Materiał PDF · sklep
Czytanie ze zrozumieniem kl. 1: Zwierzęta domowe, 6 tekstów PDF
6 krótkich opowiadań z pytaniami dla klasy 1, pisanych dużą czcionką: „Zwierzęta domowe”.
5,90 zł
Zdjęcie: Andrei Sakhno · CC BY-SA 4.0
🦊 Ssaki
Gacek szary
Plecotus austriacus
Gacek szary to niewielki nietoperz zamieszkujący Europę, w tym Polskę, łatwo rozpoznawalny po ogromnych, długich uszach — niemal tak długich jak reszta ciała. Poluje nocą na owady, korzystając z niezwykle precyzyjnego "sonaru".
W pigułce
Gacek szary — podstawowe fakty
🏡
Gdzie mieszkaLasy, parki i strychy budynków w całej Europie🍽️
Co jeĆmy i inne owady latające, chwytane w locie📏
Wielkość4-5 cm długości ciała, rozpiętość skrzydeł do 30 cm⏳
Ile żyjeDo 15-20 latDla ciekawskich
Szybkie ciekawostki
- Ma uszy prawie tak długie jak całe ciało.
- Śpiąc, chowa uszy pod skrzydła, żeby nie zmarzły.
- Poluje nocą na ćmy i inne owady.
- Zimą zapada w sen w jaskiniach i piwnicach.
Bliżej natury
Jak żyje gacek szary?
Gacek to niewielki, owadożerny nietoperz spotykany także w Polsce, o wyjątkowo długich uszach. Poluje nocą, wyłapując owady dzięki echolokacji.
Na zimę zapada w sen w chłodnych, wilgotnych kryjówkach, jak jaskinie i piwnice. Wtedy zwija ogromne uszy i chowa je, żeby nie traciły ciepła.
Czy wiesz, że…?
uszy gacka szarego są tak duże, że w spoczynku, podczas snu zimowego, nietoperz zwija je pod skrzydłami niczym baranie rogi, żeby ich nie uszkodzić? To jeden z nietoperzy o proporcjonalnie największych uszach w Europie.
Jak rozpoznać
Jak wygląda gacek szary?
Gacek szary ma szarawe futro, wyraźnie chłodniejsze w odcieniu niż u bardzo podobnego gacka brunatnego, oraz ogromne, cienkie uszy sięgające niemal długości całego ciała, połączone u nasady wąskim pasem skóry biegnącym przez czoło.
Wewnątrz małżowiny usznej znajduje się długi tragus, wyrostek pomagający w precyzyjnym odbiorze echa, a pysk jest krótki, z niewielkimi, ale wyraźnymi fałdami skóry wokół nozdrzy.
Nie pomyl się
Gacek szary a podobne zwierzęta
Gacek brunatny jest gatunkiem bliźniaczo podobnym, rozróżnianym od gacka szarego głównie po odcieniu futra oraz szczegółach budowy czaszki widocznych dopiero pod mikroskopem — w terenie oba gatunki bywają praktycznie nie do odróżnienia gołym okiem.
Nietoperz wielkouchy z Ameryki Północnej ma podobnie ogromne uszy i ten sam zwyczaj ich zwijania podczas snu, ale żyje na innym kontynencie i należy do zupełnie innego rodzaju.
W sąsiedztwie człowieka
Gacek szary a ludzie
Gacki polują inaczej niż wiele innych nietoperzy — zamiast łapać owady w locie, często zbierają je bezpośrednio z liści i kory drzew, zawisając na chwilę w powietrzu tuż przy roślinie, co wymaga wyjątkowo precyzyjnego, zwrotnego lotu.
Ich echolokacja jest przy tym bardzo cicha w porównaniu z innymi nietoperzami — to strategia obronna, bo część owadów, na przykład ćmy, wykształciła słuch wykrywający głośniejsze sygnały echolokacyjne innych drapieżników. Sam gacek bywa za to trudniejszy do wykrycia zwykłym detektorem nietoperzy niż gatunki polujące głośniej.
Gacek szary jest w Polsce rzadszy niż gacek brunatny i objęty ścisłą ochroną gatunkową. Zimuje głównie w piwnicach, fortach i sztolniach, gdzie temperatura pozostaje stała przez całą zimę, a niepokojenie takich zimowisk może zaburzyć cały cykl hibernacji kolonii. Latem chętnie zasiedla strychy kościołów i starych budynków, gdzie zakłada niewielkie kolonie rozrodcze.
Ćwicz dalej z kartami pracy
Encyklopedia zostaje darmowa. Jeśli dziecko chce poćwiczyć dalej, w sklepie czekają gotowe karty pracy PDF do druku, z kluczem odpowiedzi.
Materiał PDF · sklep
Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Zwierzęta z zoo, 6 tekstów PDF
6 tekstów z pytaniami dla klas 2–3: „Zwierzęta z zoo”.
5,90 zł
Kartkówka PDF · sklep
Rośliny i zwierzęta — kartkówka, przyroda kl. 3
Kartkówka z przyrody dla klasy 3: rośliny i zwierzęta lasu, łąki, pola i wody. Pięć grup, 5 zadań, 15 minut.
3,90 zł
Pytania i odpowiedzi
Gacek szary — częste pytania
Jak duży jest gacek szary?
Gacek ma zaledwie 4–5 cm długości ciała, ale jego skrzydła rozkładają się na nawet 30 cm.
Dla dociekliwych
Najbardziej rzucają się w oczy jego ogromne uszy — niemal tak długie jak całe ciało nietoperza.
Jak wygląda gacek szary?
Gacek szary ma szarawe futro, wyraźnie chłodniejsze w odcieniu niż u bardzo podobnego gacka brunatnego, oraz ogromne, cienkie uszy sięgające niemal długości całego ciała, połączone u nasady wąskim pasem skóry biegnącym przez czoło.
Dla dociekliwych
Wewnątrz małżowiny usznej znajduje się długi tragus, wyrostek pomagający w precyzyjnym odbiorze echa, a pysk jest krótki, z niewielkimi, ale wyraźnymi fałdami skóry wokół nozdrzy.
Ile żyje gacek szary?
Gacek szary dożywa nawet 15–20 lat.
Dla dociekliwych
To zaskakująco długo jak na tak małe zwierzę. Zimę spędza w hibernacji, ukryty w jaskini lub piwnicy.
Co je gacek szary?
Gacek jest owadożerny — poluje na ćmy i inne latające owady, chwytając je w locie.
Dla dociekliwych
Jedna noc polowania to setki złapanych owadów. Dzięki temu nietoperze są wielkimi pomocnikami w walce ze szkodnikami.
Gdzie żyje gacek szary?
Gacek mieszka w lasach, parkach i na strychach budynków w całej Europie.
AfrykaAmeryka Płn.Ameryka Płd.🌍 EuropaAzjaAustraliaAntarktyda
Spotkasz go m.in. w: całej Europie, w tym w Polsce.
Dla dociekliwych
Chętnie zajmuje ciemne, spokojne zakamarki — dlatego czasem można go spotkać na strychu starego domu.
Jak gacek „widzi” w ciemności?
Za pomocą echolokacji — wysyła dźwięki i słucha ich echa odbitego od owadów i przeszkód.
Dla dociekliwych
Dzięki temu poluje w całkowitej ciemności, „widząc” świat uszami. Wielkie uszy pomagają mu wyłapać nawet najcichsze echo.
Co gacek robi ze swoimi wielkimi uszami, gdy śpi?
Zwija je do tyłu i chowa pod skrzydłami, niczym baranie rogi, żeby ich nie uszkodzić.
Dla dociekliwych
Podczas snu zimowego wystają mu wtedy tylko małe „różki”. Dzięki temu delikatne uszy są bezpieczne przez całą zimę.
Jak jest „nietoperz” po angielsku?
Nietoperz po angielsku to bat (czyt. bat), a gacek to long-eared bat („długouchy nietoperz”).
Dla dociekliwych
Echolokacja to echolocation, a uszy to ears.
Jak gacek różni się od gacka brunatnego?
Głównie odcieniem futra — gacek szary jest chłodniejszy w barwie — oraz szczegółami budowy czaszki widocznymi dopiero pod mikroskopem, praktycznie nie do rozróżnienia gołym okiem w terenie.
Dla dociekliwych
Oba gatunki są sobie bardzo bliskie i przez długi czas bywały mylone nawet przez doświadczonych obserwatorów nietoperzy.
Jak gacek poluje na owady na liściach?
Zawisa na chwilę w powietrzu tuż przy roślinie i zbiera owady bezpośrednio z liści czy kory, zamiast łapać je wyłącznie w locie.
Dla dociekliwych
Wymaga to wyjątkowo precyzyjnego, zwrotnego lotu, jaki dają mu jego szerokie, zaokrąglone skrzydła.
Dlaczego echolokacja gacka jest tak cicha?
To strategia obronna — część owadów, na przykład ćmy, wykształciła słuch wykrywający głośniejsze sygnały echolokacyjne innych, głośniejszych nietoperzy.
Dla dociekliwych
Cichsze dźwięki dają gackowi przewagę zaskoczenia nad zdobyczą, która nie zdąży zareagować ucieczką, co jest szczególnie ważne przy polowaniu na czujne ćmy nocne.
Poznaj też
Zobacz także inne
Dziobak
Dziobak jest jednym z zaledwie kilku ssaków na świecie, które składają jaja zamiast rodzić żywe młode?
Poznaj
Góralek kopytny
Góralek kopytny, mimo że wygląda jak gryzoń wielkości królika, jest genetycznie bliżej spokrewniony ze słoniami i manatami niż z j
Poznaj
Jeż europejski
Jeż ma na grzbiecie nawet kilka tysięcy kolców i potrafi zwinąć się w idealną kulkę?
Poznaj
Kangur
Kangur nie potrafi chodzić do tyłu — jego potężne tylne nogi i gruby ogon są zbudowane wyłącznie do skakania w przód?
Poznaj