Tchórz
Zdjęcie: Peter Trimming · CC BY 2.0
🦊 Ssaki

Tchórz

Mustela putorius

Tchórz to niewielki, nocny drapieżnik z rodziny łasicowatych, znany przede wszystkim ze swojej obronnej broni — cuchnącej wydzieliny gruczołów przyodbytowych. Mimo złej sławy jest cennym sprzymierzeńcem rolników, polując na gryzonie.

W pigułce

Tchórz — podstawowe fakty

🏡
Gdzie mieszkaLasy, łąki i tereny wiejskie w całej Europie
🍽️
Co jeGryzonie, żaby, jaja ptasie, drobne kręgowce
📏
Wielkość32-45 cm długości ciała, 0,7-1,5 kg
Ile żyje4-5 lat na wolności
Dla ciekawskich

Szybkie ciekawostki

  • W obronie wypuszcza nieprzyjemny zapach — stąd powiedzenie „śmierdzi jak tchórz”.
  • To dziki przodek udomowionej fretki.
  • Poluje nocą, głównie na gryzonie i żaby.
  • Ma ciemną „maskę” na pysku.
Bliżej natury

Jak żyje tchórz?

Tchórz to nocny drapieżnik z rodziny łasicowatych, spotykany także w Polsce, blisko pól i zabudowań. Ma wydłużone ciało, krótkie nogi i ciemną maskę na twarzy.

Gdy się przestraszy, potrafi wypuścić z gruczołów cuchnącą wydzielinę, która odstrasza wrogów. Od tchórza pochodzi oswojona fretka, którą ludzie hodują od setek lat.

Czy wiesz, że…?

tchórz wcale nie używa swojego smrodu jako pierwszej linii obrony? Zanim uwolni cuchnącą wydzielinę, najpierw stara się odstraszyć napastnika, garbiąc grzbiet, sycząc i pokazując zęby — smród to dopiero ostateczność.

Jak rozpoznać

Jak wygląda tchórz?

Futro tchórza jest dwuwarstwowe i to daje mu niepowtarzalny wygląd: pod długimi, czarnobrunatnymi włosami okrywowymi prześwituje jasnożółte podszycie. Zwierzę wygląda przez to, jakby było przetykane żółtymi pasmami, zwłaszcza na bokach.

Na pysku nosi ciemną maskę obejmującą oczy, oddzieloną od czoła jasną przepaską, a obrzeżenia uszu i warg są białe. Ciało jest wydłużone, nogi krótkie, a ogon puszysty i jednolicie ciemny.

Nie pomyl się

Tchórz a podobne zwierzęta

Fretka to udomowiona postać tchórza, więc podobieństwo jest oczywiste. Fretki bywają jednak kremowe, białe albo srebrzyste, mają łagodniejszy wyraz pyska i są przyzwyczajone do ludzi. Zdziczałe fretki i mieszańce z tchórzem bywają w terenie nie do odróżnienia bez badania.

W południowo-wschodniej Polsce można spotkać także tchórza stepowego, jaśniejszego, o płowym grzbiecie i ciemnych tylko nogach oraz ogonie. Norka amerykańska ma z kolei futro jednolicie ciemne, bez żółtego podszycia i bez maski na pysku.

W sąsiedztwie człowieka

Tchórz a ludzie

Tchórz od wieków trzymał się blisko gospodarstw, bo znajdował tam gryzonie, a przy okazji drób. To dlatego jego nazwa stała się w polszczyźnie obelgą, choć samo zwierzę nie jest ani tchórzliwe, ani szczególnie szkodliwe — zabezpieczony kurnik rozwiązuje problem całkowicie.

Dziś większym zagrożeniem dla tchórza jest osuszanie podmokłych łąk i zarastanie miedz oraz krzyżowanie się ze zdziczałymi fretkami. W Polsce jest gatunkiem łownym z okresem ochronnym, a jego liczebność w wielu regionach spada.

Fretka, wyhodowana właśnie z tchórza, służyła dawniej do polowań na króliki: wpuszczano ją do nory, żeby wypłoszyła zwierzęta w rozstawione sieci. Dziś trzyma się ją głównie jako zwierzę towarzyszące. Wypuszczanie fretek na wolność jest szkodliwe — mieszają się z dzikimi tchórzami i zacierają odrębność miejscowej populacji.

Pytania i odpowiedzi

Tchórz — częste pytania

Jak duży jest tchórz?

Tchórz ma 32–45 cm długości ciała i waży 0,7–1,5 kg.

Dla dociekliwych
Ma wydłużone, giętkie ciało i ciemną maskę na pysku. Jest bliskim krewnym łasicy i gronostaja.
Ile żyje tchórz?

Na wolności tchórz dożywa 4–5 lat.

Dla dociekliwych
Poluje nocą, a za dnia śpi ukryty w norze albo pod stertą gałęzi.
Co je tchórz?

Tchórz jest mięsożerny — poluje na gryzonie, żaby, jaja ptaków i inne drobne kręgowce.

Dla dociekliwych
Dobrze pływa i wspina się, więc dopadnie zdobycz i w wodzie, i na drzewie.
Gdzie żyje tchórz?

Tchórz mieszka w lasach, na łąkach i terenach wiejskich całej Europy.

AfrykaAmeryka Płn.Ameryka Płd.🌍 EuropaAzjaAustraliaAntarktyda

Spotkasz go m.in. w: całej Europie, w tym w Polsce.

Dla dociekliwych
Chętnie zakłada legowiska blisko ludzkich zabudowań, gdzie łatwo o myszy i szczury.
Czy tchórz naprawdę śmierdzi?

Potrafi wydzielić bardzo nieprzyjemny zapach, ale używa go dopiero w ostateczności.

Dla dociekliwych
Zanim to zrobi, najpierw stara się odstraszyć wroga inaczej — garbi grzbiet i groźnie prycha. Dopiero gdy to nie pomaga, sięga po swoją „cuchnącą broń".
Czy tchórz jest przodkiem fretki?

Tak — fretka to udomowiony tchórz, hodowany przez ludzi od wieków.

Dla dociekliwych
Dlatego fretki tak bardzo przypominają tchórze. Dawniej ludzie trzymali fretki, żeby polowały na szczury i króliki.
Jak jest „tchórz" po angielsku?

Tchórz po angielsku to polecat (czyt. polkat).

Dla dociekliwych
Fretka to ferret, a zapach to smell.
Skąd wzięło się powiedzenie o tchórzu?

Z jego sposobu obrony. Zwierzę zaskoczone przez większego napastnika wypuszcza cuchnącą wydzielinę i ucieka, co dawniej odczytywano jako brak odwagi.

Dla dociekliwych
W rzeczywistości tchórz najpierw stara się odstraszyć wroga postawą i syczeniem, a smród stosuje dopiero, gdy to nie zadziała.
Jak rozpoznać tchórza po futrze?

Po prześwitującym jasnożółtym podszyciu pod ciemnymi włosami okrywowymi. Żadne inne łasicowate w Polsce nie ma takiego dwubarwnego efektu.

Dla dociekliwych
Do tego dochodzi ciemna maska na pysku z jasną przepaską nad oczami oraz białe obrzeżenia uszu i warg.
Czy tchórz szkodzi w gospodarstwie?

Może wejść do kurnika, ale przede wszystkim poluje na gryzonie. Szczelnie zabezpieczony kurnik rozwiązuje problem — tchórz nie podkopuje się przez beton ani nie przegryza siatki.

Dla dociekliwych
Warto sprawdzić otwory wentylacyjne i szczeliny pod drzwiami. Tchórz przeciska się przez znacznie mniejsze przejścia, niż się wydaje.
Poznaj też

Zobacz także drapieżniki

Kategoria: SsakiWróć do: Drapieżniki
Wszystkie: drapieżniki