Nietoperz wampir to niewielki nietoperz z Ameryki, który odżywia się krwią śpiących zwierząt. Ma bardzo ostre ząbki i czuły nos wykrywający ciepło.

Żyje w koloniach, w których panuje zaskakująca współpraca — najedzone nietoperze dzielą się pokarmem z tymi, którym nie udało się zdobyć posiłku.

Nietoperz wampir ma krępe, ciemne ciało i krótki, spłaszczony pysk pozbawiony liścionosa charakterystycznego dla wielu innych nietoperzy amerykańskich. Zęby są zredukowane liczebnie, ale dwa górne siekacze są bardzo ostre i zakrzywione, przystosowane do precyzyjnego nacięcia skóry, a nie do gryzienia.

Nogi są nietypowo silne jak na nietoperza i mają dobrze rozwinięte kciuki, dzięki czemu zwierzę potrafi sprawnie chodzić, a nawet skakać po ziemi w pobliżu śpiącego zwierzęcia — większość nietoperzy porusza się po gruncie bardzo niezdarnie.

Istnieją jeszcze dwa inne gatunki nietoperzy żywiących się krwią, żyjące w tym samym regionie Ameryki: jeden żeruje głównie na ptakach, a drugi na dzikich ssakach, podczas gdy opisany tutaj nietoperz wampir zwyczajny najczęściej atakuje bydło i inne duże zwierzęta gospodarskie.

Nietoperz wampir bywa mylony z innymi mięsożernymi albo owadożernymi gatunkami nietoperzy z powodu samej nazwy wampir, ale żaden inny nietoperz na świecie nie żywi się krwią jako podstawowym pokarmem poza tymi trzema gatunkami z Ameryki.

Współpraca w kolonii nietoperzy wampirów jest wyjątkowa: zwierzę, które nie zdobyło krwi danej nocy, żebrze o pokarm u innych członków kolonii, a te oddają mu część zdobytej krwi przez zwracanie jej z żołądka. Badacze wykazali, że nietoperze pamiętają, kto dzielił się z nimi wcześniej, i chętniej odwzajemniają taką pomoc.

Substancja przeciwzakrzepowa z jego śliny, nazwana od łacińskiej nazwy gatunku, jest przedmiotem badań medycznych nad lekami rozrzedzającymi krew, stosowanymi na przykład po udarze — jej działanie różni się od popularnych leków przeciwzakrzepowych i może być dla części pacjentów bezpieczniejsze.

Nietoperz wampir bywa uznawany za szkodnika hodowli bydła, bo powtarzające się ukąszenia osłabiają zwierzęta gospodarskie i mogą przenosić wściekliznę. W wielu krajach Ameryki Południowej prowadzi się kontrolowane ograniczanie liczebności kolonii żerujących na bydle, starając się jednocześnie chronić pozostałe gatunki nietoperzy.