Baśnie Hansa Christiana Andersena: streszczenia, morały i test
Brzydkie kaczątko, które zmienia się w łabędzia. Dziewczynka, która w sylwestrowy wieczór zapala zapałki. Maleńka Calineczka, słowik, który śpiewa cesarzowi, i choinka, która wciąż czeka na coś piękniejszego. Baśnie Andersena są czasem wesołe, a czasem smutne, ale zawsze czegoś uczą. Poniżej streszczamy pięć najbardziej znanych baśni, podajemy ich morały i krótki test.
W „Brzydkim kaczątku” z dużego jaja wykluwa się pisklę inne niż reszta. Wszyscy na podwórzu je przezywają i szczypią, więc ucieka. Po ciężkiej zimie odkrywa, że jest pięknym łabędziem. W „Dziewczynce z zapałkami” biedna, bosa dziewczynka w ostatni wieczór roku zapala zapałki, żeby się ogrzać, i w ich świetle widzi piec, pieczoną gęś, choinkę i swoją babcię, która zabiera ją do nieba. Calineczka to dziewczynka wielkości kciuka, którą porywa ropucha, a potem chrabąszcz. Zimą ratuje jaskółkę, a ta zanosi ją do ciepłych krajów, gdzie poznaje króla elfów. W „Słowiku” chiński cesarz woli sztucznego, wysadzanego klejnotami ptaka niż prawdziwego słowika, ale to żywy słowik ratuje go od śmierci swoim śpiewem. Choinka wciąż marzy o czymś lepszym, a gdy zostaje ubrana na święta, myśli, że to dopiero początek. Po świętach ląduje na strychu, a potem w ogniu.
Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.
Pięć baśni po kolei
„Brzydkie kaczątko”
Kaczka wysiaduje jaja. Z ostatniego, największego, wykluwa się duże i szare pisklę. Na kaczym podwórzu wszyscy się z niego śmieją, a nawet matka w końcu się go wstydzi. Kaczątko ucieka. Na bagnach ledwo unika śmierci podczas polowania, u staruszki kot i kura każą mu siedzieć cicho, zimą przymarza do lodu. Wiosną widzi piękne łabędzie i płynie do nich. W wodzie dostrzega swoje odbicie: jest łabędziem! Woła: „Nie marzyłem o takim szczęściu — nie marzyłem!”.
„Dziewczynka z zapałkami”
Ostatni dzień roku, mróz i śnieg. Bosa dziewczynka sprzedaje zapałki, ale nikt nic nie kupił. Boi się wrócić do domu. Zapala jedną zapałkę i widzi ciepły piec, potem stół z pieczoną gęsią, potem choinkę. W świetle kolejnej zapałki pojawia się ukochana babcia. Dziewczynka zapala całe pudełko, a babcia bierze ją na ręce i zabiera do nieba. Rano ludzie znajdują ją zamarzniętą, z uśmiechem na twarzy.
„Calineczka”
Kobieta dostaje od czarownicy ziarnko jęczmienia. Z kwiatu wyrasta maleńka dziewczynka, Calineczka. Ropucha porywa ją dla swojego syna, ale rybki przegryzają łodyżkę liścia i Calineczka odpływa. Porywa ją chrabąszcz, a potem zimą przygarnia mysz polna, która chce ją wydać za ślepego kreta. Calineczka ratuje zmarzniętą jaskółkę. Wiosną jaskółka zabiera ją do ciepłych krajów, gdzie Calineczka poznaje maleńkiego króla elfów.
„Słowik”
Chiński cesarz czyta w książkach, że w jego ogrodzie mieszka słowik, najpiękniejszy skarb państwa. Biedna dziewczynka z kuchni prowadzi dworzan do lasu. Słowik śpiewa tak pięknie, że cesarz płacze. Potem dwór dostaje sztucznego słowika z klejnotami i prawdziwy ptak odlatuje. Sztuczny słowik się psuje. Gdy cesarz umiera, prawdziwy słowik wraca i śpiewem przegania śmierć. Mówi, że już jest nagrodzony: „Widziałem łzy w twych oczach”.
„Choinka”
Mała choinka w lesie chce być duża i wspaniała. Nie cieszy się słońcem ani tym, co ma. Na święta zostaje ścięta i pięknie ubrana. Myśli, że to początek czegoś jeszcze piękniejszego, ale po świętach trafia do ciemnej komórki. Opowiada myszom o lesie i dopiero wtedy rozumie, że była wtedy szczęśliwa. Na koniec zostaje porąbana i spalona.
Morały baśni
Baśń
Morał
O czym warto porozmawiać
„Brzydkie kaczątko”
nie oceniaj nikogo po wyglądzie
jak czuje się ktoś, z kogo inni się śmieją
„Dziewczynka z zapałkami”
trzeba dostrzegać tych, którzy cierpią
czy ktoś mógł jej pomóc
„Calineczka”
dobroć wraca
jak Calineczka pomogła jaskółce i jak jaskółka jej
„Słowik”
prawdziwe jest cenniejsze niż sztuczne
dlaczego żywy śpiew był lepszy niż ptak z klejnotów
„Choinka”
ciesz się tym, co masz teraz
czego choinka nie zauważyła w lesie
Sprawdź się na kartce
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Kartkówka PDF · sklep
Czytanie: Legenda o smoku wawelskim — kartkówka, polski kl. 4–6
Kartkówka z języka polskiego dla uczniów klas 4–6: legenda: bohaterowie, problem, rozwiązanie.
Że nie wolno oceniać nikogo po wyglądzie, a ktoś, kto jest inny, może okazać się wyjątkowy. Kaczątko okazało się łabędziem.
Co widziała dziewczynka z zapałkami?
W świetle kolejnych zapałek widziała ciepły piec, stół z pieczoną gęsią, wielką choinkę i swoją zmarłą babcię.
Kto uratował Calineczkę?
Jaskółka, którą Calineczka wcześniej uratowała zimą. Zabrała ją do ciepłych krajów, gdzie Calineczka poznała króla elfów.
Dlaczego cesarz w „Słowiku” wolał sztucznego ptaka?
Bo był błyszczący, wysadzany klejnotami i zawsze śpiewał tak samo. Ale to prawdziwy słowik uratował cesarza, gdy ten umierał.
Czego uczy baśń „Choinka”?
Żeby cieszyć się tym, co mamy teraz, zamiast ciągle czekać na coś lepszego. Choinka zrozumiała to za późno.
Źródła i metoda. Teksty baśni: wydanie Wolnych Lektur, przekład Cecylii Niewiadomskiej; wszystkie omówione baśnie przeczytane w całości, cytaty sprawdzone w tekście. W innych przekładach imiona i szczegóły mogą brzmieć nieco inaczej. Status według Dz.U. 2024 poz. 996. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-11.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →