Dziobak

Dziobak to jedno z najdziwniejszych zwierząt świata — ssak, który składa jaja i ma kaczy dziób oraz płetwiaste łapy. Żyje w rzekach i strumieniach wschodniej Australii.

Poluje pod wodą z zamkniętymi oczami, wyczuwając zdobycz miękkim dziobem. Młode karmi mlekiem, choć nie ma sutków — mleko sączy się wprost przez skórę.

Dziobak ma ciało pokryte gęstym, brązowym futrem, spłaszczony ogon jak u bobra oraz szeroki, płaski dziób pokryty miękką, wrażliwą skórą, a nie twardą rogową powłoką jak u ptaków. Łapy są płetwiaste, a błona pławna sięga poza palce, co pozwala ją odchylić przy chodzeniu po lądzie i odsłonić pazury do kopania.

Samce mają na tylnych łapach ostrogi połączone z gruczołem jadowym — to rzadkość wśród ssaków. Jad nie jest śmiertelny dla człowieka, ale wywołuje bardzo silny, długotrwały ból i służy głównie do walk z innymi samcami o dostęp do samic.

Dziobak i kolczatka to jedyni żyjący przedstawiciele stekowców — ssaków składających jaja. Poza tym są do siebie mało podobne: dziobak jest gładki, wodny i ma dziób, a kolczatka kolczasta, lądowa i ma długi, wąski pysk przystosowany do zbierania owadów.

Z daleka dziobaka można pomylić z bobrem albo wydrą ze względu na wodny tryb życia i spłaszczony ogon, ale żadne z tych zwierząt nie ma dzioba ani jadowitych ostróg, i oba rodzą żywe młode, a nie składają jaja.

Gdy pierwsze wypchane okazy dziobaka trafiły do Europy pod koniec XVIII wieku, brytyjscy naukowcy podejrzewali oszustwo — sądzili, że ktoś zszył dziób kaczki z futrzanym ciałem ssaka, i podobno próbowali znaleźć szwy nożyczkami.

Odkrycie, że dziobak składa jaja, wywołało w XIX wieku poważny spór naukowy, bo do tamtej pory sądzono, że wszystkie ssaki rodzą żywe młode. Ostateczne potwierdzenie tego faktu wymagało obserwacji w naturze, przeprowadzonych dopiero pod koniec stulecia.

Dziś dziobak jest symbolem unikatowości australijskiej przyrody i pojawia się w lokalnej symbolice, w tym na monecie. Zagraża mu głównie zanieczyszczenie rzek, budowa tam ograniczających swobodę wędrówki oraz susze, które w ostatnich latach coraz mocniej dotykają jego siedliska.