Fossa

Fossa wygląda trochę jak coś pomiędzy kotem a łasicą, ale jest osobnym, wyjątkowym zwierzęciem, spokrewnionym z mangustami. Jej długi ogon pomaga jej utrzymać równowagę, gdy skacze i biega po gałęziach.

Fossa jest znakomitą wspinaczką — potrafi zwinnie schodzić z drzewa głową w dół i ścigać zdobycz w koronach. Poluje głównie na lemury, ale zjada też inne ssaki, ptaki i gady, będąc na Madagaskarze na szczycie łańcucha pokarmowego.

Fossa ma ciało wydłużone i niskie, o krótkiej, gładkiej sierści barwy rudobrunatnej, bez żadnych plam ani pasów. Głowa jest mała i zaokrąglona, z krótkim pyskiem, dużymi oczami i sporymi, zaokrąglonymi uszami.

Najbardziej rzuca się w oczy ogon — gruby, umięśniony i tak długi jak reszta ciała. Kostki fossy są wyjątkowo ruchome i pozwalają obrócić tylne stopy o pół obrotu, dzięki czemu zwierzę schodzi z pnia głową w dół, wczepiając się pazurami skierowanymi do góry.

Fossa wygląda jak coś pomiędzy kotem, kuną a małą pumą i przez ten wygląd długo nie wiedziano, gdzie ją zaliczyć. Nie jest jednak kotem: należy do wywerowatych, rodziny spokrewnionej z mangustami, która na Madagaskarze rozwinęła się w oddzieleniu od reszty świata.

Podobieństwo do kota jest przykładem zbieżnego rozwoju — dwa niespokrewnione zwierzęta wypracowały podobną budowę, bo prowadzą podobny tryb życia. Na samym Madagaskarze fossa nie ma sobowtórów: pozostałe tamtejsze drapieżniki są wyraźnie mniejsze i mają pasiaste albo plamiste futro.

Fossa jest największym drapieżnikiem Madagaskaru, a mimo to przez lata pozostawała jednym z najsłabiej poznanych ssaków. Prowadzi skryty tryb życia, porusza się w koronach drzew i ma bardzo rozległe terytoria, więc pierwsze dokładniejsze obserwacje przyniosły dopiero fotopułapki.

Zagraża jej przede wszystkim wycinka madagaskarskich lasów, które zniknęły już w ogromnej części. Wraz z lasem znikają lemury, czyli jej główna zdobycz, więc fossa traci naraz i schronienie, i pokarm. Rozdrobnione fragmenty lasu bywają dla niej za małe.

Bywa też zabijana przez mieszkańców wsi jako zagrożenie dla drobiu, a pomagają w tym miejscowe opowieści przypisujące jej złowrogie cechy. Skuteczniejsze od odstrzału okazuje się zabezpieczanie kurników, bo fossa wchodzi tam, gdzie znajdzie łatwą zdobycz, a nie z upodobania do drobiu.