Samiec zięby jest barwny — ma niebieskoszarą główkę i różowawą pierś, a na skrzydłach białe pręgi. Samica jest skromniejsza, w spokojnych, brązowoszarych barwach, dzięki którym jest mniej widoczna na gnieździe.

Zięby żywią się nasionami oraz owadami, którymi karmią pisklęta. Poza sezonem lęgowym często łączą się w stada i wspólnie żerują na polach i w lasach.

W locie zięba pokazuje szerokie, białe pasy na skrzydłach oraz białe piórka po bokach ogona, dobrze widoczne nawet z dużej odległości, gdy ptak nagle zrywa się z ziemi lub gałęzi.

Grzbiet zięby ma zielonkawy odcień, najlepiej widoczny w okolicy kupra, gdzie zielonożółta barwa wyraźnie kontrastuje z resztą upierzenia, zwłaszcza u dorosłych samców w pełnym, godowym umaszczeniu wiosennym.

Jer, bliski krewniak zięby przylatujący zimą z dalekiej północy, ma biały kuper zamiast zielonkawego, dobrze widoczny w locie i łatwo odróżniający oba te gatunki nawet z dużej odległości.

Dzwoniec ma jednolicie oliwkowozielone upierzenie z żółtymi plamami, zupełnie inne od barwnej, niebieskoszarej główki samca zięby oraz białych, dobrze widocznych pasów na jej skrzydłach i piersi.

Łacińska nazwa gatunkowa zięby, „coelebs”, znaczy „kawaler” — nadał ją Karol Linneusz, zauważając, że w części Europy Północnej zimą pozostają głównie same samce, podczas gdy samice masowo odlatują znacznie dalej na południe, w cieplejsze rejony kontynentu.

Zięba od dawna jest jednym z ulubionych obiektów badań nad uczeniem się śpiewu u ptaków — młode samce, odizolowane od dorosłych osobników jeszcze przed wykluciem umiejętności śpiewu, nie potrafią rozwinąć pełnej, poprawnej piosenki swojego gatunku, co wyraźnie pokazuje, że śpiewu trzeba się nauczyć, a nie jest on wyłącznie wrodzony.

Ponieważ zięba jest pospolita zarówno w lasach, ogrodach, jak i na polach uprawnych, naukowcy chętnie wykorzystują zmiany jej liczebności jako jeden z prostszych wskaźników ogólnej kondycji środowiska w danym regionie i porze roku.