Płatny zestaw · sklep
Polski na egzamin ósmoklasisty: gramatyka — 17 kart PDF z kluczem
17 kart pracy z języka polskiego do egzaminu ósmoklasisty: części mowy, imiesłowy, części zdania, zdania złożone, słowotwórstwo…
14,90 zł
Zobacz w sklepie →Strona główna › Egzamin ósmoklasisty — język polski › Zadania do tekstu nieliterackiego
Zadania do tekstu nieliterackiego
Po fragmencie literackim przychodzi tekst nieliteracki — esej, artykuł popularnonaukowy albo publicystyka. Stoi za nim 80 zadań i 89 punktów, a występuje w 22 z 22 arkuszy.
1To jest inny sposób czytania niż przy utworze literackim
Przy fragmencie powieści pytania dotyczą świata przedstawionego. Przy tekście nieliterackim — struktury wywodu. Autor coś twierdzi, popiera to przykładami i dochodzi do wniosku, a zadania sprawdzają, czy uczeń tę konstrukcję widzi.
Stąd bierze się charakterystyczne dla tej grupy pytanie: „na które pytanie znajdziesz odpowiedź w akapicie N?”. Nie chodzi w nim o rozumienie treści, tylko o umiejscowienie informacji.
Z tego samego powodu numeracja akapitów jest tu kluczowa. Zadania odwołują się do akapitu pierwszego, czwartego, ostatniego — a uczeń, który czyta tekst jako jednolitą całość, musi go potem przeliczać pod presją czasu.
2Numeruj akapity od razu
To najprostsza rzecz, jaką można zrobić w tej części arkusza, i zaskakująco wielu uczniów jej nie robi. Zanim zaczniesz czytać, ponumeruj akapity ołówkiem na marginesie.
Powód jest czysto praktyczny: teksty nieliterackie w arkuszach mają od czterech do ośmiu akapitów, a zadania odwołują się do nich po numerze. Bez numeracji każde takie zadanie zaczyna się od liczenia od góry — i pomyłka o jeden zabiera punkt mimo dobrego rozumienia tekstu.
Numeracja przydaje się też do zadania ze streszczeniem, które prawie zawsze pojawia się przy tym samym tekście.
3Warianty odpowiedzi bywają wszystkie prawdziwe
Najbardziej podchwytliwy typ zadania w tej grupie wygląda tak: cztery zdania, wszystkie zgodne z tekstem, a poprawne jest jedno — bo pytanie dotyczy KONKRETNEGO akapitu.
Uczeń czyta warianty, rozpoznaje w każdym zdanie, które w tekście padło, i wybiera to, które najlepiej pamięta. Trafia losowo.
Jedyne wyjście to wrócić do wskazanego akapitu i sprawdzić warianty po kolei właśnie w nim. Zajmuje to trzydzieści sekund i zamienia zgadywanie w pewny punkt.
4Skąd CKE bierze te teksty
W naszym zbiorze teksty nieliterackie to głównie eseje i artykuły — filozoficzne, psychologiczne, popularnonaukowe. Kilka pochodzi z prasy, kilka z książek popularnonaukowych, a przynajmniej jeden jest oznaczony jako materiał własny CKE.
Wspólną cechą jest długość: teksty mieszczą się zwykle w czterystu–pięciuset wyrazach i mają jasno zarysowaną tezę. To nie są teksty naukowe — są napisane tak, żeby czternastolatek mógł prześledzić wywód.
Tematy krążą wokół kilku pól: relacje między ludźmi, wartości, nauka i poznanie, kultura. Znajomość tematu nie jest do niczego potrzebna, ale bywa pomocna przy zadaniach, w których trzeba zająć własne stanowisko.
5Przykłady krok po kroku
Trzy zadania pokazujące, czym ta część różni się od literackiej.
Przykład 1 Dopasowanie pytań do akapitów
arkusz próbny 2020, zadanie 13. (2 pkt)
- Tabela ma trzy wiersze — dla akapitu pierwszego, czwartego i siódmego.
- Do wyboru jest pięć pytań, więc dwa są zbędne.
- Zbędne pytania też mają w tekście odpowiedzi — tyle że w innych akapitach.
Odpowiedź: To zadanie nie sprawdza rozumienia tekstu, tylko umiejętność jego przeszukania. Uczeń, który przeczytał uważnie, ale nie ponumerował akapitów, będzie je rozwiązywał trzy razy dłużej.
Przykład 2 Pytanie o funkcję fragmentu w kompozycji tekstu
arkusz próbny 2021, zadanie 15. (1 pkt)
- Zadanie pyta, jaką funkcję pełni w tekście opowieść przywołana przez autora.
- Odpowiedź wymaga spojrzenia na CAŁY tekst, nie na sam fragment z opowieścią.
- Rozstrzyga miejsce, w którym opowieść wraca — otwiera pierwszy akapit i zamyka ostatni.
Odpowiedź: Poprawna odpowiedź nazywa klamrę kompozycyjną. Klucz dopuszcza kilka sformułowań, ale wszystkie muszą wskazywać funkcję, nie streszczać opowieści.
Przykład 3 Wszystkie warianty prawdziwe, jeden poprawny
arkusz próbny 2026, zadanie 15. (1 pkt)
- Pytanie dotyczy zalet opisanych w czwartym akapicie.
- Wszystkie cztery warianty wymieniają zalety, o których tekst rzeczywiście pisze.
- Trzy z nich pochodzą jednak z innych akapitów niż wskazany.
Odpowiedź: Poprawny wariant mówi o wpływie na relacje z ludźmi — bo to o tym jest czwarty akapit. Trafność zdania nie wystarcza: musi ono pochodzić ze wskazanego miejsca.
6Najczęstsze błędy
Trzy błędy typowe wyłącznie dla tej części arkusza.
Czytanie tekstu nieliterackiego tak jak literackiego
Skąd się bierze: Uczeń szuka bohaterów, nastroju i „co autor miał na myśli”. Tymczasem zadania pytają o tezę, argumenty, przykłady i budowę wywodu.
Jak zrobić dobrze: Przy pierwszym czytaniu zaznacz jedno zdanie w każdym akapicie — to, które niesie jego główną myśl. Po ośmiu akapitach masz gotowy plan tekstu i większość zadań staje się wyszukiwaniem.
Mylenie przykładu z argumentem
Skąd się bierze: W tekstach nieliterackich autorzy ilustrują tezy historyjkami — o dziennikarzu, o dziecku nad strumieniem, o murze. Uczeń bierze historyjkę za argument, bo jest najlepiej zapamiętywalną częścią tekstu.
Jak zrobić dobrze: Zapamiętaj różnicę: argument uzasadnia tezę, przykład ilustruje argument. W arkuszach pojawiło się zadanie pytające dokładnie o to rozróżnienie — i cztery z sześciu podanych uzasadnień było błędnych.
Przepisywanie zdań z tekstu jako własnej odpowiedzi
Skąd się bierze: Zdanie z tekstu wygląda na bezpieczne, bo na pewno jest prawdziwe. Zasady oceniania mówią wprost: „Uczeń otrzymuje 0 punktów, jeśli jego wypowiedź w całości składa się z fragmentów przepisanych z tekstu”.
Jak zrobić dobrze: Odpowiadaj własnymi słowami, nawet niezgrabnie. Przy niektórych zadaniach polecenie mówi to wprost — a zakaz obowiązuje także tam, gdzie nie jest powtórzony.
Przed egzaminem: karty pracy z polskiego z kluczem
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Do powtórki na papierze: zestawy kart z polskiego na egzamin ósmoklasisty, z kluczem odpowiedzi.
Płatny zestaw · sklep
Notatka i streszczenie, klasy 4–7 — 11 kart pracy PDF z kluczem
11 kart pracy z języka polskiego dla klas 4–7: słowa kluczowe, notatka w punktach i w tabeli, mapa myśli, zasady streszczenia. Na końcu…
7,90 zł
Zobacz w sklepie →CODZIENNA POWTÓRKA
EGZAMIN ÓSMOKLASISTY
EGZAMIN ÓSMOKLASISTY
10 minut dziennie do egzaminu
Kartka na każdy dzień: zadania jak na egzaminie i klucz z wyjaśnieniem. 30 dni, PDF do druku.
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe.
CODZIENNA POWTÓRKA · E8
10 minut dziennie do egzaminu
Kartka na każdy dzień: zadania jak na egzaminie i klucz z wyjaśnieniem. 30 dni, PDF do druku.
CODZIENNA POWTÓRKA · EGZAMIN ÓSMOKLASISTY
10 minut dziennie
z języka polskiego
Kartka na każdy dzień: czytanie, lektury, środki stylistyczne i pisownia. Klucz z wyjaśnieniem, 30 dni, PDF do druku.
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe.
CODZIENNA POWTÓRKA · E8
10 minut dziennie
z języka polskiego
Kartka na każdy dzień i klucz z wyjaśnieniem. 30 dni, PDF do druku.
7Pytania i odpowiedzi
Jaki tekst nieliteracki jest w arkuszu z języka polskiego?
Zwykle esej lub artykuł popularnonaukowy o długości czterystu–pięciuset wyrazów, o wyraźnie zarysowanej tezie. W naszym zbiorze 58 tekstów źródłowych teksty nieliterackie są najliczniejszą grupą.
Ile punktów można zdobyć za zadania do tekstu nieliterackiego?
W zbadanych arkuszach 80 zadań tej grupy dało łącznie 89 punktów, czyli około 4,0 punktu na arkusz, w którym ta grupa występuje.
Po co numerować akapity w tekście egzaminacyjnym?
Bo zadania odwołują się do akapitów po numerze — „w akapicie 4.”, „w ostatnim akapicie”. Bez numeracji każde takie polecenie zaczyna się od liczenia akapitów od góry, a pomyłka o jeden odbiera punkt mimo dobrego rozumienia tekstu.
Czy do zadań z tekstu nieliterackiego trzeba znać temat, o którym on jest?
Nie. Wszystkie potrzebne informacje są w tekście, a CKE dobiera teksty tak, żeby dało się je zrozumieć bez wiedzy wstępnej. Wiedza bywa pomocna tylko w zadaniach, w których uczeń zajmuje własne stanowisko.
Czytaj dalej
Egzamin ósmoklasisty z polskiegoBudowa arkusza, punktacja, harmonogram naukiStreszczenie tekstuZadanie przy tym samym tekścieFragment utworu literackiegoPierwsza część arkuszaWypowiedź użytkowaKrótkie formy z argumentacjąWszystkie arkusze CKE 2017–2026Spis 22 arkuszy z datami, punktacją i liczbą zadańCzytanie: tekst popularnonaukowyDarmowa kartkówka z polskiego, klasa 8 (PDF)
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki, autor „Nie każ mu liczyć”
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole — dziś w dwóch szkołach w Kaliszu. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Rozwiązania na tej stronie liczę sam, krok po kroku, i zapisuję dokładnie tak, jak tłumaczę je uczniowi na kartce.
Ostatnia aktualizacja: 2026-08-03. Tekst redakcji „Nie każ mu liczyć”.
