
Koza domowa
Capra hircus
Koza to zwinne, ciekawskie zwierzę gospodarskie, znane z zamiłowania do wspinaczki. Potrafi wdrapać się w miejsca, gdzie inne zwierzęta by nie weszły.
Koza domowa — podstawowe fakty
Szybkie ciekawostki
- To zwinne zwierzę gospodarskie, mistrz wspinaczki.
- Wchodzi na strome skały, a nawet na drzewa.
- Daje mleko, z którego robi się sery.
- Jest ciekawska i mało wybredna w jedzeniu.
Jak żyje koza domowa?
Koza świetnie się wspina — pewnie stąpa po stromych skałach i chętnie wchodzi na wszystko, na co się da. Jej twarde, rozdwojone racice trzymają się nawet wąskich półek skalnych.
Kozy są ciekawskie i mało wybredne — skubią trawę, liście, gałązki, a nawet korę. Dają ludziom mleko, z którego robi się smaczne sery.
kozy są tak zwinnymi wspinaczami, że potrafią wdrapać się na strome skały, a nawet na drzewa — bywa, że całe stado obsiada gałęzie jak ptaki?
Jak wygląda koza?
Koza ma szczupłe ciało, wysokie nogi i wąską głowę z prostym albo lekko wypukłym profilem. Rogi, obecne u obu płci w wielu rasach, są zwykle spłaszczone z boków i odchylone do tyłu, a u samców znacznie potężniejsze niż u samic.
Źrenice kozy są poziome i prostokątne — dzięki temu, przy pochylonej do pastwiska głowie, pole widzenia obejmuje szeroki pas otoczenia niemal dookoła. Wiele kóz ma pod gardłem parę zwisających wyrostków skórnych, nazywanych kolczykami, oraz brodę z długich włosów.
Koza domowa a podobne zwierzęta
Owca i koza są sobie bliskie, ale wyraźnie się różnią. Koza ma ogon krótki i uniesiony do góry, owca długi i zwisający. Koza ma prosty profil pyska i brodę, owca wypukły profil i brak brody. Rogi kozy odchylają się do tyłu, a barana zwijają w ślimak po bokach głowy.
Dzikim przodkiem kozy domowej jest koza bezoarowa z gór Azji Zachodniej. Blisko spokrewnione są też koziorożce, od których kozę odróżnia przede wszystkim kształt rogów — u koziorożca są masywne, łukowate i pokryte poprzecznymi zgrubieniami.
Koza domowa a ludzie
Kozy należą do najstarszych udomowionych zwierząt i przez tysiąclecia były dla ubogich gospodarstw ważniejsze niż krowy: dają mleko, jedząc to, czego żadne inne zwierzę gospodarskie by nie tknęło, i wymagają mniej miejsca oraz paszy.
Ta sama zaleta bywa problemem. Kozy zgryzają rośliny bardzo nisko i sięgają po korę oraz gałązki, przez co na wyspach i terenach suchych, gdzie wprowadzono je razem z osadnikami, doprowadziły do wyjałowienia zboczy i erozji gleby.
W gospodarstwie koza jest zwierzęciem wymagającym solidnego ogrodzenia. Sprawnie się wspina, przeciska przez zaskakująco wąskie szczeliny i uczy się otwierać zasuwy. Bywa też trzymana jako towarzysz dla koni i innych zwierząt, bo dobrze znosi zmiany i uspokaja stado.
Koza domowa — częste pytania
Jak duża jest koza?
Koza waży do 60–90 kg, zależnie od rasy.
Dla dociekliwych
Ile żyje koza?
Koza dożywa 15–18 lat.
Dla dociekliwych
Co je koza?
Koza jest roślinożercą — je trawę, liście, gałązki, a nawet korę.
Dla dociekliwych
Gdzie żyje koza?
Koza żyje w gospodarstwach i na górzystych terenach na całym świecie.
Dla dociekliwych
Czy koza potrafi się wspinać?
Tak, i to znakomicie — wdrapuje się na strome skały, a nawet na drzewa!
Dla dociekliwych
Jak jest „koza" po angielsku?
Koza po angielsku to goat.
Dla dociekliwych
Jak odróżnić kozę od owcy?
Po ogonie i profilu pyska. Koza ma ogon krótki, uniesiony do góry, prosty profil i brodę. Owca ma ogon długi i zwisający, wypukły profil i nie ma brody.
Dla dociekliwych
Dlaczego koza ma prostokątne źrenice?
Bo daje jej to bardzo szerokie pole widzenia przy pochylonej głowie. Pasąca się koza obejmuje wzrokiem niemal całe otoczenie, nie przerywając skubania.
Dla dociekliwych
Dlaczego kozy szkodzą roślinności?
Bo zgryzają rośliny bardzo nisko i sięgają po korę oraz gałązki. Na terenach suchych i na wyspach doprowadziło to do wyjałowienia zboczy i erozji gleby.
Dla dociekliwych
Zobacz także kopytne

Alpaka
Wełna alpaki jest tak ciepła i miękka, że robi się z niej swetry i koce cieplejsze od owczych, a przy tym lżejsze — i nie gryzie w skórę?
Poznaj
Antylopa
Niektóre antylopy potrafią uciekać, wykonując ogromne, wysokie skoki — taki popisowy podskok w miejscu, zwany pronkingiem, ostrzeg
Poznaj
Bizon
Bizon waży nawet tonę, a mimo to potrafi rozpędzić się do prędkości szybszej niż koń galopem i błyskawicznie zmienić kierunek?
Poznaj
Dzik
Młode dziki, nazywane warchlakami, rodzą się z charakterystycznymi, jasnymi pręgami na ciemnym futrze?
Poznaj