Aksolotl potrafi odtworzyć utraconą część ciała — gdy straci nogę, ogon, a nawet fragment serca czy mózgu, odrasta mu ona na nowo. Ta niezwykła zdolność sprawia, że naukowcy z całego świata badają aksolotle, żeby lepiej zrozumieć, jak działa gojenie i regeneracja.

W odróżnieniu od wielu płazów aksolotl nigdy nie przechodzi pełnej przemiany — nie wychodzi na ląd i nie traci skrzeli, lecz przez całe życie pozostaje wodnym „dzieckiem" z pierzastymi skrzelami. Dziko żyje tylko w kilku jeziorach w pobliżu miasta Meksyk i jest tam poważnie zagrożony, choć w hodowli spotyka się go często.

Aksolotl wygląda jak larwa salamandry, która nigdy nie dorosła — i tak właśnie jest. Ma wydłużone, krępe ciało, szeroką głowę z drobnymi oczami i płetwowaty ogon do pływania. Po bokach głowy sterczą trzy pary pierzastych, gałązkowatych skrzeli zewnętrznych, które są jego znakiem rozpoznawczym.

W naturze aksolotl bywa ciemny i cętkowany, ale w hodowli spotyka się przede wszystkim odmiany jasne: bladoróżowe z czerwonymi skrzelami, białe oraz złociste. Szeroka głowa i drobne oczy nadają mu wyraz łagodnego „uśmiechu”, który sprawił, że stał się jednym z najbardziej lubianych płazów świata.

Aksolotl przypomina larwę innych salamander, bo nią w istocie pozostaje przez całe życie — zatrzymuje się na etapie larwalnym i nie przechodzi zwykłego przeobrażenia. To zjawisko, gdy zwierzę dojrzewa, zachowując cechy młodocianej postaci, sprawia, że aksolotl całe życie zachowuje wodny wygląd larwy.

Od traszek i innych płazów ogoniastych odróżnia go to, że skrzela zewnętrzne nosi stale, a nie tylko w stadium młodocianym. U większości płazów skrzela zanikają po przeobrażeniu, a u aksolotla zostają na zawsze — dlatego dorosły osobnik wygląda jak wiecznie młoda, wodna salamandra.

Aksolotl jest niezwykle popularny — hoduje się go w akwariach na całym świecie i wykorzystuje w badaniach naukowych. Zyskał sławę dzięki wyjątkowej zdolności regeneracji: potrafi odtworzyć utracone kończyny, a nawet fragmenty innych części ciała, co czyni go obiektem intensywnych badań nad odbudową tkanek.

Paradoksalnie, choć w akwariach jest bardzo liczny, w naturze należy do rzadkości — dziko żyje jedynie w okolicach systemu wód dawnych jezior w rejonie miasta Meksyk, gdzie jego środowisko mocno się skurczyło. Ta różnica między popularnością w hodowli a rzadkością w przyrodzie jest jego smutną wizytówką.