Strona głównaEgzamin ósmoklasistyPotęgi na egzaminie ósmoklasisty

Potęgi na egzaminie ósmoklasisty

Większość zadań na tej stronie rozwiązuje się jednym ruchem: sprowadzeniem wszystkiego do wspólnej podstawy. W siedmiu z 29 jest to cały sposób na rozwiązanie, w kolejnych — krok pośredni. Gdy 8, 4 i 2 zapiszemy jako potęgi dwójki, zostaje już tylko dodawanie i odejmowanie wykładników. To jest cała mechanika tego działu.

Dział: Egzamin ósmoklasistyPoziom: klasa 7–8Zadań: 29 — 23 z egzaminu ósmoklasisty i 6 z egzaminu gimnazjalnego

Przejdź od razu do zadań (29) ↓

Cztery wzory i jedno rozróżnienie

Wzorów na potęgach jest cztery i wszystkie dotyczą sytuacji, gdy coś jest wspólne — albo podstawa, albo wykładnik:

Jak czytać kolory na tej stronie

W każdym wzorze i w każdym rozwiązaniu malujemy tak samo: podstawę na zielono (a\textcolor{#16A06A}{a}), a wykładniki na czerwono (m\textcolor{#E0453A}{m}) i na niebiesko (n\textcolor{#2F80D8}{n}). Dzięki temu od razu widać, co się z czym dzieje — czy działanie dotyczy podstawy, czy wykładników. Wynik, gdy jest już policzony, zostaje czarny.

Rozróżnienie, które decyduje o wyniku: przy mnożeniu potęg o wspólnej podstawie wykładniki się dodają, a przy potęgowaniu potęgi mnożą. To dwie różne sytuacje i najczęstsze źródło pomyłek.

Osobno warto zapamiętać, że a0=1\textcolor{#16A06A}{a}^{\textcolor{#E0453A}{0}} = 1 dla każdego a0a \ne 0. Wynika to wprost ze wzoru na dzielenie: anan=ann=a0\dfrac{\textcolor{#16A06A}{a}^{\textcolor{#E0453A}{n}}}{\textcolor{#16A06A}{a}^{\textcolor{#2F80D8}{n}}} = \textcolor{#16A06A}{a}^{\textcolor{#E0453A}{n}-\textcolor{#2F80D8}{n}} = \textcolor{#16A06A}{a}^{\textcolor{#E0453A}{0}}, a przecież liczba podzielona przez samą siebie daje jeden.

Sprowadzanie do wspólnej podstawy

To najważniejsza umiejętność w całym dziale — siedem zadań na tej stronie opiera się na niej wprost, a w kolejnych jest krokiem pośrednim.

Wzory działają tylko wtedy, gdy podstawy są identyczne. Wyrażenia 84\textcolor{#16A06A}{8}^{\textcolor{#2F80D8}{4}} i 43\textcolor{#16A06A}{4}^{\textcolor{#2F80D8}{3}} nie mają wspólnej podstawy w zapisie, ale obie liczby są potęgami dwójki: 8=23\textcolor{#16A06A}{8} = \textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{3}} i 4=22\textcolor{#16A06A}{4} = \textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{2}}.

Po zamianie: 84=(23)4=234=212\textcolor{#16A06A}{8}^{\textcolor{#2F80D8}{4}} = (\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{3}})^{\textcolor{#2F80D8}{4}} = \textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{3} \cdot \textcolor{#2F80D8}{4}} = \textcolor{#16A06A}{2}^{12} oraz 43=(22)3=26\textcolor{#16A06A}{4}^{\textcolor{#2F80D8}{3}} = (\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{2}})^{\textcolor{#2F80D8}{3}} = \textcolor{#16A06A}{2}^{6}. Zielony kolor pokazuje, że przez cały rachunek podstawą jest dwójka; czerwony i niebieski — skąd wziął się wykładnik 12. Dalej to już zwykłe odejmowanie wykładników.

Warto mieć w pamięci potęgi dwójki do 210=10242^{10} = 1024 oraz trójki do 35=2433^5 = 243. Bez nich rozpoznanie wspólnej podstawy zajmuje więcej czasu, niż warto na nie poświęcić.

Porównywanie potęg bez liczenia

Pięć zadań pyta, która z potęg jest większa — przy liczbach tak dużych, że wyliczenie ich jest niewykonalne. Metoda polega na sprowadzeniu do wspólnej podstawy albo wspólnego wykładnika.

Dla 230\textcolor{#16A06A}{2}^{30} i 320\textcolor{#16A06A}{3}^{20} wspólnej podstawy nie ma, ale wykładniki mają wspólny dzielnik 10. Zapisujemy 230=(23)10=810\textcolor{#16A06A}{2}^{30} = (\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{3}})^{\textcolor{#2F80D8}{10}} = \textcolor{#16A06A}{8}^{\textcolor{#2F80D8}{10}} oraz 320=(32)10=910\textcolor{#16A06A}{3}^{20} = (\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{2}})^{\textcolor{#2F80D8}{10}} = \textcolor{#16A06A}{9}^{\textcolor{#2F80D8}{10}}. Wykładnik 10\textcolor{#2F80D8}{10} jest teraz w obu ten sam, więc rozstrzygają zielone podstawy: skoro 8<98 < 9, to 230<3202^{30} < 3^{20}.

Reguła ogólna: przy równych wykładnikach większa jest ta potęga, która ma większą podstawę. Przy równych podstawach (większych od jedynki) — ta o większym wykładniku.

Potęgi liczb ujemnych

Znak wyniku zależy wyłącznie od tego, czy wykładnik jest parzysty. Przy parzystym minusy skracają się w pary i wynik jest dodatni; przy nieparzystym jeden minus zostaje i wynik jest ujemny.

Krytyczne jest miejsce nawiasu — i tu kolor rozstrzyga spór od jednego spojrzenia, bo na zielono stoi zawsze to, co jest podnoszone do potęgi. W (2)4(\textcolor{#16A06A}{-2})^{\textcolor{#E0453A}{4}} zielona jest cała liczba -2, więc wynik to 16. W 24-\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{4}} zielona jest sama dwójka, a minus stoi poza potęgą, więc wynik to -16. Potęgowanie wiąże mocniej niż znak minus.

W zadaniach egzaminacyjnych ta różnica bywa całą treścią zadania — odpowiedzi 16 i -16 stoją wtedy obok siebie na liście.

Czego wzory NIE obejmują

Nie ma wzoru na dodawanie potęg. Wyrażenia 23+252^3 + 2^5 nie da się zapisać jako pojedynczej potęgi dwójki — trzeba je po prostu policzyć: 8+32=408 + 32 = 40.

Nie ma też wzoru na potęgę sumy. (a+b)2(a+b)^2 nie równa się a2+b2a^2 + b^2; to typowa pułapka, która wraca też w wyrażeniach algebraicznych.

Jedyna sytuacja, w której dodawanie potęg się upraszcza, to identyczne składniki: 23+23=223=242^3 + 2^3 = 2 \cdot 2^3 = 2^4. Ale to już mnożenie, nie dodawanie wykładników.

Przykłady krok po kroku

Cztery zadania krok po kroku: podstawowe działania, sprowadzanie do wspólnej podstawy, porównywanie i potęga liczby ujemnej.

Przykład 1 Mnożenie i dzielenie potęg

Zapisz w postaci jednej potęgi: 323734\dfrac{\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{2}} \cdot \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#2F80D8}{7}}}{\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#8B5CF6}{4}}}.

  1. Podstawa jest wszędzie ta sama (zielona trójka), więc działam wyłącznie na wykładnikach.
  2. W liczniku mnożę potęgi o tej samej podstawie, więc dodaję wykładniki: 3237=32+7=39\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{2}} \cdot \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#2F80D8}{7}} = \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{2}+\textcolor{#2F80D8}{7}} = \textcolor{#16A06A}{3}^{9}.
  3. Teraz dzielenie — wykładniki odejmuję: 39:34=394=35\textcolor{#16A06A}{3}^{9} : \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#8B5CF6}{4}} = \textcolor{#16A06A}{3}^{9-\textcolor{#8B5CF6}{4}} = \textcolor{#16A06A}{3}^{5}.
  4. Wynik: 353^5, czyli 243.
  5. Kontrola rzędu wielkości: licznik to 393^9, mianownik 343^4, więc wynik musi być między 343^4 a 393^9

Odpowiedź: 323734=35=243\dfrac{3^2 \cdot 3^7}{3^4} = 3^5 = 243.

Przykład 2 Sprowadzanie do wspólnej podstawy

Zapisz w postaci potęgi liczby 2: 84:43\textcolor{#16A06A}{8}^{\textcolor{#2F80D8}{4}} : \textcolor{#16A06A}{4}^{\textcolor{#2F80D8}{3}}.

  1. Podstawy 8\textcolor{#16A06A}{8} i 4\textcolor{#16A06A}{4} są różne, ale obie są potęgami dwójki: 8=23\textcolor{#16A06A}{8} = \textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{3}}, 4=22\textcolor{#16A06A}{4} = \textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{2}}.
  2. Zamieniam: 84=(23)4\textcolor{#16A06A}{8}^{\textcolor{#2F80D8}{4}} = (\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{3}})^{\textcolor{#2F80D8}{4}}. Przy potędze potęgi wykładniki mnożę: 234=212\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{3} \cdot \textcolor{#2F80D8}{4}} = \textcolor{#16A06A}{2}^{12}.
  3. Tak samo drugie: 43=(22)3=26\textcolor{#16A06A}{4}^{\textcolor{#2F80D8}{3}} = (\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{2}})^{\textcolor{#2F80D8}{3}} = \textcolor{#16A06A}{2}^{6}.
  4. Teraz podstawa jest wszędzie zielona i ta sama, więc dzielenie to odejmowanie wykładników: 212:26=26\textcolor{#16A06A}{2}^{12} : \textcolor{#16A06A}{2}^{6} = \textcolor{#16A06A}{2}^{6}.
  5. Kontrola: 26=642^6 = 64, a bezpośrednio 84:43=4096:64=648^4 : 4^3 = 4096 : 64 = 64

Odpowiedź: 84:43=26=648^4 : 4^3 = 2^6 = 64.

Przykład 3 Porównywanie potęg

Która liczba jest większa: 2302^{30} czy 3203^{20}?

  1. Wyliczenie obu jest niewykonalne, więc sprowadzam je do wspólnego wykładnika.
  2. Wykładniki 30 i 20 mają wspólny dzielnik 10. Zapisuję 230=(23)10=810\textcolor{#16A06A}{2}^{30} = (\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{3}})^{\textcolor{#2F80D8}{10}} = \textcolor{#16A06A}{8}^{\textcolor{#2F80D8}{10}}.
  3. Tak samo drugą: 320=(32)10=910\textcolor{#16A06A}{3}^{20} = (\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{2}})^{\textcolor{#2F80D8}{10}} = \textcolor{#16A06A}{9}^{\textcolor{#2F80D8}{10}}.
  4. Niebieski wykładnik jest już w obu ten sam, więc decyduje zielona podstawa: 8<98 < 9, więc 810<910\textcolor{#16A06A}{8}^{\textcolor{#2F80D8}{10}} < \textcolor{#16A06A}{9}^{\textcolor{#2F80D8}{10}}.
  5. Zatem 230<3202^{30} < 3^{20}.

Odpowiedź: Większa jest liczba 3203^{20}.

Przykład 4 Potęga liczby ujemnej

Oblicz (2)4(\textcolor{#16A06A}{-2})^{\textcolor{#E0453A}{4}} oraz 24-\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{4}}. Czy to ta sama liczba?

  1. (2)4(\textcolor{#16A06A}{-2})^{\textcolor{#E0453A}{4}} — nawias oznacza, że do potęgi podnosimy całą liczbę -2, dlatego na zielono jest tu minus razem z dwójką.
  2. Wykładnik jest parzysty, więc minusy skracają się w pary: (2)4=16(\textcolor{#16A06A}{-2})^{\textcolor{#E0453A}{4}} = 16.
  3. 24-\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{4}} — tu nawiasu nie ma, więc na zielono jest sama dwójka: potęgowanie dotyczy tylko jej, a minus zostaje z przodu.
  4. Liczę: 24=16\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{4}} = 16, więc 24=16-\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{4}} = -16.
  5. To dwie różne liczby. Kontrola: przy nieparzystym wykładniku byłoby inaczej — (2)3=8(-2)^3 = -8 i 23=8-2^3 = -8 dają ten sam wynik.

Odpowiedź: (2)4=16(-2)^4 = 16, a 24=16-2^4 = -16 — to różne liczby.

Najczęstsze błędy

Cztery błędy, które w tym dziale wracają najczęściej. Pierwszy odpowiada za większość utraconych punktów.

Mnożenie wykładników zamiast dodawania

Skąd się bierze: Skoro w wyrażeniu jest znak mnożenia, wykładniki też „chce się” pomnożyć. Z 25232^5 \cdot 2^3 powstaje wtedy 2152^{15} zamiast 282^8 — a obie wartości zwykle stoją wśród odpowiedzi.

Jak zrobić dobrze: Rozpisz krótki przypadek: 2223=48=32=252^2 \cdot 2^3 = 4 \cdot 8 = 32 = 2^5. Widać, że wykładniki się dodały. Mnożenie wykładników pojawia się tylko przy potędze potęgi, czyli gdy jest drugi nawias.

Pominięcie ukrytej jedynki w wykładniku

Skąd się bierze: W wyrażeniu 3343 \cdot 3^4 pierwsza trójka wygląda jak zwykła liczba, więc bywa pomijana przy dodawaniu wykładników. Wynik wychodzi wtedy 343^4 zamiast 353^5.

Jak zrobić dobrze: Zapisz każdą samotną liczbę jako potęgę z jedynką: 3=313 = 3^1. Wtedy 3134=353^1 \cdot 3^4 = 3^5 i nic nie umyka.

Mylenie (2)4(-2)^4 z 24-2^4

Skąd się bierze: Oba zapisy różnią się tylko nawiasem, a wyglądają prawie tak samo. Potęgowanie wiąże jednak mocniej niż minus, więc bez nawiasu do potęgi idzie sama dwójka.

Jak zrobić dobrze: Przeczytaj zapis na głos: „minus dwa do czwartej” kontra „minus, dwa do czwartej”. Jeśli w zadaniu jest nawias — podnosisz liczbę ujemną i przy parzystym wykładniku wynik jest dodatni.

Dodawanie potęg tak, jakby istniał na to wzór

Skąd się bierze: Cztery wzory dotyczą mnożenia, dzielenia i potęgowania — dla dodawania żadnego nie ma. Mimo to 23+252^3 + 2^5 bywa zapisywane jako 282^8, przez analogię do mnożenia.

Jak zrobić dobrze: Przy dodawaniu po prostu policz obie potęgi i dodaj wyniki: 8+32=408 + 32 = 40. Jedyny wyjątek to identyczne składniki: 23+23=223=242^3 + 2^3 = 2 \cdot 2^3 = 2^4.

Zadania z arkuszy CKE — potęgi

Prawdziwe zadania z arkuszy egzaminu ósmoklasisty (CKE) — przy każdym podano sesję egzaminacyjną. Pod każdym zadaniem znajdziesz rozwiązanie krok po kroku wraz ze wskazówką i typowym błędem. W zestawie jest 6 zadań z arkuszy egzaminu gimnazjalnego (do 2019 roku) — dokładamy je jako dodatkowe ćwiczenie tych samych umiejętności. Zakres gimnazjum był miejscami szerszy niż wymagania dla klas 7–8, dlatego każde takie zadanie jest podpisane osobno.

W rozwiązaniach malujemy zawsze tak samo: podstawę na zielono, a wykładniki na czerwono i na niebiesko (gdy w rachunku pojawia się trzeci — na fioletowo). Dzięki temu od razu widać, czy działanie dotyczy podstawy, czy wykładników — a to właśnie tu rozstrzyga się, czy wykładniki się dodają, czy mnożą. Sam wynik, gdy jest już policzony, zostaje czarny.

Sprawdź się bez zaglądania do odpowiedzi. Wylosuję 10 zadań zamkniętych z tego zestawu — klucz i rozwiązania schowam do czasu sprawdzenia. Pula liczy 17 zadań, więc za każdym razem dostaniesz inny zestaw.

Zadania zamknięte

Zadanie 1 (maj 2026)1 pktłatwe

Wartość wyrażenia 25334232^5 \cdot 3 \cdot 3^4 \cdot 2^3 jest równa wartości wyrażenia:
  • A. 28352^8 \cdot 3^5
  • B. 48954^8 \cdot 9^5
  • C. 215342^{15} \cdot 3^4
  • D. 415944^{15} \cdot 9^4
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: A

  1. Grupujemy potęgi o tej samej podstawie: dwójki z dwójkami, trójki z trójkami.
  2. Dwójki: 2523=25+3=28\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{5}} \cdot \textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#2F80D8}{3}} = \textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{5}+\textcolor{#2F80D8}{3}} = 2^{8} — przy mnożeniu potęg o tej samej podstawie dodajemy wykładniki.
  3. Trójki: pamiętamy, że 3=313 = \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{1}}, więc 3134=35\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{1}} \cdot \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#2F80D8}{4}} = 3^{5}.
  4. Razem otrzymujemy 28352^{8} \cdot 3^{5}.

💡 Wskazówka: Samotna liczba bez wykładnika to zawsze potęga pierwsza: 3=313 = 3^1.

⚠ Częsty błąd: pomnożenie wykładników zamiast dodania — wyszłoby 2152^{15}, czyli odpowiedź C.

Zadanie 2 (styczeń 2026)1 pktłatwe

Wartość wyrażenia 4382:244^3 - 8^2 : 2^4 jest równa:
  • A. 0
  • B. 10
  • C. 56
  • D. 60
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: D

  1. Najpierw potęgi: 43=644^3 = 64, 82=648^2 = 64, 24=162^4 = 16.
  2. Potem dzielenie (przed odejmowaniem): 64:16=464 : 16 = 4.
  3. Na końcu odejmowanie: 644=6064 - 4 = 60.

💡 Wskazówka: Kolejność działań: najpierw potęgi, potem mnożenie i dzielenie, na końcu dodawanie i odejmowanie.

⚠ Częsty błąd: odjęcie 646464-64 na starcie i podzielenie wyniku przez 16 — wyszłoby 0 (odpowiedź A).

Zadanie 3 (czerwiec 2025)1 pktśrednie

Oceń prawdziwość podanych zdań.
Iloraz 94:329^4 : 3^2 jest równy 323^2.PF
Liczba 383^8 jest trzy razy większa od iloczynu 35323^5 \cdot 3^2.PF
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: F, P

  1. Zdanie 1: sprowadzamy do wspólnej podstawy — 9=329 = \textcolor{#16A06A}{3}^{2}, więc 94=(32)4=389^4 = (\textcolor{#16A06A}{3}^{2})^{4} = \textcolor{#16A06A}{3}^{8}.
  2. Zatem 94:32=38:32=382=369^4 : 3^2 = \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{8}} : \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#2F80D8}{2}} = \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{8}-\textcolor{#2F80D8}{2}} = 3^{6}, a nie 323^2 — zdanie fałszywe.
  3. Zdanie 2: 3532=37\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{5}} \cdot \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#2F80D8}{2}} = 3^{7}. Sprawdzamy: 337=383 \cdot 3^{7} = 3^{8} ✓ — zdanie prawdziwe.

💡 Wskazówka: Gdy podstawy są różne (9 i 3), najpierw sprowadź je do wspólnej: 9=329 = 3^2.

⚠ Częsty błąd w zdaniu 1: potraktowanie 94:329^4:3^2 jak (9:3)42(9:3)^{4-2} — tak nie wolno, bo wykładniki są różne.

Zadanie 4 (maj 2025)1 pktśrednie

Wartość wyrażenia 86:438^6 : 4^3 zapisana w postaci potęgi liczby 2 jest równa:
  • A. 222^2
  • B. 232^3
  • C. 242^4
  • D. 2122^{12}
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: D

  1. Zapisujemy wszystko jako potęgi dwójki: 8=238 = \textcolor{#16A06A}{2}^{3} oraz 4=224 = \textcolor{#16A06A}{2}^{2}.
  2. 86=(23)6=2188^6 = (\textcolor{#16A06A}{2}^{3})^{6} = \textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{18}} — przy potędze potęgi mnożymy wykładniki.
  3. 43=(22)3=264^3 = (\textcolor{#16A06A}{2}^{2})^{3} = \textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#2F80D8}{6}}.
  4. Dzielimy: 218:26=2186=212\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{18}} : \textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#2F80D8}{6}} = \textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{18}-\textcolor{#2F80D8}{6}} = 2^{12}.

💡 Wskazówka: Zamiana na wspólną podstawę to najpewniejsza droga — wtedy działasz tylko na wykładnikach.

⚠ Częsty błąd: odjęcie wykładników bez zamiany podstaw (63=36-3=3) — wyszłoby 232^3, odpowiedź B.

Zadanie 5 (grudzień 2024)1 pktśrednie

Oceń prawdziwość podanych zdań.
Wartość wyrażenia 5253555^2 \cdot 5^3 \cdot 5^5 jest równa (55)2(5^5)^2.PF
Wyrażenia 23336\dfrac{2^3 \cdot 3^3}{6} oraz (125:25)2\left(\dfrac{12}{5} : \dfrac{2}{5}\right)^2 mają taką samą wartość.PF
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: P, P

  1. Zdanie 1: 525355=52+3+5=510\textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#E0453A}{2}} \cdot \textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#2F80D8}{3}} \cdot \textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#8B5CF6}{5}} = \textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#E0453A}{2}+\textcolor{#2F80D8}{3}+\textcolor{#8B5CF6}{5}} = 5^{10}, a (55)2=552=510(\textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#E0453A}{5}})^{\textcolor{#2F80D8}{2}} = \textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#E0453A}{5} \cdot \textcolor{#2F80D8}{2}} = 5^{10} — równe, prawda.
  2. Zdanie 2, lewa strona: 2333=827=2162^3 \cdot 3^3 = 8 \cdot 27 = 216, więc 2166=36\dfrac{216}{6} = 36.
  3. Prawa strona: 125:25=12552=6\dfrac{12}{5} : \dfrac{2}{5} = \dfrac{12}{5} \cdot \dfrac{5}{2} = 6, a 62=366^2 = 36.
  4. Obie strony dają 36 — prawda.

💡 Wskazówka: Dzielenie ułamków = mnożenie przez odwrotność drugiego ułamka.

⚠ Częsty błąd: mylenie 5253555^2 \cdot 5^3 \cdot 5^5 (dodajemy wykładniki) z (55)2(5^5)^2 (mnożymy) — tu akurat wychodzi to samo, ale to przypadek.

Zadanie 6 (czerwiec 2024)1 pkttrudniejsze

Oceń prawdziwość podanych zdań.
(15)8>(15)6\left(\dfrac{1}{5}\right)^8 > \left(\dfrac{1}{5}\right)^6PF
22(12)2=(2)3(12)32^2 \cdot \left(\dfrac{1}{2}\right)^2 = (-2)^3 \cdot \left(-\dfrac{1}{2}\right)^3PF
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: F, P

  1. Zdanie 1: gdy podstawa jest mniejsza od 1, im większy wykładnik, tym mniejszy wynik.
  2. (15)8=1390625\left(\tfrac{1}{5}\right)^8 = \tfrac{1}{390625}, a (15)6=115625\left(\tfrac{1}{5}\right)^6 = \tfrac{1}{15625} — czyli lewa jest mniejsza. Zdanie fałszywe.
  3. Zdanie 2, lewa strona: 22(12)2=414=12^2 \cdot \left(\tfrac{1}{2}\right)^2 = 4 \cdot \tfrac{1}{4} = 1.
  4. Prawa strona: (2)3(12)3=(8)(18)=1(-2)^3 \cdot \left(-\tfrac{1}{2}\right)^3 = (-8) \cdot \left(-\tfrac{1}{8}\right) = 1. Równe — prawda.

💡 Wskazówka: Dla ułamka z przedziału (0,1) potęgowanie zmniejsza liczbę — odwrotnie niż dla liczb większych od 1.

⚠ Częsty błąd: automatyczne założenie „większy wykładnik = większa liczba”. To prawda tylko dla podstaw większych od 1.

Zadanie 7 (maj 2024)1 pktśrednie

Oceń prawdziwość podanych zdań.
Iloczyn 3953 \cdot 9^5 jest równy wartości wyrażenia 3113^{11}.PF
Wyrażenie 2827210\dfrac{2^8 \cdot 2^7}{2^{10}} można zapisać w postaci 252^5.PF
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: P, P

  1. Zdanie 1: 9=329 = \textcolor{#16A06A}{3}^{2}, więc 95=(32)5=3109^5 = (\textcolor{#16A06A}{3}^{2})^{5} = \textcolor{#16A06A}{3}^{10}.
  2. Zatem 395=31310=3113 \cdot 9^5 = \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{1}} \cdot \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#2F80D8}{10}} = 3^{11}prawda.
  3. Zdanie 2: licznik 2827=215\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{8}} \cdot \textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#2F80D8}{7}} = \textcolor{#16A06A}{2}^{15}.
  4. Dzielimy: 215:210=21510=25\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{15}} : \textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#2F80D8}{10}} = \textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{15}-\textcolor{#2F80D8}{10}} = 2^{5}prawda.

💡 Wskazówka: Najpierw uprość licznik, potem odejmij wykładnik mianownika.

⚠ Częsty błąd w zdaniu 1: policzenie 959^5 jako 353^5 (zamiana podstawy bez podniesienia wykładnika).

Zadanie 8 (czerwiec 2023)1 pktśrednie

Oceń prawdziwość podanych zdań.
Wartość wyrażenia (44)3(4^4)^3 jest równa 474^7.PF
Wartości wyrażeń 531035^3 \cdot 10^3 oraz 56235^6 \cdot 2^3 są równe.PF
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: F, P

  1. Zdanie 1: przy potędze potęgi mnożymy wykładniki: (44)3=443=412(\textcolor{#16A06A}{4}^{\textcolor{#E0453A}{4}})^{\textcolor{#2F80D8}{3}} = \textcolor{#16A06A}{4}^{\textcolor{#E0453A}{4} \cdot \textcolor{#2F80D8}{3}} = 4^{12}, a nie 474^7fałsz.
  2. Zdanie 2: rozkładamy 10=2510 = 2 \cdot 5, więc 103=235310^3 = 2^3 \cdot 5^3.
  3. Lewa strona: 532353=5623\textcolor{#16A06A}{5}^{3} \cdot 2^3 \cdot \textcolor{#16A06A}{5}^{3} = \textcolor{#16A06A}{5}^{6} \cdot 2^3 — dokładnie prawa strona. Prawda.

💡 Wskazówka: Nawias z potęgą na zewnątrz → mnożysz wykładniki. Zwykły iloczyn → dodajesz.

⚠ Częsty błąd: dodanie wykładników w (44)3(4^4)^3 (4+3=74+3=7) — stąd kusząca odpowiedź „prawda”.

Zadanie 9 (maj 2023)1 pktśrednie

Uzupełnij zdania. Wybierz odpowiedź spośród A i B oraz spośród C i D.
Iloraz 10858\dfrac{10^8}{5^8} jest równy AB.
  • A. 585^8
  • B. 282^8
Iloczyn 262532^6 \cdot 25^3 jest równy CD.
  • C. 50950^9
  • D. 10610^6
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: B, D

  1. Pierwsze: wykładniki są takie same, więc dzielimy podstawy: 10858=(105)8=28\dfrac{\textcolor{#16A06A}{10}^{\textcolor{#E0453A}{8}}}{\textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#E0453A}{8}}} = \left(\dfrac{\textcolor{#16A06A}{10}}{\textcolor{#16A06A}{5}}\right)^{\textcolor{#E0453A}{8}} = 2^{8}.
  2. Drugie: 25=5225 = \textcolor{#16A06A}{5}^{2}, więc 253=(52)3=5625^3 = (\textcolor{#16A06A}{5}^{2})^{3} = \textcolor{#16A06A}{5}^{6}.
  3. Mamy 2656\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{6}} \cdot \textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#E0453A}{6}} — te same wykładniki, więc mnożymy podstawy: (25)6=106(\textcolor{#16A06A}{2} \cdot \textcolor{#16A06A}{5})^{\textcolor{#E0453A}{6}} = 10^{6}.

💡 Wskazówka: Gdy wykładniki są równe, działasz na podstawach: anbn=(ab)na^n \cdot b^n = (ab)^n oraz anbn=(ab)n\dfrac{a^n}{b^n} = \left(\dfrac{a}{b}\right)^n.

⚠ Częsty błąd w drugim: dodanie wykładników i podstaw naraz — wyszłoby 50950^9 (odpowiedź C).

Zadanie 10 (czerwiec 2022)1 pktłatwe

Liczba 35963^5 \cdot 9^6 jest równa:
  • A. 273027^{30}
  • B. 271127^{11}
  • C. 3173^{17}
  • D. 3133^{13}
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: C

  1. Sprowadzamy do wspólnej podstawy: 9=329 = \textcolor{#16A06A}{3}^{2}, więc 96=(32)6=3129^6 = (\textcolor{#16A06A}{3}^{2})^{6} = \textcolor{#16A06A}{3}^{12}.
  2. Mnożymy potęgi o tej samej podstawie: 35312=35+12=317\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{5}} \cdot \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#2F80D8}{12}} = \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{5}+\textcolor{#2F80D8}{12}} = 3^{17}.

💡 Wskazówka: Gdy widzisz 9, 27, 81 — to potęgi trójki. Zamień je i działaj na jednej podstawie.

⚠ Częsty błąd: 96=369^6 = 3^6 (zapomnienie o podniesieniu wykładnika) — wyszłoby 3113^{11}.

Zadanie 11 (maj 2022)1 pkttrudniejsze

Dane są trzy liczby: x=1030107010x = \dfrac{10^{30} \cdot 10^{70}}{10}, y=(103)151060y = (10^3)^{15} \cdot 10^{60}, z=105010801020z = 10^{50} \cdot \dfrac{10^{80}}{10^{20}}. Która z tych liczb jest mniejsza od liczby 1010010^{100}?
  • A. Tylko xx.
  • B. Tylko yy.
  • C. Tylko zz.
  • D. Każda z liczb xx, yy, zz.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: A

  1. x=1030107010=10100101=1099x = \dfrac{10^{30} \cdot 10^{70}}{10} = \dfrac{10^{100}}{10^1} = 10^{99}mniejsza od 1010010^{100}.
  2. y=(103)151060=10451060=10105y = (10^3)^{15} \cdot 10^{60} = 10^{45} \cdot 10^{60} = 10^{105} — większa.
  3. z=105010801020=10501060=10110z = 10^{50} \cdot \dfrac{10^{80}}{10^{20}} = 10^{50} \cdot 10^{60} = 10^{110} — większa.
  4. Tylko xx spełnia warunek.

💡 Wskazówka: Sprowadź każdą liczbę do jednej potęgi dziesiątki i porównaj same wykładniki.

⚠ Częsty błąd: pominięcie dzielenia przez 10 w xx i uznanie, że x=10100x = 10^{100} (a wtedy nie jest mniejsza).

Zadanie 12 (czerwiec 2021)1 pktśrednie

Uzupełnij zdania.
Wartość wyrażenia 27636\dfrac{27^6}{3^6} jest równa AB.
  • A. 323^2
  • B. 3123^{12}
Wartość wyrażenia 25854\dfrac{25^8}{5^4} jest równa CD.
  • C. 545^4
  • D. 5125^{12}
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: B, D

  1. Pierwsze: 27=3327 = \textcolor{#16A06A}{3}^{3}, więc 276=(33)6=31827^6 = (\textcolor{#16A06A}{3}^{3})^{6} = \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{18}}. Dalej 318:36=312\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{18}} : \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#2F80D8}{6}} = 3^{12}.
  2. Drugie: 25=5225 = \textcolor{#16A06A}{5}^{2}, więc 258=(52)8=51625^8 = (\textcolor{#16A06A}{5}^{2})^{8} = \textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#E0453A}{16}}. Dalej 516:54=512\textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#E0453A}{16}} : \textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#2F80D8}{4}} = 5^{12}.

💡 Wskazówka: Można też skorzystać z tego, że wykładniki są równe w pierwszym: (273)6=96=312\left(\tfrac{27}{3}\right)^6 = 9^6 = 3^{12}.

⚠ Częsty błąd: samo odjęcie wykładników bez zamiany podstawy (66=06-6=0, 84=48-4=4).

Zadanie 13 (maj 2021)1 pktśrednie

Z reguł działań na potęgach wynika, że (200000)3=(2105)3=231015(200\,000)^3 = (2 \cdot 10^5)^3 = 2^3 \cdot 10^{15}. Z tych samych reguł wynika, że liczba (60000000)3(60\,000\,000)^3 jest równa:
  • A. 6310216^3 \cdot 10^{21}
  • B. 610216 \cdot 10^{21}
  • C. 6310106^3 \cdot 10^{10}
  • D. 610106 \cdot 10^{10}
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: A

  1. Zapisujemy liczbę w notacji wykładniczej: 60000000=610760\,000\,000 = \textcolor{#16A06A}{6} \cdot \textcolor{#16A06A}{10}^{7} (siedem zer).
  2. Podnosimy do sześcianu — potęgujemy oba czynniki: (6107)3=63(107)3(\textcolor{#16A06A}{6} \cdot \textcolor{#16A06A}{10}^{7})^{\textcolor{#E0453A}{3}} = \textcolor{#16A06A}{6}^{\textcolor{#E0453A}{3}} \cdot (\textcolor{#16A06A}{10}^{7})^{\textcolor{#E0453A}{3}}.
  3. (107)3=1021(\textcolor{#16A06A}{10}^{7})^{\textcolor{#E0453A}{3}} = \textcolor{#16A06A}{10}^{21}, więc wynik to 6310216^{3} \cdot 10^{21}.

💡 Wskazówka: Potęga iloczynu: (ab)n=anbn(ab)^n = a^n b^n — potęgujemy oba czynniki.

⚠ Częsty błąd: spotęgowanie tylko dziesiątki i zostawienie samotnej szóstki — stąd odpowiedź B.

Zadanie 14 (marzec 2021)1 pkttrudniejsze

Wartość wyrażenia 6824\dfrac{6^8}{2^4} jest równa:
  • A. 323^2
  • B. 343^4
  • C. 22382^2 \cdot 3^8
  • D. 24382^4 \cdot 3^8
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: D

  1. Rozkładamy podstawę: 6=236 = \textcolor{#16A06A}{2} \cdot \textcolor{#16A06A}{3}, więc 68=(23)8=28386^8 = (\textcolor{#16A06A}{2} \cdot \textcolor{#16A06A}{3})^{\textcolor{#E0453A}{8}} = \textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{8}} \cdot \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{8}}.
  2. Dzielimy: 283824=28438=2438\dfrac{\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{8}} \cdot \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{8}}}{\textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#2F80D8}{4}}} = \textcolor{#16A06A}{2}^{\textcolor{#E0453A}{8}-\textcolor{#2F80D8}{4}} \cdot \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{8}} = 2^{4} \cdot 3^{8}.

💡 Wskazówka: Gdy podstawy nie są takie same, rozłóż je na czynniki pierwsze — wtedy widać, co się skraca.

⚠ Częsty błąd: potraktowanie tego jak (62)84=34\left(\tfrac{6}{2}\right)^{8-4} = 3^4 — tak wolno tylko przy równych wykładnikach.

Zadanie 15 (czerwiec 2020)1 pktśrednie

Uzupełnij zdania.
Wartość wyrażenia (2)4:(2)3(-2)^4 : (-2)^3 jest równa AB.
  • A. -2
  • B. 2
Wartość wyrażenia (2)2(2)3(-2)^2 \cdot (-2)^3 jest równa CD.
  • C. (4)5(-4)^5
  • D. (2)5(-2)^5
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: A, D

  1. Pierwsze: podstawy takie same, więc odejmujemy wykładniki: (2)4:(2)3=(2)43=(2)1=2\textcolor{#16A06A}{(-2)}^{\textcolor{#E0453A}{4}} : \textcolor{#16A06A}{(-2)}^{\textcolor{#2F80D8}{3}} = \textcolor{#16A06A}{(-2)}^{\textcolor{#E0453A}{4}-\textcolor{#2F80D8}{3}} = (-2)^{1} = -2.
  2. Drugie: podstawy takie same, więc dodajemy wykładniki: (2)2(2)3=(2)2+3=(2)5\textcolor{#16A06A}{(-2)}^{\textcolor{#E0453A}{2}} \cdot \textcolor{#16A06A}{(-2)}^{\textcolor{#2F80D8}{3}} = \textcolor{#16A06A}{(-2)}^{\textcolor{#E0453A}{2}+\textcolor{#2F80D8}{3}} = (-2)^{5}.
  3. Sprawdzenie: (2)5=32(-2)^5 = -32, a 4(8)=324 \cdot (-8) = -32 ✓.

💡 Wskazówka: Podstawa (2)(-2) zostaje bez zmian — zmieniają się tylko wykładniki.

⚠ Częsty błąd w drugim: pomnożenie podstaw (22=4-2 \cdot -2 = 4) i otrzymanie (4)5(-4)^5 — odpowiedź C.

Zadanie 16 (kwiecień 2020)1 pkttrudniejsze

Która z podanych liczb nie jest równa 3153^{15}?
  • A. 33143 \cdot 3^{14}
  • B. 39363^9 \cdot 3^6
  • C. 317:93^{17} : 9
  • D. (35)3(3^5)^3
  • E. 915:39^{15} : 3
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: E

  1. A: 31314=315\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{1}} \cdot \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#2F80D8}{14}} = 3^{15}
  2. B: 3936=315\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{9}} \cdot \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#2F80D8}{6}} = 3^{15}
  3. C: 9=329 = \textcolor{#16A06A}{3}^{2}, więc 317:32=315\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{17}} : \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#2F80D8}{2}} = 3^{15}
  4. D: (35)3=353=315(\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{5}})^{\textcolor{#2F80D8}{3}} = \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{5} \cdot \textcolor{#2F80D8}{3}} = 3^{15}
  5. E: 915=(32)15=3309^{15} = (\textcolor{#16A06A}{3}^{2})^{15} = \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{30}}, więc 330:31=329315\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{30}} : \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#2F80D8}{1}} = 3^{29} \neq 3^{15} — to ta liczba.

💡 Wskazówka: W zadaniach „która NIE jest równa” sprawdzaj po kolei i zaznacz pierwszą, która odstaje.

⚠ Częsty błąd: uznanie 9159^{15} za 3153^{15} — a to 3303^{30}, czyli liczba ogromnie większa.

Zadanie 17 (marzec 2020)1 pkttrudniejsze

Marta przygotowała dwa żetony takie, że suma liczb zapisanych na obu stronach każdego żetonu jest równa zero. Na widocznych stronach zapisano 52-5^2 oraz (2)3(-2)^3. Jakie liczby znajdują się na niewidocznych stronach tych żetonów?
  • A. -25 i -8
  • B. -25 i 8
  • C. 25 i -8
  • D. 25 i 8
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: D

  1. Żeton 1: 52-5^2 oznacza (52)=25-(5^2) = -25 (minus nie jest podnoszony do kwadratu, bo nie ma nawiasu).
  2. Aby suma dała zero, po drugiej stronie musi być liczba przeciwna: 25.
  3. Żeton 2: (2)3=8(-2)^3 = -8 (nawias — minus też jest potęgowany, a trzecia potęga zachowuje znak minus).
  4. Liczba przeciwna do -8 to 8. Zatem: 25 i 8.

💡 Wskazówka: 52=25-5^2 = -25, ale (5)2=25(-5)^2 = 25. Nawias zmienia wszystko!

⚠ Najczęstszy błąd: policzenie 52-5^2 jako 25 (potraktowanie minusa jak części podstawy).

Zadanie 18 (kwiecień 2019)1 pkttrudniejsze

Dane są trzy wyrażenia: I. 52108545^2 \cdot 10^8 \cdot 5^4, II. (510:52)108(5^{10} : 5^2) \cdot 10^8, III. 2858582^8 \cdot 5^8 \cdot 5^8. Które z tych wyrażeń są równe 50850^8?
  • A. Tylko I i II.
  • B. Tylko II i III.
  • C. Tylko II.
  • D. Tylko III.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: B

  1. Najpierw rozkładamy cel: 50=25250 = 2 \cdot 5^2, więc 508=2851650^8 = 2^8 \cdot 5^{16}.
  2. I: 5210854=56(2858)=285145^2 \cdot 10^8 \cdot 5^4 = 5^6 \cdot (2^8 \cdot 5^8) = 2^8 \cdot 5^{14}nie pasuje.
  3. II: (510:52)108=582858=28516(5^{10} : 5^2) \cdot 10^8 = 5^8 \cdot 2^8 \cdot 5^8 = 2^8 \cdot 5^{16}
  4. III: 285858=285162^8 \cdot 5^8 \cdot 5^8 = 2^8 \cdot 5^{16}
  5. Pasują II i III.

💡 Wskazówka: Rozłóż wszystko na potęgi dwójki i piątki — wtedy porównanie jest mechaniczne.

⚠ Częsty błąd: zapomnienie, że 108=285810^8 = 2^8 \cdot 5^8 (a nie samo 10810^8 jako osobna podstawa).

Zadanie 19 (grudzień 2017)1 pkttrudniejsze

Kwadrat 3×3 wypełniamy tak, aby iloczyny liczb w każdym wierszu, każdej kolumnie i na obu przekątnych były takie same. Dane: pierwszy wiersz 56, 5, 585^6,\ 5,\ 5^8; drugi wiersz zaczyna się od 575^7, środek to 555^5; trzeci wiersz zaczyna się od 525^2. Oceń prawdziwość zdań.
Kwadrat 3 × 3 o równych iloczynach w wierszach, kolumnach i na przekątnych56558575552
Iloczyn liczb na przekątnej kwadratu jest równy 5155^{15}.PF
W zacieniowane pole (środek dolnego wiersza) należy wpisać liczbę 595^9.PF
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: P, P

  1. Z pierwszego wiersza wyliczamy stałą: 565158=56+1+8=515\textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#E0453A}{6}} \cdot \textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#2F80D8}{1}} \cdot \textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#8B5CF6}{8}} = \textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#E0453A}{6}+\textcolor{#2F80D8}{1}+\textcolor{#8B5CF6}{8}} = 5^{15}.
  2. Skoro każdy wiersz, kolumna i przekątna dają ten sam iloczyn, to jest on równy 5155^{15} — pierwsze zdanie prawdziwe.
  3. Sprawdzamy środkową kolumnę: 5155x=515\textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#E0453A}{1}} \cdot \textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#2F80D8}{5}} \cdot x = 5^{15}.
  4. Zatem 51+5x=515\textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#E0453A}{1}+\textcolor{#2F80D8}{5}} \cdot x = 5^{15}, czyli x=5156=59x = \textcolor{#16A06A}{5}^{15-6} = 5^{9} — drugie zdanie prawdziwe.

💡 Wskazówka: W kwadracie magicznym „na potęgach” wystarczy dodawać i odejmować wykładniki — to zwykły kwadrat magiczny na wykładnikach.

⚠ Częsty błąd: zapomnienie, że samo 5 to 515^1 przy sumowaniu wykładników.

Zadanie 20 (kwiecień 2016, egzamin gimnazjalny)1 pkttrudniejsze

Dane są liczby: I. 254125^{41}, II. 12541125^{41}, III. 28622^{862}, IV. 54315^{431}. Która z tych liczb jest największa?
  • A. I
  • B. II
  • C. III
  • D. IV
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: D

  1. Sprowadzamy do potęg piątki: 2541=(52)41=58225^{41} = (\textcolor{#16A06A}{5}^{2})^{41} = \textcolor{#16A06A}{5}^{82}, 12541=(53)41=5123125^{41} = (\textcolor{#16A06A}{5}^{3})^{41} = \textcolor{#16A06A}{5}^{123}.
  2. Wśród potęg piątki największa jest IV: 5431\textcolor{#16A06A}{5}^{431} (bo 431>123>82431 > 123 > 82).
  3. Zostaje porównać 5431\textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#E0453A}{431}} z 28622^{862}. Zauważmy, że 862=2431862 = 2 \cdot 431, więc 2862=(22)431=44312^{862} = (2^2)^{431} = \textcolor{#16A06A}{4}^{\textcolor{#E0453A}{431}}.
  4. Porównujemy 5431\textcolor{#16A06A}{5}^{\textcolor{#E0453A}{431}} i 4431\textcolor{#16A06A}{4}^{\textcolor{#E0453A}{431}}ten sam wykładnik, więc decyduje podstawa: 5>4\textcolor{#16A06A}{5} > \textcolor{#16A06A}{4}.
  5. Największa jest liczba IV.

💡 Wskazówka: Gdy wykładniki są równe, wystarczy porównać podstawy — dlatego warto „wyrównać” wykładniki.

⚠ Częsty błąd: wybranie III, bo wykładnik 862 wygląda najgroźniej — a liczy się też podstawa.

Zadanie 21 (kwiecień 2014, egzamin gimnazjalny)1 pktłatwe

Dane są liczby: 3, 34, 3123,\ 3^4,\ 3^{12}. Iloczyn tych liczb jest równy:
  • A. 3163^{16}
  • B. 3173^{17}
  • C. 3483^{48}
  • D. 3493^{49}
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: B

  1. Zapisujemy pierwszą liczbę jako potęgę: 3=313 = \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{1}}.
  2. Mnożymy potęgi o tej samej podstawie, dodając wykładniki: 31+4+12=317\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{1}+\textcolor{#2F80D8}{4}+\textcolor{#8B5CF6}{12}} = 3^{17}.

💡 Wskazówka: Trzy czynniki — dodajesz trzy wykładniki, nic więcej.

⚠ Częsty błąd: pomnożenie wykładników (1412=481 \cdot 4 \cdot 12 = 48) — stąd odpowiedź C.

Zadanie 22 (kwiecień 2013, egzamin gimnazjalny)1 pktśrednie

Dane są liczby: a=(2)12a = (-2)^{12}, b=(2)11b = (-2)^{11}, c=210c = 2^{10}. Liczby te uporządkowane od najmniejszej do największej to:
  • A. c, b, ac,\ b,\ a
  • B. a, b, ca,\ b,\ c
  • C. c, a, bc,\ a,\ b
  • D. b, c, ab,\ c,\ a
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: D

  1. Ustalamy znaki: wykładnik parzysty daje wynik dodatni, nieparzysty — ujemny.
  2. a=(2)12=212a = (-2)^{12} = 2^{12} (dodatnia), b=(2)11=211b = (-2)^{11} = -2^{11} (ujemna), c=210c = 2^{10} (dodatnia).
  3. Najmniejsza jest bb — jako jedyna ujemna.
  4. Pozostałe: 210<2122^{10} < 2^{12}, czyli c<ac < a.
  5. Kolejność: b, c, ab,\ c,\ a.

💡 Wskazówka: Najpierw ustal znaki — liczba ujemna zawsze przegrywa z dodatnimi, niezależnie od wielkości wykładnika.

⚠ Częsty błąd: porównywanie samych wykładników (11 < 10 < 12?) bez sprawdzenia znaku.

Zadanie 23 (listopad 2012, egzamin gimnazjalny)1 pktśrednie

Wyrażenie 3334(33)4\dfrac{3^3 \cdot 3^4}{(3^3)^4} ma wartość:
  • A. 353^{-5}
  • B. 303^0
  • C. 353^5
  • D. 313^{-1}
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: A

  1. Licznik: 3334=33+4=37\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{3}} \cdot \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#2F80D8}{4}} = \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{3}+\textcolor{#2F80D8}{4}} = \textcolor{#16A06A}{3}^{7} (dodajemy wykładniki).
  2. Mianownik: (33)4=334=312(\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{3}})^{\textcolor{#2F80D8}{4}} = \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{3} \cdot \textcolor{#2F80D8}{4}} = \textcolor{#16A06A}{3}^{12} (mnożymy wykładniki).
  3. Dzielimy: 37:312=3712=35\textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{7}} : \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#2F80D8}{12}} = \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{7}-\textcolor{#2F80D8}{12}} = 3^{-5}.

💡 Wskazówka: Gdy wykładnik licznika jest mniejszy, wynik ma wykładnik ujemny — to normalne, nie błąd.

⚠ Częsty błąd: potraktowanie mianownika jako 373^7 (dodanie zamiast pomnożenia) — wynik wyszedłby 303^0.

Zadanie 24 (kwiecień 2012, egzamin gimnazjalny)1 pkttrudniejsze

Liczba 32+32+3233\dfrac{3^2 + 3^2 + 3^2}{3^3} jest równa:
  • A. 303^0
  • B. 313^1
  • C. 323^2
  • D. 333^3
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: A

  1. Uwaga: w liczniku jest dodawanie, a nie mnożenie — nie wolno dodawać wykładników.
  2. Mamy trzy takie same składniki: 32+32+32=332=3132=333^2 + 3^2 + 3^2 = 3 \cdot 3^2 = \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#E0453A}{1}} \cdot \textcolor{#16A06A}{3}^{\textcolor{#2F80D8}{2}} = \textcolor{#16A06A}{3}^{3}.
  3. Zatem 3333=30=1\dfrac{\textcolor{#16A06A}{3}^{3}}{\textcolor{#16A06A}{3}^{3}} = 3^{0} = 1.

💡 Wskazówka: Suma trzech jednakowych składników to ten składnik razy 3 — i dopiero wtedy działamy na potęgach.

⚠ Najczęstszy błąd: potraktowanie licznika jak iloczynu i policzenie 363^6.

Zadanie 25 (grudzień 2011, egzamin gimnazjalny)1 pkttrudniejsze

W tabeli zapisano cztery liczby: I. (0,2)10(0{,}2)^{10}, II. (2,5)5(2{,}5)^{-5}, III. (25)2(25)3\left(\dfrac{2}{5}\right)^2 \cdot \left(\dfrac{2}{5}\right)^3, IV. 25512^5 \cdot 5^{-1}. Liczba (0,4)5(0{,}4)^5 jest równa liczbom:
  • A. I i II
  • B. I i III
  • C. II i IV
  • D. II i III
  • E. III i IV
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: D

  1. Zamieniamy cel na ułamek: 0,4=250{,}4 = \dfrac{2}{5}, więc (0,4)5=(25)5(0{,}4)^5 = \left(\dfrac{2}{5}\right)^5.
  2. I: (0,2)10=(15)10(0{,}2)^{10} = \left(\tfrac{1}{5}\right)^{10} — nie pasuje.
  3. II: (2,5)5=(52)5=(25)5(2{,}5)^{-5} = \left(\tfrac{5}{2}\right)^{-5} = \left(\tfrac{2}{5}\right)^{5} ✓ (ujemny wykładnik odwraca ułamek).
  4. III: (25)2(25)3=(25)5\left(\tfrac{2}{5}\right)^2 \cdot \left(\tfrac{2}{5}\right)^3 = \left(\tfrac{2}{5}\right)^5
  5. IV: 2551=3252^5 \cdot 5^{-1} = \dfrac{32}{5} — nie pasuje.
  6. Pasują II i III.

💡 Wskazówka: Ujemny wykładnik = odwrotność: (ab)n=(ba)n\left(\tfrac{a}{b}\right)^{-n} = \left(\tfrac{b}{a}\right)^{n}.

⚠ Częsty błąd: uznanie (0,2)10(0{,}2)^{10} za równe (0,4)5(0{,}4)^5 — bo „podwojenie podstawy i połowa wykładnika”. Tak to nie działa.

Zadanie 26 (materiały CKE)1 pktśrednie

Najmniejszą liczbą całkowitą większą od liczby (123)2\left(-1\tfrac{2}{3}\right)^2 jest:
  • A. -2
  • B. -1
  • C. 1
  • D. 2
  • E. 3
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: E

  1. Zamieniamy liczbę mieszaną na ułamek niewłaściwy: 123=53-1\tfrac{2}{3} = -\dfrac{5}{3}.
  2. Podnosimy do kwadratu (kwadrat liczby ujemnej jest dodatni): (53)2=259\left(-\dfrac{5}{3}\right)^2 = \dfrac{25}{9}.
  3. 259=2792,78\dfrac{25}{9} = 2\tfrac{7}{9} \approx 2{,}78.
  4. Najmniejsza liczba całkowita większa od 2,78 to 3.

💡 Wskazówka: Kwadrat zawsze daje wynik dodatni — odpowiedzi ujemne można od razu odrzucić.

⚠ Częsty błąd: podniesienie do kwadratu tylko części ułamkowej albo wybranie 2 (liczby mniejszej od wyniku).

Zadanie 27 (materiały CKE)1 pkttrudniejsze

Oceń prawdziwość podanych zdań.
Wartość wyrażenia 1271312 \cdot 7^{13} jest większa od wartości wyrażenia 1371213 \cdot 7^{12}.PF
Liczba 3503^{50} jest większa od liczby 6256^{25}.PF
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: P, P

  1. Zdanie 1: zapisujemy 12713=1271712=8471212 \cdot 7^{13} = 12 \cdot \textcolor{#16A06A}{7}^{\textcolor{#E0453A}{1}} \cdot \textcolor{#16A06A}{7}^{\textcolor{#2F80D8}{12}} = 84 \cdot \textcolor{#16A06A}{7}^{12}.
  2. Porównujemy 8471284 \cdot \textcolor{#16A06A}{7}^{12} z 1371213 \cdot \textcolor{#16A06A}{7}^{12} — ten sam czynnik, więc decyduje 84>1384 > 13. Prawda.
  3. Zdanie 2: wyrównujemy wykładniki. 350=(32)25=9253^{50} = (\textcolor{#16A06A}{3}^{2})^{25} = \textcolor{#16A06A}{9}^{\textcolor{#E0453A}{25}}.
  4. Porównujemy 925\textcolor{#16A06A}{9}^{\textcolor{#E0453A}{25}} z 625\textcolor{#16A06A}{6}^{\textcolor{#E0453A}{25}} — ten sam wykładnik, więc decyduje podstawa: 9>6\textcolor{#16A06A}{9} > \textcolor{#16A06A}{6}. Prawda.

💡 Wskazówka: Sztuczka na porównywanie potęg: wyrównaj albo podstawy, albo wykładniki — wtedy porównanie jest oczywiste.

⚠ Częsty błąd w zdaniu 2: porównanie „na oko” 3 z 6 i uznanie, że 6256^{25} musi być większe.

Zadania otwarte

Zadanie 28 (materiały CKE)2 pkttrudniejsze

Oblicz wartość wyrażenia 36627585\dfrac{36^6}{27^5 \cdot 8^5}
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: 1216\dfrac{1}{216}

  1. Zauważamy, że mianownik ma ten sam wykładnik przy obu czynnikach: 27585=(278)5=216527^5 \cdot 8^5 = (27 \cdot 8)^{\textcolor{#E0453A}{5}} = 216^{\textcolor{#E0453A}{5}}.
  2. A 216=63216 = \textcolor{#16A06A}{6}^{3}, więc 2165=(63)5=615216^5 = (\textcolor{#16A06A}{6}^{3})^{5} = \textcolor{#16A06A}{6}^{\textcolor{#2F80D8}{15}}.
  3. Licznik: 36=6236 = \textcolor{#16A06A}{6}^{2}, więc 366=(62)6=61236^6 = (\textcolor{#16A06A}{6}^{2})^{6} = \textcolor{#16A06A}{6}^{\textcolor{#E0453A}{12}}.
  4. Dzielimy: 612615=61215=63=1216\dfrac{\textcolor{#16A06A}{6}^{\textcolor{#E0453A}{12}}}{\textcolor{#16A06A}{6}^{\textcolor{#2F80D8}{15}}} = \textcolor{#16A06A}{6}^{\textcolor{#E0453A}{12}-\textcolor{#2F80D8}{15}} = 6^{-3} = \dfrac{1}{216}.

💡 Wskazówka: Kluczowy ruch: sprowadzenie wszystkiego do potęg szóstki (36=6236 = 6^2, 216=63216 = 6^3).

⚠ Częsty błąd: liczenie ogromnych liczb „na piechotę” zamiast rozkładu na czynniki.

Zadanie 29 (materiały CKE)3 pkttrudniejsze

Blaszkę o powierzchni S=0,001 m2S = 0{,}001\ \mathrm{m}^2 pokryto warstwą złota o grubości y=0,000001 my = 0{,}000001\ \mathrm{m}. Gęstość złota wynosi d=19300 kg/m3d = 19\,300\ \mathrm{kg/m^3}, a gęstość wyraża się wzorem d=mVd = \dfrac{m}{V}. Oblicz masę złotej powłoki. Wynik zapisz w notacji wykładniczej a10ka \cdot 10^k, gdzie 1a<101 \le a < 10.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: 1,93105 kg1{,}93 \cdot 10^{-5}\ \mathrm{kg}

  1. Objętość warstwy to pole razy grubość: V=SyV = S \cdot y.
  2. Zapisujemy dane w notacji wykładniczej: S=103 m2S = \textcolor{#16A06A}{10}^{\textcolor{#E0453A}{-3}}\ \mathrm{m^2}, y=106 my = \textcolor{#16A06A}{10}^{\textcolor{#2F80D8}{-6}}\ \mathrm{m}.
  3. V=103106=103+6=109 m3V = \textcolor{#16A06A}{10}^{\textcolor{#E0453A}{-3}} \cdot \textcolor{#16A06A}{10}^{\textcolor{#2F80D8}{-6}} = \textcolor{#16A06A}{10}^{\textcolor{#E0453A}{-3}+\textcolor{#2F80D8}{-6}} = 10^{-9}\ \mathrm{m^3}.
  4. Ze wzoru d=mVd = \dfrac{m}{V} wyznaczamy masę: m=dVm = d \cdot V.
  5. m=19300109=1,93104109=1,93105 kgm = 19\,300 \cdot 10^{-9} = 1{,}93 \cdot \textcolor{#16A06A}{10}^{\textcolor{#E0453A}{4}} \cdot \textcolor{#16A06A}{10}^{\textcolor{#2F80D8}{-9}} = 1{,}93 \cdot 10^{-5}\ \mathrm{kg}.

💡 Wskazówka: Zamiana danych na notację wykładniczą na starcie oszczędza liczenia zer.

⚠ Częsty błąd: pomylenie kierunku wzoru i policzenie m=dVm = \dfrac{d}{V} zamiast dVd \cdot V.

Odpowiedzi

Sam wynik do szybkiego sprawdzenia. Pełne rozwiązanie — z drogą dojścia, wskazówką i typowym błędem — rozwija się pod każdym zadaniem, więc nie trzeba wracać na górę.

1. A2. D3. F, P4. D5. P, P6. F, P
7. P, P8. F, P9. B, D10. C11. A12. B, D
13. A14. D15. A, D16. E17. D18. B
19. P, P20. D21. B22. D23. A24. A
25. D26. E27. P, P28. 1216\dfrac{1}{216}29. 1,93105 kg1{,}93 \cdot 10^{-5}\ \mathrm{kg}

Treści zadań pochodzą z arkuszy egzaminu ósmoklasisty oraz z arkuszy egzaminu gimnazjalnego (Centralna Komisja Egzaminacyjna, cke.gov.pl) — pochodzenie każdego zadania podano przy jego numerze. Rozwiązania, wskazówki i omówienia błędów liczę i zapisuję sam — Mateusz Będkowski.

Pytania i odpowiedzi

Kiedy dodajemy wykładniki, a kiedy mnożymy?

Dodajemy przy mnożeniu potęg o tej samej podstawie, na przykład przy iloczynie dwóch potęg dwójki. Mnożymy przy potędze potęgi, czyli wtedy, gdy cała potęga stoi w nawiasie i jest podnoszona do kolejnego wykładnika.

Jak sprowadzić 848^4 i 434^3 do wspólnej podstawy?

Zauważ, że obie podstawy są potęgami dwójki: osiem to dwójka do trzeciej, a cztery to dwójka do drugiej. Po podstawieniu i wymnożeniu wykładników otrzymasz dwie potęgi dwójki, na których wzory już działają.

Ile wynosi potęga liczby ujemnej?

Przy wykładniku parzystym wynik jest dodatni, bo minusy skracają się w pary. Przy nieparzystym zostaje jeden minus i wynik jest ujemny. Kluczowy jest nawias — bez niego potęgowana jest sama liczba, a minus zostaje z przodu.

Jak porównać dwie duże potęgi bez liczenia?

Sprowadź je do wspólnej podstawy albo wspólnego wykładnika. Przy równych wykładnikach większa jest ta o większej podstawie; przy równych podstawach większych od jedynki — ta o większym wykładniku.

Dlaczego liczba do potęgi zerowej równa się jeden?

Wynika to ze wzoru na dzielenie potęg o tej samej podstawie. Liczba podzielona przez samą siebie daje jeden, a z reguły odejmowania wykładników wychodzi ta sama liczba do potęgi zerowej. Zastrzeżenie: podstawa nie może być zerem.

Czy można dodać dwie potęgi o tej samej podstawie?

Nie ma na to wzoru — trzeba policzyć obie i dodać wyniki. Jedyny przypadek, który się upraszcza, to dwa identyczne składniki: wtedy suma jest równa podwojonej potędze, czyli potędze o wykładniku większym o jeden.

Czytaj dalej

Mateusz Będkowski — nauczyciel matematyki, autor serwisu Nie każ mu liczyć

Mateusz Będkowski

nauczyciel matematyki, autor „Nie każ mu liczyć”

Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole — dziś w dwóch szkołach w Kaliszu. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Rozwiązania na tej stronie liczę sam, krok po kroku, i zapisuję dokładnie tak, jak tłumaczę je uczniowi na kartce.

Ostatnia aktualizacja: 2026-08-03. Zadania egzaminacyjne pochodzą z arkuszy CKE (cke.gov.pl); teoria, przykłady i rozwiązania są autorstwa Mateusza Będkowskiego.