Szakal jest wszystkożerny i zaradny: poluje na drobne zwierzęta, zjada owoce, a także resztki i padlinę. Dzięki temu radzi sobie w bardzo różnych miejscach.

Szakale zwykle żyją w parach, które łączą się na długo, i wspólnie bronią swojego terytorium. Porozumiewają się głośnym wyciem, które niesie się daleko po okolicy.

Szakal złocisty jest smukły i wysoko osadzony na nogach, z wąskim, spiczastym pyskiem i sterczącymi uszami. Futro ma barwę płowozłotą z ciemniejszym, jakby przyprószonym siodłem na grzbiecie, a nogi i boki są wyraźnie rudawe.

Ogon jest krótszy niż u lisa i puszysty, ale zakończony ciemno — nigdy nie ma na końcu białej kity. To najprostsza cecha rozstrzygająca w terenie, bo z odległości sylwetka szakala bywa bardzo podobna do lisiej.

Z lisem myli się go najczęściej. Lis jest niższy, ma dłuższe ciało, bardziej wyciągnięty pysk i zawsze biały koniuszek ogona. Szakal stoi wyżej na nogach, jest bardziej płowy niż rudy i ma ogon zakończony ciemno.

W drugą stronę bywa brany za młodego wilka, zwłaszcza na zdjęciach z fotopułapek. Wilk jest jednak znacznie masywniejszy, ma szerszą głowę i krótsze uszy. Sam szakal złocisty ma też afrykańskiego sobowtóra, uznanego niedawno za osobny gatunek i nazwanego wilkiem afrykańskim.

Szakal złocisty od kilkudziesięciu lat rozszerza zasięg na północ i zachód Europy. Dotarł już do Polski, gdzie notowane są pojedyncze osobniki i pierwsze rozmnażające się pary. Sprzyjają mu łagodniejsze zimy, dostępność padliny oraz to, że wchodzi na tereny, z których wcześniej wytępiono wilka.

Jego status budzi spory. Nie jest gatunkiem obcym w klasycznym rozumieniu, bo przyszedł sam, o własnych łapach, a nie został przywieziony przez ludzi. Dlatego zamiast zwalczania proponuje się przede wszystkim monitorowanie, jak wpływa na rodzime zwierzęta i gospodarstwa.

Dla ludzi szakal nie jest niebezpieczny i schodzi im z drogi, choć potrafi podchodzić pod zabudowania po odpadki i drób. Najlepiej zadziała to samo, co przy lisie: zamknięte kurniki, zabezpieczone śmietniki i niezostawianie karmy dla psów na podwórku.