Surykatki żyją w licznych grupach i wszystko robią razem — kopią nory, wychowują młode i pilnują się nawzajem. Zawsze jedna stoi na warcie i ostrzega resztę piskiem, gdy zauważy drapieżnika.

Grupa spędza noc w podziemnych korytarzach, a rano wychodzi się wygrzać i szukać jedzenia. Ciemne obwódki wokół oczu chronią surykatki przed oślepiającym słońcem, jak okulary przeciwsłoneczne.

Surykatka jest smukła i wydłużona, z krótkimi nogami i wąską głową o spiczastym pysku. Futro jest piaskowoszare z ciemniejszymi, poprzecznymi pręgami na grzbiecie, a wokół oczu widnieją ciemne obwódki odcinające się od jasnej sierści.

Ogon jest cienki, zwężający się ku końcowi i zakończony ciemną plamą — zupełnie inny niż puszyste ogony wiewiórek czy lisów. Stojąca surykatka opiera się na nim jak na trzeciej nodze. Pazury przednich łap są długie i zakrzywione, przystosowane do kopania w twardej, spieczonej ziemi.

Surykatka bywa brana za gryzonia, zwłaszcza za pieska preriowego, bo oba zwierzęta stają słupka przy norach. To jednak zupełnie różne stworzenia: piesek preriowy jest gryzoniem, ma krępe ciało, krótki ogon i tępy pysk, a surykatka należy do drapieżnych mangustowatych i ma spiczasty pysk oraz długi, cienki ogon.

Wśród samych mangust surykatka wyróżnia się ciemnymi obwódkami wokół oczu i stałym staniem na dwóch nogach. Wiele innych mangust jest do niej podobnych z sylwetki, ale są jednolicie ubarwione i nie tworzą tak licznych, stale współpracujących grup.

Surykatka jest jednym z ulubieńców ogrodów zoologicznych i filmów przyrodniczych, a rozpoznawalności dodała jej rola w popularnej bajce. Ta sława ma jednak ciemną stronę: zwierzęta bywają sprowadzane i sprzedawane jako egzotyczni pupile.

To zły pomysł. Surykatka nie znosi samotności, bo w naturze funkcjonuje wyłącznie w grupie, znaczy teren wydzieliną o ostrym zapachu i rozkopuje wszystko, do czego się dobierze. W mieszkaniu staje się nerwowa i zaczyna gryźć. W swojej ojczyźnie, w południowej Afryce, gatunkowi na razie nic nie zagraża.