Kształcenie językowe

Frazeologia i słownictwo — zadania maturalne

Znaczenie wyrazów, związki frazeologiczne, synonimia, antonimia i zróżnicowanie słownictwa.

Ćwicz w pełnej bazie

18zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

Ustal dokładny zakres polecenia.
Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Wyjaśnienie potoczne, które nie pasuje do kontekstu użycia.

Pełny zestaw · strona 1 z 2

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 11 z 18 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Frazeologia i słownictwo

Zadanie 13

marzec 2026podstawowy1 pkt

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Władysław Stanisław Reymont Chłopi Kobiety się ździebko przyodziały świąteczniej i wnet wychodzili. – A chłopaki to ostaną? Siostrzyne zmówiny, to i la nich uciecha – zauważył wójt, że to parobki żałosne miny mieli i poglądali na mać niespokojnie. – Trudno dom na Boskiej Opatrzności ostawić. – Przyzwijcie ano Agatę od Kłębów, to przypilnuje. – Agata już na żebry poszła. Zawoła się kogo po drodze. Chodźta, Jędrzych, i ty, Szymek, a kapoty weźta; cóż to, jak te dziadaki iść chceta?… A niech się ino któren spije… to popamięta. Krowy jeszcze nie obrządzone, świni trza kartofli utłuc – baczcie o tym. – Baczym, matulu, baczym! – szeptali trwożnie, choć chłopy były pod powałę i rozrosłe jako te grusze na miedzach, ale słuchali się matki kiej wyrostki, bo ich żelazną ręką za łby trzymała […]. Władysław Stanisław Reymont, Chłopi, t. 1, Warszawa 1975. Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do przytoczonego fragmentu Chłopów Władysława Stanisława Reymonta. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Stwierdzenie	P	F
1. Dialektyzacja w przytoczonym fragmencie jest obecna w dialogach oraz w narracji.
2. Dialektyzacja w przytoczonym fragmencie przejawia się w słownictwie i w składni.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Oceń każde zdanie osobno i znajdź w tekście przesłankę potwierdzającą albo wykluczającą jego treść.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie PP

Wymagania podstawy programowej

odbioru utworów literackich […] na różnych 7) wykazuje się […] zrozumieniem treści

Frazeologia i słownictwo

Zadanie 5

sierpień 2024podstawowy1 pkt

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Agaty Cieślik oraz do tekstu Malwiny Szpitalak. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Stwierdzenie	P	F
1. Autorki obu tekstów w argumentacji powołują się na wyniki badań.
2. W obu tekstach występują wyrazy wartościujące.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Oceń każde zdanie osobno i znajdź w tekście przesłankę potwierdzającą albo wykluczającą jego treść.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt – zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie PP

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 2024

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

I. Kształcenie literackie i kulturowe. I. Kształcenie literackie i kulturowe. 8. Kształcenie umiejętności świadomego 2. Odbiór tekstów kultury. Zdający: odbioru […] tekstów kultury na różnych 3) analizuje strukturę tekstu: odczytuje […] poziomach […]. sposób prowadzenia wywodu oraz argumentację. II. Kształcenie językowe. II. Kształcenie językowe. 3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy 2. Zróżnicowanie języka. Zdający: o języku w odczytaniu sensów zawartych 6) rozpoznaje słownictwo o charakterze w strukturze głębokiej tekstów […] wartościującym […]. nieliterackich.

Frazeologia i słownictwo

Zadanie 5

czerwiec 2023podstawowy1 pkt

Z tekstu Mirosława Bańki wypisz synonim wyrazu generacje.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Wyszukaj w materiale element spełniający podane kryterium i przepisz go w wymaganej formie. Nie zastępuj cytowanego słowa lub wyrażenia własną parafrazą.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Poprawna odpowiedź: pokolenie. Dopuszczalne formy zależne od cytowanego kontekstu: pokoleniu, pokolenia, pokoleń.

Klucz i zasady oceniania

Opracowanie serwisu na podstawie odpowiedzi i zasad CKE. 1 pkt — wypisanie poprawnego synonimu wyrazu „generacje”. 0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: odbiór wypowiedzi i kształcenie językowe. Zadanie sprawdza rozpoznawanie synonimu wyrazu użytego w tekście.

Frazeologia i słownictwo

Zadanie 5

wrzesień 2022podstawowy1 pkt

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Wojciecha Józefa Burszty i tekstu Marcina Napiórkowskiego. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Stwierdzenie	P	F
1. Sformułowanie „chciwy macher” użyte w tekście Marcina Napiórkowskiego ma charakter wartościujący.
2. Ostatnie zdanie tekstu Wojciecha Józefa Burszty odznacza się patosem.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Oceń każde zdanie osobno i znajdź w tekście przesłankę potwierdzającą albo wykluczającą jego treść.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt – dwie poprawne odpowiedzi 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie PF

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

I. Kształcenie literackie i kulturowe. 2. Odbiór tekstów kultury. Zdający: 7. Kształcenie umiejętności czytania, 1) przetwarza i hierarchizuje informacje analizowania i interpretowania […] tekstów z tekstów, np. publicystycznych, kultury, a także ich wzajemnej popularnonaukowych, naukowych; korespondencji. 2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego 8. Kształcenie umiejętności świadomego sens […]. odbioru […] tekstów kultury na różnych 2. Zróżnicowanie języka. Zdający: poziomach […]. 2) rozróżnia style funkcjonalne polszczyzny II. Kształcenie językowe. oraz rozumie zasady ich stosowania; 3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy 6) rozpoznaje słownictwo o charakterze o języku w odczytaniu sensów zawartych wartościującym […]. w strukturze głębokiej tekstów literackich i nieliterackich.

Frazeologia i słownictwo

Zadanie 5

sierpień 2021podstawowy2 pkt

Spośród podanych określeń A–F wybierz i zaznacz te, które charakteryzują język tekstu Kwiryny Handke. A. terminologia naukowa B. słownictwo oceniające C. stosowanie wykrzyknień D. zdania rozbudowane składniowo E. czasowniki w 1. osobie liczby pojedynczej F. wypowiedzenia z imiesłowowym równoważnikiem zdania

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Określ samodzielnie cechę poprawnej odpowiedzi, a następnie sprawdź każdy wariant. Odrzuć odpowiedzi sprzeczne z tekstem, zbyt szerokie albo prawdziwe tylko częściowo.

Odpowiedź lub przykład realizacji

A, B, D

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 2 pkt – zaznaczenie trzech poprawnych określeń. 1 pkt – zaznaczenie dwóch poprawnych określeń. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź A, B, D

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza wybieranie odpowiedzi zgodnej z treścią i sensem materiału.

Frazeologia i słownictwo

Zadanie 3

marzec 2021podstawowy2 pkt

Z akapitu 2. wypisz użyty przez Walerego Pisarka synonim wyrazu: „autoindoktrynacja” oraz wyjaśnij, na czym polega mechanizm „autoindoktrynacji”. Synonim: Wyjaśnienie:

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij zjawisko lub mechanizm, a następnie opisz jego najważniejsze elementy albo przebieg. Oprzyj objaśnienie na szczególe z podanego materiału.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Synonim: samooszukiwanie się Przykładowe odpowiedzi Wyjaśnienie: • skłonność człowieka do korzystania głównie ze źródeł informacji zgodnych z jego przekonaniami oraz odrzucania tych, które są z nimi sprzeczne • skłonność człowieka do korzystania głównie ze źródeł informacji zgodnych z jego przekonaniami • odrzucania informacji z nielubianych źródeł.

Klucz i zasady oceniania

Schemat punktowania 2 p. – poprawne podanie synonimu oraz poprawne wyjaśnienie. 1 p. – poprawne podanie synonimu lub poprawne wyjaśnienie. 0 p. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Synonim: samooszukiwanie się Przykładowe odpowiedzi Wyjaśnienie: • skłonność człowieka do korzystania głównie ze źródeł informacji zgodnych z jego przekonaniami oraz odrzucania tych, które są z nimi sprzeczne • skłonność człowieka do korzystania głównie ze źródeł informacji zgodnych z jego przekonaniami • odrzucania informacji z nielubianych źródeł.

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 2021

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu (a w nim znaczenia wyrazów […]) oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte; 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym […].

Frazeologia i słownictwo

Zadanie 3

sierpień 2019podstawowy1 pkt

Czy frazeologizm mieć dobry humor oddaje wymowę tekstu? Uzasadnij swoją odpowiedź.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Nie. Frazeologizm „mieć dobry humor” oznacza pozytywny nastrój człowieka, natomiast tekst nie przedstawia osoby w dobrym nastroju, lecz wyjaśnia mechanizmy, które sprawiają, że ludzie śmieją się z dowcipów.

Klucz i zasady oceniania

Np. 1 0 Frazeologizm mieć dobry humor nie oddaje za zgodne z tekstem wymowy tekstu, ponieważ oznacza nastrój uzasadnienie odpowiedzi człowieka charakteryzujący się dominowaniem pozytywnych uczuć związanych z jego relacją do otaczającego go świata, natomiast głównym tematem tekstu nie jest ukazanie osoby w dobrym nastroju, ale przedstawienie mechanizmów, które sprawiają, że ludzie śmieją się z dowcipów. 4 Znaczenie: 1 0 Np. za poprawne wyjaśnienie znaczenia mała dawka czegoś (np. tekstu itp.) zabawnego/ sformułowania szczypta humoru czegoś, co rozśmiesza Funkcja w tekście: 1 0 Np. za wskazanie właściwej funkcji – Sformułowanie szczypta humoru pełni w sformułowania szczypta humoru w tekście tekście funkcję wartościującą – ma pozytywne znaczenie, dzięki czemu czytelnik uświadamia sobie, że do śmiechu potrzeba niewiele. – Sformułowanie szczypta humoru pełni w tekście funkcję perswazyjną – autor tekstu zastosował to sformułowanie, aby uświadomić czytelnikowi/przekonać go, jak niewiele trzeba, żeby się śmiać.

Wymagania podstawy programowej

Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Np. 1 0 Frazeologizm mieć dobry humor nie oddaje za zgodne z tekstem wymowy tekstu, ponieważ oznacza nastrój uzasadnienie odpowiedzi człowieka charakteryzujący się dominowaniem pozytywnych uczuć związanych z jego relacją do otaczającego go świata, natomiast głównym tematem tekstu nie jest ukazanie osoby w dobrym nastroju, ale przedstawienie mechanizmów, które sprawiają, że ludzie śmieją się z dowcipów. 4 Znaczenie: 1 0 Np. za poprawne wyjaśnienie znaczenia mała dawka czegoś (np. tekstu itp.) zabawnego/ sformułowania szczypta humoru czegoś, co rozśmiesza Funkcja w tekście: 1 0 Np. za wskazanie właściwej funkcji – Sformułowanie szczypta humoru pełni w sformułowania szczypta humoru w tekście tekście funkcję wartościującą – ma pozytywne znaczenie, dzięki czemu czytelnik uświadamia sobie, że do śmiechu potrzeba niewiele. – Sformułowanie szczypta humoru pełni w tekście funkcję perswazyjną – autor tekstu zastosował to sformułowanie, aby uświadomić czytelnikowi/przekonać go, jak niewiele trzeba, żeby się śmiać.

Frazeologia i słownictwo

Zadanie 4

czerwiec 2019podstawowy1 pkt

Czy pojęcia literatura i fikcja są w tekście używane synonimicznie? Uzasadnij swoją odpowiedź.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Autor używa pojęć zamiennie, ponieważ traktuje fikcję jako konstytutywną cechę literatury. • Autor używa w tytule pojęcia fikcja, a rozważa zalety literatury.

Klucz i zasady oceniania

Schemat punktowania 1 p. – odpowiedź poprawna. 0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Analiza i interpretacja tekstów kultury. Zadanie sprawdza uzasadnianie stanowiska za pomocą trafnych przesłanek lub przykładów.

Frazeologia i słownictwo

Zadanie 10

sierpień 2018podstawowy1 pkt

Podaj synonim, którym można zastąpić wyraz ewoluować występujący w ostatnim akapicie tekstu.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Rozpoznaj wymaganą relację językową i dobierz wyraz lub cząstkę o właściwym znaczeniu. Na końcu podstaw odpowiedź do kontekstu i sprawdź jej formę gramatyczną.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Np. zmieniać się, przeobrażać się albo rozwijać się.

Klucz i zasady oceniania

Opracowanie serwisu na podstawie odpowiedzi i zasad CKE. 1 pkt — podanie właściwego synonimu. 0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza wyszukiwanie i podawanie wymaganych informacji.

Frazeologia i słownictwo

Zadanie 5

czerwiec 2018podstawowy2 pkt

Z akapitu 4. wypisz stały związek frazeologiczny i wyjaśnij jego znaczenie. Związek frazeologiczny – Znaczenie –

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij oba zestawiane elementy, a następnie zapisz zależność między nimi w jednym zdaniu. Uzasadnij ją konkretną informacją z materiału.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Dopuszczalne odpowiedzi: 1. „Biały kruk” - osobliwość, rzadkość lub unikat, zwłaszcza rzadka i cenna książka. 2. „Z przymrużeniem oka” - pobłażliwie, wyrozumiale, lekko albo niezbyt poważnie.

Klucz i zasady oceniania

Stały związek frazeologiczny – biały kruk (białych kruków) 2 p. – wypisanie stałego związku frazeologicznego i wyjaśnienie jego Znaczenie – osobliwość / rzadkość / unikat głównie w odniesieniu znaczenia. do rzadkich, cennych książek. 1 p. – wypisanie stałego związku frazeologicznego. Stały związek frazeologiczny – z przymrużeniem oka 0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi. Znaczenie – pobłażliwie, wyrozumiale, niezbyt poważnie, lekko. Uwaga: Uwzględnia się tylko stały związek frazeologiczny.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza wyjaśnianie sensu, zależności lub funkcji wskazanego elementu.

Frazeologia i słownictwo

Zadanie 6

maj 2017podstawowy2 pkt

Z akapitu 4. wypisz stały związek frazeologiczny i wyjaśnij jego znaczenie. Związek frazeologiczny: Znaczenie:

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij oba zestawiane elementy, a następnie zapisz zależność między nimi w jednym zdaniu. Uzasadnij ją konkretną informacją z materiału.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Związek frazeologiczny: „kruszyć kopie”. Znaczenie: spierać się, walczyć o coś albo przedstawiać sprzeczne poglądy.

Klucz i zasady oceniania

2 p. – podanie związku frazeologicznego i wyjaśnienie go. 1 p. – podanie związku frazeologicznego, ale błędne wyjaśnienie go lub brak wyjaśnienia. 0 p. – odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Związek frazeologiczny: kruszyć kopie Znaczenie: spierać się, przedstawiać sprzeczne poglądy, walczyć Jeśli zdający nie wypisze związku frazeologicznego, ale poda wyjaśnienie, otrzymuje 0 punktów.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza wyjaśnianie sensu, zależności lub funkcji wskazanego elementu.