Ratel ma krępe, muskularne ciało, mocne pazury i wyjątkowo grubą, luźną skórę. Ta skóra jest tak twarda i obszerna, że chroni go przed ukąszeniami i użądleniami, a nawet gdy napastnik go chwyci, ratel potrafi się w niej obrócić i odgryźć.

Ratel jest wszystkożerny i bardzo pomysłowy w zdobywaniu jedzenia. Rozkopuje nory pazurami, poluje na gady i drobne ssaki, a swoją drugą nazwę — miodożer — zawdzięcza zamiłowaniu do miodu i larw pszczół, po które wdziera się do gniazd.

Ubarwienie ratela jest bardzo wyraziste i dzieli go poziomo na dwie części: wierzch głowy, kark i grzbiet są jasnoszare albo białawe, a pysk, brzuch i nogi czarne. Granica między nimi biegnie równo, jakby zwierzę miało na sobie narzuconą pelerynę.

Ciało jest niskie, krępe i szerokie, z krótkimi, bardzo silnymi nogami. Przednie łapy uzbrojone są w długie, proste pazury do rozkopywania ziemi i rozrywania gniazd. Ogon jest krótki, a uszy tak małe, że niemal niewidoczne — to zaleta, gdy wciska się głowę do wąskiej nory.

Ratel bywa nazywany borsukiem miodowym i rzeczywiście przypomina borsuka krępą budową oraz kontrastowym ubarwieniem. Borsuk europejski ma jednak czarno-białe pasy biegnące podłużnie przez pysk, a ratel jest podzielony poprzecznie: jasny wierzch, ciemny spód.

Podobną pelerynę na grzbiecie nosi także kilka innych łasicowatych, na przykład afrykańska łasica pasiasta, znacznie od ratela mniejsza. Wspólny wzór nie jest przypadkiem — ostrzega drapieżniki, że zwierzę ma cuchnące gruczoły i będzie się zaciekle bronić.

Ratel zyskał sławę zwierzęcia, które nie ustępuje nikomu, i sława ta ma pokrycie: potrafi odgonić od zdobyczy większe drapieżniki i nie wycofuje się przed wężami ani rojem pszczół. To jednak nie brawura, tylko połączenie grubej skóry, ostrych pazurów i braku naturalnych wrogów, którzy opłacaliby ostrożność.

Dla ludzi bywa uciążliwy. Rozkopuje ule pasiek, wchodzi do kurników i potrafi otworzyć zamknięcia, których nie ruszy większe zwierzę. Pasieki zabezpiecza się dziś, ustawiając ule na wysokich stelażach albo grodząc je pastuchem elektrycznym — odstrzał okazał się nieskuteczny.

Ratelowi towarzyszy też opowieść o współpracy z ptakiem zwanym miodowodem, który miałby prowadzić go do gniazd pszczół, żeby skorzystać z resztek po rozkopanym plastrze. Miodowód rzeczywiście prowadzi w ten sposób ludzi, co jest dobrze udokumentowane, natomiast współpraca z ratelem pozostaje sporna i brakuje na nią jednoznacznych obserwacji.