
Gacek szary
Plecotus austriacus
Gacek szary to niewielki nietoperz zamieszkujący Europę, w tym Polskę, łatwo rozpoznawalny po ogromnych, długich uszach — niemal tak długich jak reszta ciała. Poluje nocą na owady, korzystając z niezwykle precyzyjnego "sonaru".
Gacek szary — podstawowe fakty
Szybkie ciekawostki
- Ma uszy prawie tak długie jak całe ciało.
- Śpiąc, chowa uszy pod skrzydła, żeby nie zmarzły.
- Poluje nocą na ćmy i inne owady.
- Zimą zapada w sen w jaskiniach i piwnicach.
Jak żyje gacek szary?
Gacek to niewielki, owadożerny nietoperz spotykany także w Polsce, o wyjątkowo długich uszach. Poluje nocą, wyłapując owady dzięki echolokacji.
Na zimę zapada w sen w chłodnych, wilgotnych kryjówkach, jak jaskinie i piwnice. Wtedy zwija ogromne uszy i chowa je, żeby nie traciły ciepła.
uszy gacka szarego są tak duże, że w spoczynku, podczas snu zimowego, nietoperz zwija je pod skrzydłami niczym baranie rogi, żeby ich nie uszkodzić? To jeden z nietoperzy o proporcjonalnie największych uszach w Europie.
Jak wygląda gacek szary?
Gacek szary ma szarawe futro, wyraźnie chłodniejsze w odcieniu niż u bardzo podobnego gacka brunatnego, oraz ogromne, cienkie uszy sięgające niemal długości całego ciała, połączone u nasady wąskim pasem skóry biegnącym przez czoło.
Wewnątrz małżowiny usznej znajduje się długi tragus, wyrostek pomagający w precyzyjnym odbiorze echa, a pysk jest krótki, z niewielkimi, ale wyraźnymi fałdami skóry wokół nozdrzy.
Gacek szary a podobne zwierzęta
Gacek brunatny jest gatunkiem bliźniaczo podobnym, rozróżnianym od gacka szarego głównie po odcieniu futra oraz szczegółach budowy czaszki widocznych dopiero pod mikroskopem — w terenie oba gatunki bywają praktycznie nie do odróżnienia gołym okiem.
Nietoperz wielkouchy z Ameryki Północnej ma podobnie ogromne uszy i ten sam zwyczaj ich zwijania podczas snu, ale żyje na innym kontynencie i należy do zupełnie innego rodzaju.
Gacek szary a ludzie
Gacki polują inaczej niż wiele innych nietoperzy — zamiast łapać owady w locie, często zbierają je bezpośrednio z liści i kory drzew, zawisając na chwilę w powietrzu tuż przy roślinie, co wymaga wyjątkowo precyzyjnego, zwrotnego lotu.
Ich echolokacja jest przy tym bardzo cicha w porównaniu z innymi nietoperzami — to strategia obronna, bo część owadów, na przykład ćmy, wykształciła słuch wykrywający głośniejsze sygnały echolokacyjne innych drapieżników. Sam gacek bywa za to trudniejszy do wykrycia zwykłym detektorem nietoperzy niż gatunki polujące głośniej.
Gacek szary jest w Polsce rzadszy niż gacek brunatny i objęty ścisłą ochroną gatunkową. Zimuje głównie w piwnicach, fortach i sztolniach, gdzie temperatura pozostaje stała przez całą zimę, a niepokojenie takich zimowisk może zaburzyć cały cykl hibernacji kolonii. Latem chętnie zasiedla strychy kościołów i starych budynków, gdzie zakłada niewielkie kolonie rozrodcze.
Gacek szary — częste pytania
Jak duży jest gacek szary?
Gacek ma zaledwie 4–5 cm długości ciała, ale jego skrzydła rozkładają się na nawet 30 cm.
Dla dociekliwych
Ile żyje gacek szary?
Gacek szary dożywa nawet 15–20 lat.
Dla dociekliwych
Co je gacek szary?
Gacek jest owadożerny — poluje na ćmy i inne latające owady, chwytając je w locie.
Dla dociekliwych
Gdzie żyje gacek szary?
Gacek mieszka w lasach, parkach i na strychach budynków w całej Europie.
Spotkasz go m.in. w: całej Europie, w tym w Polsce.
Dla dociekliwych
Jak gacek „widzi" w ciemności?
Za pomocą echolokacji — wysyła dźwięki i słucha ich echa odbitego od owadów i przeszkód.
Dla dociekliwych
Co gacek robi ze swoimi wielkimi uszami, gdy śpi?
Zwija je do tyłu i chowa pod skrzydłami, niczym baranie rogi, żeby ich nie uszkodzić.
Dla dociekliwych
Jak jest „nietoperz" po angielsku?
Nietoperz po angielsku to bat (czyt. bat), a gacek to long-eared bat („długouchy nietoperz").
Dla dociekliwych
Jak gacek różni się od gacka brunatnego?
Głównie odcieniem futra — gacek szary jest chłodniejszy w barwie — oraz szczegółami budowy czaszki widocznymi dopiero pod mikroskopem, praktycznie nie do rozróżnienia gołym okiem w terenie.
Dla dociekliwych
Jak gacek poluje na owady na liściach?
Zawisa na chwilę w powietrzu tuż przy roślinie i zbiera owady bezpośrednio z liści czy kory, zamiast łapać je wyłącznie w locie.
Dla dociekliwych
Dlaczego echolokacja gacka jest tak cicha?
To strategia obronna — część owadów, na przykład ćmy, wykształciła słuch wykrywający głośniejsze sygnały echolokacyjne innych, głośniejszych nietoperzy.
Dla dociekliwych
Zobacz także inne

Dziobak
Dziobak jest jednym z zaledwie kilku ssaków na świecie, które składają jaja zamiast rodzić żywe młode?
Poznaj
Góralek kopytny
Góralek kopytny, mimo że wygląda jak gryzoń wielkości królika, jest genetycznie bliżej spokrewniony ze słoniami i manatami niż z j
Poznaj
Jeż europejski
Jeż ma na grzbiecie nawet kilka tysięcy kolców i potrafi zwinąć się w idealną kulkę?
Poznaj
Kangur
Kangur nie potrafi chodzić do tyłu — jego potężne tylne nogi i gruby ogon są zbudowane wyłącznie do skakania w przód?
Poznaj