Mangusta

Mangusta ma wydłużone, smukłe ciało, krótkie łapki i szybkie ruchy. Poluje na owady, gryzonie, jaszczurki, a czasem i na węże. Niektóre gatunki żyją samotnie, inne w gromadnych rodzinach.

W starciu z wężem mangusta wygrywa dzięki błyskawicznej zwinności: zwodzi gada, uskakuje przed atakami, a potem chwyta go za głowę. Pomaga jej też częściowa odporność na jad — choć nie jest całkowicie niewrażliwa i musi uważać.

Mangusty mają ciało wydłużone i niskie, o krótkich nogach, i poruszają się blisko ziemi, płynnym, falującym ruchem. Pysk jest wąski i zakończony spiczasto, a uszy małe, zaokrąglone i osadzone nisko po bokach głowy, przez co niemal nie odstają od sylwetki.

Futro jest zwykle szare albo brunatne i wygląda na przyprószone, bo pojedyncze włosy mają jasne i ciemne odcinki. Pazury są ostre, długie i nie chowają się — mangusta chodzi po nich stale, w odróżnieniu od kotów. Ogon jest gruby u nasady i stopniowo zwęża się ku końcowi.

Surykatka, choć wygląda inaczej, jest po prostu jedną z mangust. Podobnie żeneta i cywety bywają brane za mangusty — należą jednak do wiwerowatych, mają cętkowane futro i długie, wyraźnie pierścieniowane ogony, których mangusty nie mają.

Z łasicowatymi łączy je wydłużona sylwetka, ale różni ustawienie uszu i pazurów. Łasice i kuny mają uszy wyżej osadzone, a mangusty zawsze nisko przy głowie. To rodziny odległe od siebie — mangustowate są bliżej kotów niż łasic.

Częściowa odporność mangust na jad węży bierze się z drobnej różnicy w budowie miejsc, do których jad się przyłącza. Cząsteczki jadu po prostu gorzej się do nich dopasowują. To nie czyni zwierzęcia niewrażliwym — mangusta wygrywa przede wszystkim zwinnością, a odporność daje jej margines błędu.

Mangusty bywały sprowadzane na wyspy Karaibów, Hawaje i Fidżi, żeby ograniczyć liczbę szczurów niszczących plantacje trzciny cukrowej. Pomysł okazał się katastrofą: mangusty polują w dzień, a szczury nocą, więc zamiast gryzoni zaczęły zjadać jaja i pisklęta ptaków, które nie miały przed nimi żadnej obrony.

Skutki są odczuwalne do dziś — na kilku wyspach mangusty przyczyniły się do wyginięcia miejscowych ptaków i gadów. Dlatego ich sprowadzanie i trzymanie jest dziś w wielu krajach zakazane, a na części wysp prowadzi się kosztowne programy ich usuwania.