po prostu nie ma.

Muły od starożytności ceniono w wojsku i w transporcie górskim właśnie za połączenie siły konia z rozwagą i pewnością nogi osła. Armie wielu krajów, w tym górskie oddziały juczne, korzystały z mułów jeszcze w XX wieku tam, gdzie żaden pojazd nie mógł przejechać.