Tworzenie wypowiedzi

Streszczenie i skracanie tekstu — zadania maturalne — strona 2

Selekcja najważniejszych informacji i budowanie zwięzłej, spójnej wypowiedzi.

18zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

  1. Ustal dokładny zakres polecenia.
  2. Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
  3. Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
  4. Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Zachowanie przykładów i szczegółów kosztem głównego toku tekstu.

Pełny zestaw · strona 2 z 2

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 7 z 18 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Streszczenie i skracanie tekstu

Zadanie 7

marzec 2021podstawowy3 pkt
Napisz streszczenie tekstu Sztuka słuchania Walerego Pisarka, liczące 40–60 wyrazów.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Ustal wymaganą formę, odbiorcę i limit długości. Zawrzyj wszystkie elementy wskazane w poleceniu, a po napisaniu usuń informacje, które nie służą realizacji celu wypowiedzi.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Tematem tekstu Walerego Pisarka jest krytyczny odbiór cudzych wypowiedzi. Autor pisze o tym, jak oceniać źródła informacji, jak rozpoznawać perswazyjny charakter tekstów oraz intencje autorów. Uważa, że trzeba sobie zdawać sprawę z własnej stronniczości w ocenie tekstów, dlatego zawsze należy wysłuchać również racji przeciwników. Trzeba zauważać również tendencyjność tekstów, z którymi się utożsamiamy.
Klucz i zasady oceniania
Schemat punktowania 3 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; adekwatny poziom uogólnienia; streszczenie logicznie spójne; właściwa liczba słów. 2 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia. 1 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności streszczenia. 0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi. Zasady oceniania rozwiązań zadań Przykładowa odpowiedź Tematem tekstu Walerego Pisarka jest krytyczny odbiór cudzych wypowiedzi. Autor pisze o tym, jak oceniać źródła informacji, jak rozpoznawać perswazyjny charakter tekstów oraz intencje autorów. Uważa, że trzeba sobie zdawać sprawę z własnej stronniczości w ocenie tekstów, dlatego zawsze należy wysłuchać również racji przeciwników. Trzeba zauważać również tendencyjność tekstów, z którymi się utożsamiamy.
Wymagania podstawy programowej
Wymagania egzaminacyjne 2021
Wymagania ogólneWymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym, dokonuje jego logicznego streszczenia. III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający: 1.6) wykonuje różne działania na tekście cudzym ([…] streszcza […]).

Streszczenie i skracanie tekstu

Zadanie 12

maj 2021podstawowy3 pkt
Napisz streszczenie tekstu Bohdana Dziemidoka O komizmie, liczące 40–60 wyrazów.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Ustal wymaganą formę, odbiorcę i limit długości. Zawrzyj wszystkie elementy wskazane w poleceniu, a po napisaniu usuń informacje, które nie służą realizacji celu wypowiedzi.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Tekst Bohdana Dziemidoka dotyczy zmysłu komizmu (poczucia humoru) i jego wpływu na życie. Ten zmysł pozwala zachować pogodny dystans wobec siebie i świata, nie przejmować się niepowodzeniami oraz optymistycznie patrzeć na rzeczywistość. Taka postawa może skutecznie bronić nas przed trudnymi sytuacjami i własnym zwątpieniem. [44 wyrazy]
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 3 pkt – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; adekwatny poziom uogólnienia; streszczenie logicznie spójne; właściwa liczba słów. 2 pkt – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia. 1 pkt – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności streszczenia. 0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi. Uwaga. Streszczenie musi się odnosić do zmysłu komizmu (postawy)/poczucia humoru, nie może ograniczać się do wymienienia pojęcia ‘komizm’. Przykładowa odpowiedź Tekst Bohdana Dziemidoka dotyczy zmysłu komizmu (poczucia humoru) i jego wpływu na życie. Ten zmysł pozwala zachować pogodny dystans wobec siebie i świata, nie przejmować się niepowodzeniami oraz optymistycznie patrzeć na rzeczywistość. Taka postawa może skutecznie bronić nas przed trudnymi sytuacjami i własnym zwątpieniem. [44 wyrazy]
Wymagania podstawy programowej
Wymagania egzaminacyjne 2021
Wymagania ogólneWymagania szczegółowe
Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia zawartych w nich informacji. i twierdzenia w tekście argumentacyjnym, dokonuje jego logicznego streszczenia. Zdający: 1.6) wykonuje różne działania na tekście III. Tworzenie wypowiedzi cudzym ([…] streszcza […]).

Streszczenie i skracanie tekstu

Zadanie 13

czerwiec 2020podstawowy3 pkt
Napisz streszczenie tekstu liczące 40–60 wyrazów.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Ustal wymaganą formę, odbiorcę i limit długości. Zawrzyj wszystkie elementy wskazane w poleceniu, a po napisaniu usuń informacje, które nie służą realizacji celu wypowiedzi.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Autor tekstu rozważa znaczenie myślenia w rozwoju i działaniu człowieka. Analizuje stwierdzenie Heideggera, że ludzkość jeszcze nie myśli. Zwraca również uwagę na bezmyślność nauki i techniki oraz na prowadzenie sporów pozbawionych pogłębionej refleksji. Dostrzega wartość myślenia i wskazuje na filozofię jako dyscyplinę, dzięki której należy tę umiejętność ćwiczyć. Zauważa też, że myślenie jest podstawą człowieczeństwa.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź lub brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Autor tekstu rozważa znaczenie myślenia w rozwoju i działaniu człowieka. Analizuje stwierdzenie Heideggera, że ludzkość jeszcze nie myśli. Zwraca również uwagę na bezmyślność nauki i techniki oraz na prowadzenie sporów pozbawionych pogłębionej refleksji. Dostrzega wartość myślenia i wskazuje na filozofię jako dyscyplinę, dzięki której należy tę umiejętność ćwiczyć. Zauważa też, że myślenie jest podstawą człowieczeństwa.
Wymagania podstawy programowej
III. Tworzenie wypowiedzi umiejętność ćwiczyć. Zauważa też, że myślenie jest podstawą człowieczeństwa.

Streszczenie i skracanie tekstu

Zadanie 12

maj 2019podstawowy3 pkt
Napisz streszczenie tekstu Ryszarda Koziołka Szkopuł i koniektura liczące 40–60 słów.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Ustal wymaganą formę, odbiorcę i limit długości. Zawrzyj wszystkie elementy wskazane w poleceniu, a po napisaniu usuń informacje, które nie służą realizacji celu wypowiedzi.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Ryszard Koziołek przedstawia związek historii z powieścią historyczną. Wyjaśnia, że literatura, uzupełniając luki wiedzy i ożywiając przeszłość, może osłabiać historyczny determinizm. Na przykładzie Trylogii pokazuje terapeutyczną rolę prozy Sienkiewicza, która zastępowała pamięć narodowych klęsk obrazami zwycięstwa i wzmacniała zbiorową świadomość Polaków.
Klucz i zasady oceniania
Opracowanie serwisu na podstawie zasad CKE. 3 pkt — streszczenie podaje temat i główne ustalenia tekstu, zachowuje właściwy poziom uogólnienia, spójność logiczną oraz limit 40–60 słów. 2 pkt — treść jest trafna, ale występuje problem z uogólnieniem albo spójnością. 1 pkt — treść jest rozpoznawalna, ale występują problemy zarówno z uogólnieniem, jak i spójnością. 0 pkt — odpowiedź błędna albo jej brak.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Tworzenie wypowiedzi. Zadanie sprawdza redagowanie zwięzłej i poprawnej odpowiedzi.

Streszczenie i skracanie tekstu

Zadanie 12

maj 2018podstawowy3 pkt
Napisz streszczenie tekstu liczące 40–60 słów.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Ustal wymaganą formę, odbiorcę i limit długości. Zawrzyj wszystkie elementy wskazane w poleceniu, a po napisaniu usuń informacje, które nie służą realizacji celu wypowiedzi.
Odpowiedź lub przykład realizacji
• Bonowicz w swoim tekście porusza problem komunikacji między ludźmi mówiącymi tym samym językiem. Ironicznie proponuje rozwiązanie: utworzenie zawodu tłumacza „z polskiego na nasze”. Taki mediator wyjaśniałby nieporozumienia wynikające z braku umiejętności wzajemnego słuchania. Ponadto autor przywołuje sytuacje, w których mówiący sami nie wiedzą, o czym mówią, lub używają języka w sposób nieetyczny. • Coraz trudniej nam się porozumieć, chociaż mówimy tym samym językiem. Autor zauważa ten problem i w żartach chce powołać biuro tłumaczeń wewnątrzjęzykowych. Skoro często nie rozumiemy się nawzajem, potrzebujemy także mediatorów, żeby rozstrzygnęli spory mające podłoże językowe. Bezrefleksyjnie wykorzystujemy schematy w wypowiedziach. Przez to obecnie nawet poezję łatwiej zrozumieć niż publicystykę. Taki tłumacz to faktycznie zawód z przyszłością.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Bonowicz w swoim tekście porusza problem komunikacji między ludźmi mówiącymi tym samym językiem. Ironicznie proponuje rozwiązanie: utworzenie zawodu tłumacza „z polskiego na nasze”. Taki mediator wyjaśniałby nieporozumienia wynikające z braku umiejętności wzajemnego słuchania. Ponadto autor przywołuje sytuacje, w których mówiący sami nie wiedzą, o czym mówią, lub używają języka w sposób nieetyczny. • Coraz trudniej nam się porozumieć, chociaż mówimy tym samym językiem. Autor zauważa ten problem i w żartach chce powołać biuro tłumaczeń wewnątrzjęzykowych. Skoro często nie rozumiemy się nawzajem, potrzebujemy także mediatorów, żeby rozstrzygnęli spory mające podłoże językowe. Bezrefleksyjnie wykorzystujemy schematy w wypowiedziach. Przez to obecnie nawet poezję łatwiej zrozumieć niż publicystykę. Taki tłumacz to faktycznie zawód z przyszłością.
Wymagania podstawy programowej
III. Tworzenie wypowiedzi 1.7) wykonuje różne działania na tekście samym językiem. Ironicznie proponuje rozwiązanie: utworzenie zawodu tłumacza

Streszczenie i skracanie tekstu

Zadanie 6

maj 2017podstawowy3 pkt
Napisz streszczenie tekstu liczące 40–60 słów.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Ustal wymaganą formę, odbiorcę i limit długości. Zawrzyj wszystkie elementy wskazane w poleceniu, a po napisaniu usuń informacje, które nie służą realizacji celu wypowiedzi.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Ryszard Koziołek w tekście „Mój dziwny Sienkiewicz” przybliża osobę Henryka Sienkiewicza i jego twórczość. Podkreśla uznanie, jakim pisarz cieszył się wśród czytelników, oraz wpływ noblisty na postrzeganie kultury polskiej na świecie. Przedstawia swój projekt „Zdziwić się Sienkiewiczem” w przekonaniu, że potrzebne są ponowna lektura dzieł pisarza i nowe spojrzenie na ich autora.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Ryszard Koziołek w tekście „Mój dziwny Sienkiewicz” przybliża osobę Henryka Sienkiewicza i jego twórczość. Podkreśla uznanie, jakim pisarz cieszył się wśród czytelników, oraz wpływ noblisty na postrzeganie kultury polskiej na świecie. Przedstawia swój projekt „Zdziwić się Sienkiewiczem” w przekonaniu, że potrzebne są ponowna lektura dzieł pisarza i nowe spojrzenie na ich autora.
Wymagania podstawy programowej
III. Tworzenie wypowiedzi 1.7) wykonuje różne działania na tekście

Streszczenie i skracanie tekstu

Zadanie 7

czerwiec 2017podstawowy3 pkt
Napisz streszczenie tekstu liczące 40–60 słów. Teksty do zadań 8.–13. Muzyka i mózg Człowiek, który posiadł pewną świadomość tajemnic organizacji dźwięku, nie posiadł jeszcze całkowitej istoty muzyki. W miarę swego rozwoju wewnętrznego odkrywać będzie w niej rzeczy coraz to nowe, muzyka podąży za nim na każdym szczeblu jego drogi. Nie umniejsza to jej znaczenia, że dostępna jest tylko dla niektórych i że dostępność ta uwarunkowana jest kwalifikacjami natury niemal fizycznej. Wszak szczyt górski także dostępny jest jedynie turystom silnym fizycznie – a jednak pomimo tej swojej niedostępności, „elitarności”, jest jednym z symbolów i drogowskazów prawdy i piękności uniwersalnej. Taka właśnie wydaje mi się rola muzyki „hermetycznej” i doskonałej. Fuga1 Bacha jest skomplikowana, trudna, dostępna dla niewielu, nieprzydatna dla celów praktycznych, tak jak przydatna okazała się inna, na pozór również „hermetyczna”, bałamutna i skomplikowana sprawa – rozbijanie atomowego jądra. A jednak fuga Bacha jest doskonałością samą w sobie, jest świadectwem prawdy i ładu natury – tak samo jak wirujące wokół słońca planety czy jak wirujące wokół atomowego jądra elektrony. Czyż mamy ten cud organizacji dźwięku spychać z powrotem w chaos ludzkiej niewiedzy tylko dlatego, że chwilowo jest on nam „niepotrzebny”? Nonsens oczywisty. Na podstawie: Stefan Kisielewski, Muzyka i mózg, Kraków 1973. Masaż mózgu Nie ma wątpliwości, że odkąd muzyka zadomowiła się w ludzkich głowach, radzimy sobie z nią całkiem nieźle. Okazuje się na przykład, że już jako trzy-, czteroletnie dzieci umiemy w kilka sekund niemal bezbłędnie rozpoznać charakter słuchanego utworu (ponad 90 proc. trafień w przypadku określenia, czy jest wesoły, czy – smutny). Co ciekawe, małe dzieci rozumieją emocje w muzyce, jeszcze zanim nauczą się odczytywać mimikę. Najłatwiej idzie im rozpoznawanie w muzyce smutku. Zarówno w przypadku dzieci, jak i dorosłych nie ma znaczenia, w jakiej kulturze się wychowywaliśmy – emocje w muzyce postrzegamy właściwie tak samo. Wraz z rozwojem rozpoznawanie emocji idzie nam jeszcze lepiej – potwierdzi to każdy, kto przeszedł koszmar dojrzewania i związane z tym słuchanie wszystkiego, co dołuje i najlepiej oddaje ból istnienia. Bo jeśli muzyka jest nam po coś, to głównie chyba po to, żeby oddawać i wzmacniać nasze stany emocjonalne (zresztą siła jej przeżywania nie zależy od wykształcenia muzycznego ani jego braku). Najciekawsze jednak, że ma także pewną moc sprawczą, zwłaszcza u ludzi, którzy przeżyli coś, co psychologowie nazywają muzycznym „doświadczeniem szczytowym”, a co w praktyce sprowadza się do „wielkiego wow”. Ludzie, którzy po usłyszeniu jakiegoś konkretnego utworu, albumu czy koncertu nie są w stanie wykrzesać z siebie nic poza zachwyconym: „wow... to było cudowne... wow... nigdy czegoś takiego nie słyszałem... wow... to było... wow”, stają się po takim doświadczeniu nie tylko większymi fanami muzyki, ale w ogóle bardziej uwrażliwiają się na sztukę. Badał to jeszcze pod koniec lat 70. Robert Panzarella, dowodzący, że samoocena takiej osoby wzrasta, poprawiają się nastrój i relacje z innymi, a nawet zupełnie zmienia się nastawienie do otaczającej rzeczywistości. Stwierdzenie, że „muzyka potrafi zmienić życie”, nie jest więc pustym banałem. Na podstawie: Milena Rachid Chehab, Masaż mózgu, „Focus” 2014, nr 1. 1 Fuga – utwór instrumentalny lub wokalny, w którym poszczególne głosy kolejno podejmują temat według określonych zasad.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Ustal wymaganą formę, odbiorcę i limit długości. Zawrzyj wszystkie elementy wskazane w poleceniu, a po napisaniu usuń informacje, które nie służą realizacji celu wypowiedzi.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Autorka podejmuje próbę scharakteryzowania ważnych dla człowieka miejsc – idylli, utopii oraz miejsc tragicznych. Jej zdaniem każde miejsce może być ośrodkiem zdarzeń tak tragicznych, jak i szczęśliwych. Człowiek nie powinien uciekać się tylko do arkadii, ponieważ wówczas rezygnuje z pełni człowieczeństwa, czyli nie doznaje cierpienia.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Autorka podejmuje próbę scharakteryzowania ważnych dla człowieka miejsc – idylli, utopii oraz miejsc tragicznych. Jej zdaniem każde miejsce może być ośrodkiem zdarzeń tak tragicznych, jak i szczęśliwych. Człowiek nie powinien uciekać się tylko do arkadii, ponieważ wówczas rezygnuje z pełni człowieczeństwa, czyli nie doznaje cierpienia.
Wymagania podstawy programowej
III. Tworzenie wypowiedzi. 1.7) wykonuje różne działania na tekście
Mateusz Będkowski — wydawca serwisu Nie każ mu liczyć

Nie każ mu liczyć! — opracowanie

Baza matury z języka polskiego

Bazę zadań z języka polskiego opracowano na podstawie publicznych arkuszy i zasad oceniania CKE. Redakcja dodaje podział tematyczny, wskazówki do rozwiązania i odnośniki do źródeł. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-10-04