
Tchórz
Mustela putorius
Tchórz to niewielki, nocny drapieżnik z rodziny łasicowatych, znany przede wszystkim ze swojej obronnej broni — cuchnącej wydzieliny gruczołów przyodbytowych. Mimo złej sławy jest cennym sprzymierzeńcem rolników, polując na gryzonie.
Tchórz — podstawowe fakty
Szybkie ciekawostki
- W obronie wypuszcza nieprzyjemny zapach — stąd powiedzenie „śmierdzi jak tchórz”.
- To dziki przodek udomowionej fretki.
- Poluje nocą, głównie na gryzonie i żaby.
- Ma ciemną „maskę” na pysku.
Jak żyje tchórz?
Tchórz to nocny drapieżnik z rodziny łasicowatych, spotykany także w Polsce, blisko pól i zabudowań. Ma wydłużone ciało, krótkie nogi i ciemną maskę na twarzy.
Gdy się przestraszy, potrafi wypuścić z gruczołów cuchnącą wydzielinę, która odstrasza wrogów. Od tchórza pochodzi oswojona fretka, którą ludzie hodują od setek lat.
tchórz wcale nie używa swojego smrodu jako pierwszej linii obrony? Zanim uwolni cuchnącą wydzielinę, najpierw stara się odstraszyć napastnika, garbiąc grzbiet, sycząc i pokazując zęby — smród to dopiero ostateczność.
Jak wygląda tchórz?
Futro tchórza jest dwuwarstwowe i to daje mu niepowtarzalny wygląd: pod długimi, czarnobrunatnymi włosami okrywowymi prześwituje jasnożółte podszycie. Zwierzę wygląda przez to, jakby było przetykane żółtymi pasmami, zwłaszcza na bokach.
Na pysku nosi ciemną maskę obejmującą oczy, oddzieloną od czoła jasną przepaską, a obrzeżenia uszu i warg są białe. Ciało jest wydłużone, nogi krótkie, a ogon puszysty i jednolicie ciemny.
Tchórz a podobne zwierzęta
Fretka to udomowiona postać tchórza, więc podobieństwo jest oczywiste. Fretki bywają jednak kremowe, białe albo srebrzyste, mają łagodniejszy wyraz pyska i są przyzwyczajone do ludzi. Zdziczałe fretki i mieszańce z tchórzem bywają w terenie nie do odróżnienia bez badania.
W południowo-wschodniej Polsce można spotkać także tchórza stepowego, jaśniejszego, o płowym grzbiecie i ciemnych tylko nogach oraz ogonie. Norka amerykańska ma z kolei futro jednolicie ciemne, bez żółtego podszycia i bez maski na pysku.
Tchórz a ludzie
Tchórz od wieków trzymał się blisko gospodarstw, bo znajdował tam gryzonie, a przy okazji drób. To dlatego jego nazwa stała się w polszczyźnie obelgą, choć samo zwierzę nie jest ani tchórzliwe, ani szczególnie szkodliwe — zabezpieczony kurnik rozwiązuje problem całkowicie.
Dziś większym zagrożeniem dla tchórza jest osuszanie podmokłych łąk i zarastanie miedz oraz krzyżowanie się ze zdziczałymi fretkami. W Polsce jest gatunkiem łownym z okresem ochronnym, a jego liczebność w wielu regionach spada.
Fretka, wyhodowana właśnie z tchórza, służyła dawniej do polowań na króliki: wpuszczano ją do nory, żeby wypłoszyła zwierzęta w rozstawione sieci. Dziś trzyma się ją głównie jako zwierzę towarzyszące. Wypuszczanie fretek na wolność jest szkodliwe — mieszają się z dzikimi tchórzami i zacierają odrębność miejscowej populacji.
Tchórz — częste pytania
Jak duży jest tchórz?
Tchórz ma 32–45 cm długości ciała i waży 0,7–1,5 kg.
Dla dociekliwych
Ile żyje tchórz?
Na wolności tchórz dożywa 4–5 lat.
Dla dociekliwych
Co je tchórz?
Tchórz jest mięsożerny — poluje na gryzonie, żaby, jaja ptaków i inne drobne kręgowce.
Dla dociekliwych
Gdzie żyje tchórz?
Tchórz mieszka w lasach, na łąkach i terenach wiejskich całej Europy.
Spotkasz go m.in. w: całej Europie, w tym w Polsce.
Dla dociekliwych
Czy tchórz naprawdę śmierdzi?
Potrafi wydzielić bardzo nieprzyjemny zapach, ale używa go dopiero w ostateczności.
Dla dociekliwych
Czy tchórz jest przodkiem fretki?
Tak — fretka to udomowiony tchórz, hodowany przez ludzi od wieków.
Dla dociekliwych
Jak jest „tchórz" po angielsku?
Tchórz po angielsku to polecat (czyt. polkat).
Dla dociekliwych
Skąd wzięło się powiedzenie o tchórzu?
Z jego sposobu obrony. Zwierzę zaskoczone przez większego napastnika wypuszcza cuchnącą wydzielinę i ucieka, co dawniej odczytywano jako brak odwagi.
Dla dociekliwych
Jak rozpoznać tchórza po futrze?
Po prześwitującym jasnożółtym podszyciu pod ciemnymi włosami okrywowymi. Żadne inne łasicowate w Polsce nie ma takiego dwubarwnego efektu.
Dla dociekliwych
Czy tchórz szkodzi w gospodarstwie?
Może wejść do kurnika, ale przede wszystkim poluje na gryzonie. Szczelnie zabezpieczony kurnik rozwiązuje problem — tchórz nie podkopuje się przez beton ani nie przegryza siatki.
Dla dociekliwych
Zobacz także drapieżniki

Borsuk amerykański
Borsuk amerykański potrafi wykopać własną norę w suchej, twardej ziemi prerii w mniej niż 10 minut, dzięki ogromnym, silnym pazuro
Poznaj
Borsuk europejski
Nory borsuka, zwane "zameczkami", mogą mieć dziesiątki wejść, kilometry korytarzy i być użytkowane przez wiele pokoleń borsuków pr
Poznaj
Fretka
Fretka ma tak giętkie ciało, że potrafi przecisnąć się przez otwór niewiele szerszy od jej głowy — kiedyś wykorzystywano to nawet
Poznaj
Gepard
Gepard rozpędza się szybciej niż samochód na starcie?
Poznaj