Ocelot poluje nocą, skradając się bezszelestnie i wypatrując zdobyczy znakomitym wzrokiem i słuchem. Świetnie się wspina i pływa, więc radzi sobie i na drzewie, i przy wodzie.

W dzień odpoczywa ukryty w gęstwinie lub na gałęzi. Cętkowane futro doskonale maskuje go wśród leśnego światła i cieni, dlatego trudno go dostrzec.

Ocelot jest mniej więcej dwa razy większy od kota domowego, ma krępe ciało, mocne łapy i stosunkowo krótki ogon. Tło futra bywa od płowożółtego po rudobrunatne, a spód ciała jest biały z czarnymi kropkami.

Wzór nie składa się z okrągłych cętek, tylko z wydłużonych plam obwiedzionych czernią, które na bokach zlewają się w ukośne, łańcuchowe smugi biegnące wzdłuż ciała. Na karku widać dwa czarne pasy, a na policzkach po dwie ciemne kreski.

Najtrudniej odróżnić ocelota od margaja, z którym dzieli zasięg i wzór futra. Margaj jest wyraźnie mniejszy i lżejszy, ma ogromne oczy, dłuższy ogon i znacznie dłuższe nogi w stosunku do ciała — jest przystosowany do życia w koronach drzew, podczas gdy ocelot poluje głównie na ziemi.

Trzecim podobnym kotem jest oncilla, jeszcze mniejsza od margaja. Wszystkie trzy mają smugowaty wzór na bokach, więc na zdjęciu bez skali rozstrzyga wielkość głowy i oczu: im większe oczy w stosunku do pyska, tym mniejszy kot.

W XX wieku ocelot był masowo zabijany dla skór — z jego futra szyto płaszcze, a handel sięgał setek tysięcy skór rocznie. Gatunek uratowały dopiero międzynarodowe zakazy handlu i zmiana mody. Dziś ocelot jest w większości krajów zasięgu objęty ochroną.

Obecne zagrożenia są inne: wycinka lasów, rozdrobnienie siedlisk i drogi. W amerykańskim Teksasie przetrwała bardzo mała populacja odcięta od reszty gatunku, dla której buduje się przepusty pod jezdniami, bo to właśnie kolizje z samochodami są tam główną przyczyną śmierci.

Ocelot bywał też trzymany jako zwierzę egzotyczne, między innymi przez artystę Salvadora Dalego, który zabierał go ze sobą do restauracji. To bardzo zły pomysł: ocelot znaczy teren moczem, ma potrzeby ruchowe niemożliwe do zaspokojenia w mieszkaniu i nie daje się oswoić tak jak kot domowy.