Literatura i kultura

Motywy i konteksty — zadania maturalne

Łączenie utworów z motywami, epokami, tradycją biblijną, antyczną i innymi kontekstami.

Ćwicz w pełnej bazie

14zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

Ustal dokładny zakres polecenia.
Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Podanie kontekstu bez wyjaśnienia, jak wpływa on na interpretację.

Pełny zestaw · strona 1 z 2

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 11 z 14 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Motywy i konteksty

Zadanie 16

marzec 2026podstawowy1 pkt

Wyjaśnij, na czym polega spór ideowy między Arturem a Stomilem – bohaterami Tanga Sławomira Mrożka. Arkusz 1. (testy) Arkusz 1. (testy) Arkusz 1. (testy)

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij zjawisko lub mechanizm, a następnie opisz jego najważniejsze elementy albo przebieg. Oprzyj objaśnienie na szczególe z podanego materiału.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Artur pragnie powrotu tradycyjnego porządku, hierarchii i zasad moralnych, natomiast Stomil jest orędownikiem wolności i odrzucania zasad/konwencji/norm. • Spór między Arturem a Stomilem dotyczy międzypokoleniowego konfliktu ojca i syna. Ideą Artura jest pragnienie przywrócenia ładu i zasad w miejsce ideałów pokolenia rodziców, którzy w imię wolności zburzyli stary porządek, a zasadą uczynili brak zasad. • Stomil należy do pokolenia, które walczyło o wolność i pochwala brak zasad, opowiada się za swobodą obyczajów, brakiem norm moralnych – w jego domu każdy mógł robić, co chce. Przeciwstawia się temu Artur, który uważa, że brak zasad to chaos – on opowiada się za przywróceniem ładu, tradycji i wartości rodzinnych. • Stomil jest przekonany, że człowiek ma prawo do pełnej wolności zarówno w sztuce, jak i w życiu. Z tego powodu przeprowadza eksperymenty artystyczne i odrzuca konwenanse, pozwalając romansować żonie ze służącym. Artur natomiast pragnie powrócić do świata tradycyjnych wartości, stąd decyzja o ślubie z Alą.

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Artur pragnie powrotu tradycyjnego porządku, hierarchii i zasad moralnych, natomiast Stomil jest orędownikiem wolności i odrzucania zasad/konwencji/norm. • Spór między Arturem a Stomilem dotyczy międzypokoleniowego konfliktu ojca i syna. Ideą Artura jest pragnienie przywrócenia ładu i zasad w miejsce ideałów pokolenia rodziców, którzy w imię wolności zburzyli stary porządek, a zasadą uczynili brak zasad. • Stomil należy do pokolenia, które walczyło o wolność i pochwala brak zasad, opowiada się za swobodą obyczajów, brakiem norm moralnych – w jego domu każdy mógł robić, co chce. Przeciwstawia się temu Artur, który uważa, że brak zasad to chaos – on opowiada się za przywróceniem ładu, tradycji i wartości rodzinnych. • Stomil jest przekonany, że człowiek ma prawo do pełnej wolności zarówno w sztuce, jak i w życiu. Z tego powodu przeprowadza eksperymenty artystyczne i odrzuca konwenanse, pozwalając romansować żonie ze służącym. Artur natomiast pragnie powrócić do świata tradycyjnych wartości, stąd decyzja o ślubie z Alą.

Wymagania podstawy programowej

8. Kształcenie umiejętności świadomego i zrozumieniem treści utworów wskazanych

Motywy i konteksty

Zadanie 7

maj 2026podstawowy2 pkt

Zapoznaj się z poniższym plakatem. www.tychy.pl 7. Na plakacie za pomocą różnych elementów graficznych przedstawiono interpretację Antygony Sofoklesa. Wybierz dwa elementy graficzne i wyjaśnij ich sens w kontekście problematyki tego utworu.

Materiał graficzny stanowiący część zadania 7, maj 2026, poziom podstawowy, formuła 2023 — Materiał graficzny z arkusza CKE: maj 2026, poziom podstawowy.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw dokładnie opisz wybrany element wizualny, a następnie połącz jego kształt, układ lub symbolikę z konkretnym motywem, bohaterem albo problemem utworu.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Waga to symbol równorzędnych racji – Antygony opowiadającej się za prawami boskimi i Kreona broniącego praw ludzkich. • Skontrastowanie bieli i czerni może symbolizować tragiczny spór między przeciwstawnymi wartościami. Antygona kieruje się racjami serca, a Kreon – racjami rozumu. • Nagrobek – symbolizuje śmierć Antygony i bliskich Kreona jako nieuchronną konsekwencję decyzji Kreona zaślepionego pychą. • Gałązka oliwna – symbolizuje pokój, może być nawiązaniem do postawy Antygony, która „współkochać” przyszła, nie „współnienawidzić”. • Głowy ludzkie – pozbawione twarzy, czyli tożsamości, mogą odnosić się do relacji jednostki z państwem ukazanej w utworze Sofoklesa. Kreon nie zwracał uwagi na jednostkę, na cierpienie Antygony i członków własnej rodziny, czym przyczynił się do społecznej i osobistej klęski. • Budynek z kolumnami górujący nad innymi budynkami (najpewniej pałac królewski, przed którym toczy się akcja Antygony) symbolizuje władzę sprawowaną przez Kreona, którego decyzje zaważyły na życiu poddanych. Wysoka pozycja w hierarchii społecznej nie gwarantuje nieomylności, zwłaszcza gdy władca jest zaślepiony pychą.

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Waga to symbol równorzędnych racji – Antygony opowiadającej się za prawami boskimi i Kreona broniącego praw ludzkich. • Skontrastowanie bieli i czerni może symbolizować tragiczny spór między przeciwstawnymi wartościami. Antygona kieruje się racjami serca, a Kreon – racjami rozumu. • Nagrobek – symbolizuje śmierć Antygony i bliskich Kreona jako nieuchronną konsekwencję decyzji Kreona zaślepionego pychą. • Gałązka oliwna – symbolizuje pokój, może być nawiązaniem do postawy Antygony, która „współkochać” przyszła, nie „współnienawidzić”. • Głowy ludzkie – pozbawione twarzy, czyli tożsamości, mogą odnosić się do relacji jednostki z państwem ukazanej w utworze Sofoklesa. Kreon nie zwracał uwagi na jednostkę, na cierpienie Antygony i członków własnej rodziny, czym przyczynił się do społecznej i osobistej klęski. • Budynek z kolumnami górujący nad innymi budynkami (najpewniej pałac królewski, przed którym toczy się akcja Antygony) symbolizuje władzę sprawowaną przez Kreona, którego decyzje zaważyły na życiu poddanych. Wysoka pozycja w hierarchii społecznej nie gwarantuje nieomylności, zwłaszcza gdy władca jest zaślepiony pychą.

Wymagania podstawy programowej

z literatury […] światowej oraz umiejętność 7) wykazuje się znajomością mówienia o nich z wykorzystaniem i zrozumieniem treści utworów wskazanych analizowania i interpretowania literatury 8) rozpoznaje tematykę i problematykę 3) interpretuje dzieła sztuki ([…] grafika

Motywy i konteksty

Zadanie 7

sierpień 2025podstawowy2 pkt

Na podstawie tragedii Sofoklesa podaj trzy racje, którymi kieruje się Antygona w swoim postępowaniu.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Sprawdź, ilu elementów wymaga polecenie, i podaj dokładnie tyle odrębnych informacji. Każdy element zapisz możliwie precyzyjnie i bez zbędnego komentarza.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Przywiązanie do prawa boskiego / odwiecznej tradycji religijnej. / Przedkładanie prawa boskiego nad ludzkie prawo Kreona. / Lęk przed boskim gniewem. • Miłość do brata, która skłoniła Antygonę do złamania zakazu władcy. / Szacunek wobec więzów krwi. • Obrona praw jednostki – Antygona broniła prawa brata do pochówku. / Obrona godności swego brata. • Poczucie autonomii/wolności jednostki. / Obrona prawa do decydowania o własnych czynach. / Obrona własnej godności. / Wierność sobie i wyznawanym wartościom.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania rozwiązań zadań

Wymagania podstawy programowej

7. Kształcenie umiejętności czytania, i zrozumieniem treści utworów wskazanych analizowania i interpretowania literatury w podstawie programowej jako lektury

Motywy i konteksty

Zadanie 2

maj 2025podstawowy2 pkt

Rozstrzygnij, czy w tekście Carla Sagana i w tekście Marty Trepczyńskiej jest mowa o takiej samej przyczynie zainteresowania kosmosem. W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów. Rozstrzygnięcie: Uzasadnienie:

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij przyczynę wskazanego zjawiska, a następnie pokaż zależność przyczynowo-skutkową obecną w materiale. Nie ograniczaj odpowiedzi do powtórzenia skutku opisanego w pytaniu.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Nie. W tekście Carla Sagana motywacją główną do odkrywania kosmosu jest ciekawość, ale także szukanie jakichkolwiek znaków życia na planetach, natomiast w tekście Marty Trepczyńskiej głównym impulsem do odkrywania kosmosu jest znalezienie warunków do życia na innych planetach. • Tak, w obu tekstach jest mowa o potrzebie zdobycia wiedzy o warunkach panujących w kosmosie.

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Uwaga. Jeżeli w rozwiązaniu zadania wskazano taką samą przyczynę zainteresowania kosmosem (rozstrzygnięcie: tak), jednak odwołanie do któregokolwiek z tekstów jest niezgodne z tym rozstrzygnięciem, to za odpowiedź przyznaje się 0 pkt. Przykładowe odpowiedzi ocenione na 2 pkt • Nie. W tekście Carla Sagana motywacją główną do odkrywania kosmosu jest ciekawość, ale także szukanie jakichkolwiek znaków życia na planetach, natomiast w tekście Marty Trepczyńskiej głównym impulsem do odkrywania kosmosu jest znalezienie warunków do życia na innych planetach. • Tak, w obu tekstach jest mowa o potrzebie zdobycia wiedzy o warunkach panujących w kosmosie.

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza i hierarchizuje informacje

Motywy i konteksty

Zadanie 12

maj 2025podstawowy2 pkt

Zapoznaj się z poniższą okładką książki Rok 1984 George’a Orwella. www.nikol-verlag.de Na okładce książki za pomocą różnych elementów graficznych przedstawiono interpretację powieści George’a Orwella. Wybierz dwa elementy graficzne i wyjaśnij ich sens w kontekście problematyki utworu Rok 1984.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw dokładnie opisz wybrany element wizualny, a następnie połącz jego kształt, układ lub symbolikę z konkretnym motywem, bohaterem albo problemem utworu.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Oko przedstawione na plakacie to oko Wielkiego Brata, który cały czas inwigilował mieszkańców, nie mogli więc czuć się wolni, nie mogli uciec od terroru. • Kolor czerwony może być symbolem zła (czewień to kolor komunizmu), a powieść Rok 1984 to projekcja życia w reżimie totalitarnym. • Skontrastowanie ogromnego oka z małą postacią człowieka może symbolizować Smitha uwięzionego w Oceanii i bezsilnego – tak jak w powieści był nieustannie kontrolowany przez system totalitarny, przed którym nie udało mu się ani ukryć, ani którego nie udało mu się pokonać. • Drut kolczasty okalający człowieka – symbol ograniczenia wolności jednostki w państwie totalitarnym. • Człowiek pozbawiony twarzy, bez konkretnych cech indywidualnych, symbolizuje mieszkańców Oceanii, którzy nie mają prawa głosu, muszą podporządkować się Partii.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania rozwiązań zadań

Wymagania podstawy programowej

Motywy i konteksty

Zadanie 6

czerwiec 2025podstawowy1 pkt

Zapoznaj się z poniższymi tekstami. Tekst 1. Marc Chagall Stworzenie świata Marc Chagall, Stworzenie świata, www.wikiart.org Tekst 2. Księga Rodzaju 24Potem Bóg rzekł: «Niechaj ziemia wyda istoty żywe różnego rodzaju: bydło, zwierzęta pełzające i dzikie zwierzęta według ich rodzajów!». I stało się tak: 25Bóg uczynił różne rodzaje dzikich zwierząt, bydła i wszelkich zwierząt pełzających po ziemi. I widział Bóg, że były dobre. 26A wreszcie rzekł Bóg: «Uczyńmy człowieka na Nasz obraz, podobnego Nam. Niech panuje nad rybami morskimi, nad ptactwem podniebnym, nad bydłem, nad ziemią i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi!». 27Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz, na obraz Boży go stworzył: stworzył mężczyznę i niewiastę. 28Po czym Bóg im błogosławił, mówiąc do nich: «Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię i uczynili ją sobie poddaną; abyście panowali nad ptactwem podniebnym, nad rybami morskimi i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi». Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Poznań 2016. Czy miejsce człowieka w hierarchii stworzenia ukazane na obrazie Marca Chagalla jest zgodne z miejscem człowieka w hierarchii stworzenia przedstawionym we fragmencie Księgi Rodzaju? Uzasadnij odpowiedź.

Materiał graficzny stanowiący część zadania 6, czerwiec 2025, poziom podstawowy, formuła 2023 — Materiał graficzny z arkusza CKE: czerwiec 2025, poziom podstawowy.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Jest zgodne, ponieważ obraz Chagalla ilustruje tę samą co w Biblii hierarchię wynikającą z kolejności stworzenia – najpierw Bóg stworzył zwierzęta, a potem człowieka. • Nie jest zgodne. W tekście Biblii podkreśla się, że człowiek powinien władać światem zwierząt. Na obrazie tymczasem ludzie umieszczeni są na dole, tak jakby Chagall nie chciał wskazywać na przywódczą rolę człowieka w świecie.

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Jest zgodne, ponieważ obraz Chagalla ilustruje tę samą co w Biblii hierarchię wynikającą z kolejności stworzenia – najpierw Bóg stworzył zwierzęta, a potem człowieka. • Nie jest zgodne. W tekście Biblii podkreśla się, że człowiek powinien władać światem zwierząt. Na obrazie tymczasem ludzie umieszczeni są na dole, tak jakby Chagall nie chciał wskazywać na przywódczą rolę człowieka w świecie.

Wymagania podstawy programowej

7. Kształcenie umiejętności czytania, i zrozumieniem treści utworów wskazanych analizowania i interpretowania literatury w podstawie programowej jako lektury

Motywy i konteksty

Zadanie 7

maj 2024podstawowy1 pkt

Zapoznaj się z reprodukcją obrazu Juana de Valdésa Leala. Juan de Valdés Leal In ictu oculi 1 In ictu oculi 1 www.wga.hu 1 Napis nad świecą: In ictu oculi (łac.), oznacza W mgnieniu oka. Czy powyższy obraz jest zgodny z wymową Księgi Koheleta? Uzasadnij odpowiedź.

Materiał graficzny stanowiący część zadania 7, maj 2024, poziom podstawowy, formuła 2023 — Materiał graficzny z arkusza CKE: maj 2024, poziom podstawowy.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Obraz jest zgodny z wymową Księgi Koheleta, ponieważ ukazano motyw marności i przemijania. Wskazują na to porozrzucane przedmioty oraz szkielet człowieka. • Obraz już samym tytułem jest zgodny z Księgą Koheleta. Tytuł tłumaczony z łaciny odzwierciedla motyw przemijania oraz to, że wszystko się kończy. Pokazują nam to przewrócone rzeczy oraz szkielet, który gasi świecę. • Tak, ponieważ na obrazie jest przedstawiony szkielet, który wprowadza motyw przemijania, o którym mówił Kohelet.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania rozwiązań zadań Zasady oceniania 1 pkt – rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie zgodności obrazu z wymową Księgi Koheleta. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Obraz jest zgodny z wymową Księgi Koheleta, ponieważ ukazano motyw marności i przemijania. Wskazują na to porozrzucane przedmioty oraz szkielet człowieka. • Obraz już samym tytułem jest zgodny z Księgą Koheleta. Tytuł tłumaczony z łaciny odzwierciedla motyw przemijania oraz to, że wszystko się kończy. Pokazują nam to przewrócone rzeczy oraz szkielet, który gasi świecę. • Tak, ponieważ na obrazie jest przedstawiony szkielet, który wprowadza motyw przemijania, o którym mówił Kohelet.

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 2024

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

I. Kształcenie literackie i kulturowe. I. Kształcenie literackie i kulturowe. 5. Znajomość wybranych utworów 1. Czytanie utworów literackich. Zdający: z literatury światowej […] oraz umiejętność 8) wykazuje się znajomością mówienia o nich z wykorzystaniem i zrozumieniem treści utworów wskazanych potrzebnej terminologii. w podstawie programowej jako lektury 7. Kształcenie umiejętności czytania, obowiązkowe; analizowania i interpretowania literatury 9) rozpoznaje tematykę i problematykę oraz innych tekstów kultury, a także ich poznanych tekstów […]. wzajemnej korespondencji. 2. Odbiór tekstów kultury. Zdający: 8. Kształcenie umiejętności świadomego 6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, odbioru utworów literackich i tekstów kultury stosując kod właściwy w danej dziedzinie na różnych poziomach: dosłownym, sztuki. metaforycznym, symbolicznym […].

Motywy i konteksty

Zadanie 7

czerwiec 2024podstawowy1 pkt

Zapoznaj się z reprodukcją obrazu. Merry-Joseph Blondel Słońce albo upadek Ikara Merry-Joseph Blondel, Słońce albo upadek Ikara, www.wikipedia.org Wykaż, że sytuacja ukazana na obrazie jest zgodna z mitem o Dedalu i Ikarze zawartym w Mitologii Jana Parandowskiego.

Materiał graficzny stanowiący część zadania 7, czerwiec 2024, poziom podstawowy, formuła 2023 — Materiał graficzny z arkusza CKE: czerwiec 2024, poziom podstawowy.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Zamień pytanie z polecenia na początek zdania oznajmującego. Następnie dodaj informację wynikającą z tekstu lub lektury i sprawdź, czy odpowiedź obejmuje każdy człon pytania.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Na obrazie widać Dedala i Ikara. Skrzydła Dedala są sprawne, ale skrzydła Ikara rozpadły się i młodzieniec spada. • Na obrazie widać spadającego Ikara, ponieważ słońce roztopiło wosk sklejający skrzydła. • Według mitu Ikar wzniósł się zbyt blisko słońca, w wyniku czego jego skrzydła się rozpadły, a Ikar runął w dół. Na obrazie, ukazana jest ta sama sytuacja: Ikar znalazł się zbyt blisko Heliosa/boga Słońca – dlatego skrzydła Ikara rozpadły się, bohater spada.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania rozwiązań zadań Zasady oceniania 1 pkt – poprawne wykazanie, że sytuacja na obrazie jest zgodna z mitem o Dedalu i Ikarze. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Na obrazie widać Dedala i Ikara. Skrzydła Dedala są sprawne, ale skrzydła Ikara rozpadły się i młodzieniec spada. • Na obrazie widać spadającego Ikara, ponieważ słońce roztopiło wosk sklejający skrzydła. • Według mitu Ikar wzniósł się zbyt blisko słońca, w wyniku czego jego skrzydła się rozpadły, a Ikar runął w dół. Na obrazie, ukazana jest ta sama sytuacja: Ikar znalazł się zbyt blisko Heliosa/boga Słońca – dlatego skrzydła Ikara rozpadły się, bohater spada.

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 2024

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

Motywy i konteksty

Zadanie 11

maj 2023podstawowy1 pkt

Przeczytaj fragment Ody do młodości Adama Mickiewicza. Adam Mickiewicz Oda do młodości Bez serc, bez ducha, to szkieletów ludy; Młodości! dodaj mi skrzydła! Niech nad martwym wzlecę światem W rajską dziedzinę ułudy: Kędy zapał tworzy cudy, Nowości potrząsa kwiatem I obleka w nadziei złote malowidła. Adam Mickiewicz, Oda do młodości, [w:] Oda w poezji polskiej. Antologia, Wrocław 2009. Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do przytoczonego fragmentu Ody do młodości Adama Mickiewicza. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Stwierdzenie	P	F
1. Motyw lotu, wykorzystany we fragmencie, jest symbolem ludzkiego dążenia do pokonywania ograniczeń.
2. Wizja rajskiej przestrzeni, wykreowana we fragmencie, podkreśla kontrast między rzeczywistością a marzeniami.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Oceń każde zdanie osobno i znajdź w tekście przesłankę potwierdzającą albo wykluczającą jego treść.

Odpowiedź lub przykład realizacji

1. Prawda. 2. Prawda.

Klucz i zasady oceniania

Opracowanie serwisu na podstawie zasad CKE. 1 pkt - zaznaczenie odpowiedzi P, P. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

w cz. 1. lub w cz. 2. arkusza egzaminacyjnego bez interpretacji tych fragmentów /

Motywy i konteksty

Zadanie 7

czerwiec 2023podstawowy1 pkt

Zapoznaj się z poniższym kadrem z filmu Siódma pieczęć w reżyserii Ingmara Bergmana. Kadr z filmu Siódma pieczęć, reż. Ingmar Bergman, 1957, www.filmweb.pl Do jakiego średniowiecznego motywu nawiązuje kadr z filmu Ingmara Bergmana? Podaj ten motyw i uzasadnij odpowiedź. Motyw: Uzasadnienie:

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Motyw: taniec śmierci / danse macabre Uzasadnienie: Na załączonym kadrze widoczny jest korowód/pochód postaci różnych stanów tańczących pod przewodnictwem upersonifikowanej śmierci (postać z kosą na czele pochodu).

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt – podanie motywu i poprawne uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Motyw: taniec śmierci / danse macabre Uzasadnienie: Na załączonym kadrze widoczny jest korowód/pochód postaci różnych stanów tańczących pod przewodnictwem upersonifikowanej śmierci (postać z kosą na czele pochodu).

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

I. Kształcenie literackie i kulturowe. I. Kształcenie literackie i kulturowe. 7. Kształcenie umiejętności czytania, 1. Czytanie utworów literackich. Zdający: analizowania i interpretowania […] tekstów 11) rozumie pojęcie motywu literackiego kultury […]. […], rozpoznaje podstawowe motywy […]. 2. Odbiór tekstów kultury. Zdający: 6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.

Motywy i konteksty

Zadanie 12

czerwiec 2023podstawowy1 pkt

Przeczytaj fragment Potopu Henryka Sienkiewicza. Henryk Sienkiewicz Potop Trąby znów zagrały w szeregach Wrzeszczowicza, lecz odgłos ich począł się oddalać. Pożar dogasał. Ciemność ogarniała podnóże Jasnej Góry. Tu i owdzie ozwało się rżenie koni, ale coraz dalsze, słabsze. Wrzeszczowicz cofał się ku Krzepicom. Ksiądz Kordecki ukląkł na murze. – Mario! Matko Boga Jedynego! – rzekł silnym głosem – spraw, aby ten, który po nim nadejdzie, oddalił się również ze wstydem i próżnym gniewem w duszy. Gdy tak się modlił, chmury nagle przerwały się nad jego głową i jasny blask miesiąca1 pobielił wieże, mury, klęczącego przeora i zgliszcza spalonych przy Świętej Barbarze budowli. Henryk Sienkiewicz, Potop, t. 2., Warszawa 1977. 1 Miesiąc – księżyc. Wyjaśnij, na czym polega sakralizacja postaci księdza Kordeckiego w podanym fragmencie Potopu Henryka Sienkiewicza.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij zjawisko lub mechanizm, a następnie opisz jego najważniejsze elementy albo przebieg. Oprzyj objaśnienie na szczególe z podanego materiału.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Modlitwie ks. Kordeckiego skierowanej do Matki Boskiej towarzyszą opisy przyrody – „jasność” i „blask” czy „pobielenie” wież, murów i „klęczącego przeora”. Te zabiegi wskazują na sakralizowanie bohatera. • W Biblii jasność jest m.in. wyrazem obecności Boga, więc we fragmencie Potopu „jasny blask miesiąca” rozpraszający mrok i rozświetlający postać modlącego się księdza Kordeckiego uświęca go – sam Bóg czuwa nad obrońcą Jasnej Góry.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt – poprawne wyjaśnienie. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Uwaga. Nie uznaje się za poprawną odpowiedzi, że sakralizacja postaci ks. Kordeckiego polega wyłącznie na tym, że się modlił. Zasady oceniania rozwiązań zadań Przykładowe odpowiedzi • Modlitwie ks. Kordeckiego skierowanej do Matki Boskiej towarzyszą opisy przyrody – „jasność” i „blask” czy „pobielenie” wież, murów i „klęczącego przeora”. Te zabiegi wskazują na sakralizowanie bohatera. • W Biblii jasność jest m.in. wyrazem obecności Boga, więc we fragmencie Potopu „jasny blask miesiąca” rozpraszający mrok i rozświetlający postać modlącego się księdza Kordeckiego uświęca go – sam Bóg czuwa nad obrońcą Jasnej Góry.

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

I. Kształcenie literackie i kulturowe. I. Kształcenie literackie i kulturowe. 5. Znajomość wybranych utworów 1. Czytanie utworów literackich. Zdający: z literatury polskiej […] oraz umiejętność 5) interpretuje treści […] symboliczne mówienia o nich z wykorzystaniem utworu literackiego; potrzebnej terminologii. 9) rozpoznaje tematykę i problematykę 7. Kształcenie umiejętności czytania, poznanych tekstów […]; analizowania i interpretowania literatury 10) rozpoznaje w utworze sposoby […]; kreowania świata przedstawionego ([…] 8. Kształcenie umiejętności świadomego bohaterów […]) […]. odbioru utworów literackich i tekstów kultury na różnych poziomach […].