Płatny zestaw · sklep
Polski na egzamin ósmoklasisty: gramatyka — 17 kart PDF z kluczem
17 kart pracy z języka polskiego do egzaminu ósmoklasisty: części mowy, imiesłowy, części zdania, zdania złożone, słowotwórstwo…
14,90 zł
Zobacz w sklepie →Strona główna › Egzamin ósmoklasisty — język polski › Gramatyka i składnia na egzaminie ósmoklasisty
Gramatyka i składnia na egzaminie ósmoklasisty
Zadania gramatyczne są w arkuszu nieliczne, ale wyjątkowo przewidywalne. W 21 z 22 arkuszy jest ich 38 — razem 40 punktów, prawie zawsze po jednym za zadanie.
1Zawsze na materiale z tekstu, nigdy w próżni
Zadanie gramatyczne w arkuszu nie brzmi „podaj części mowy”. Brzmi: w zdaniu wyjętym z tekstu, który uczeń przed chwilą czytał, podkreślony wyraz jest… i tu wybór między dwiema odpowiedziami, zamknięty formułą „Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych”.
To zmienia sposób przygotowania. Nie chodzi o wykucie definicji, tylko o rozpoznawanie kategorii w żywym zdaniu, często stylizowanym albo dziewiętnastowiecznym.
Konstrukcja też jest powtarzalna: dwa wybory po dwie odpowiedzi — A/B oraz C/D — i punkt tylko za obie trafione. To zadanie, w którym połowiczna wiedza daje zero.
2Co dokładnie się powtarza
Przegląd 38 zadań tej grupy pokazuje kilka wracających tematów.
- Część mowy plus funkcja w zdaniu — rzeczownik w funkcji podmiotu, przysłówek w funkcji okolicznika. Dwa pytania w jednym.
- Rodzaj wypowiedzenia — zdanie pojedyncze, złożone współrzędnie, podrzędnie, równoważnik.
- Imiesłowy — rozpoznanie rodzaju i poprawne użycie imiesłowowego równoważnika zdania.
- Spójniki — który zmieni sens zdania, a który go zachowa.
- Zaimki — co zastępują i po co.
Pięć tematów. To jest cała gramatyka, jakiej wymaga ten egzamin — i dlatego jest to najbardziej opłacalna do nauczenia grupa w arkuszu.
3Imiesłowowy równoważnik zdania — zadanie, które wraca
Jeden temat zasługuje na osobne omówienie, bo pojawia się w kilku arkuszach i w dwóch odmianach.
Odmiana pierwsza: rozpoznanie. Zdanie zawiera imiesłowowy równoważnik, a uczeń ma powiedzieć, czy przecinki go wydzielają albo czy w ogóle występuje.
Odmiana druga, trudniejsza: uczeń dostaje zdanie z błędem i ma wyjaśnić, na czym błąd polega. Reguła jest jedna i warto ją znać na pamięć: imiesłowowego równoważnika wolno użyć tylko wtedy, gdy oba człony mają tego samego wykonawcę czynności. Klasyczny kontrprzykład ze zdania egzaminacyjnego: kto inny się spieszył, a kto inny odjechał.
4Bez PDF-a niektórych zadań nie da się rozwiązać
To ostrzeżenie dotyczy tej grupy najmocniej. Zadania gramatyczne prawie zawsze odnoszą się do „podkreślonego wyrazu”, a podkreślenia nie ma w żadnej tekstowej kopii arkusza.
W jednym z arkuszy zdanie zawiera dwa przysłówki i oba pełnią funkcję okolicznika — poprawnej odpowiedzi nie da się wskazać bez wiedzy, który z nich jest podkreślony. W innym podkreślony jest jednoliterowy wyraz, spójnik, którego w zapisie tekstowym w ogóle nie widać.
W naszym zbiorze przy każdym takim zadaniu odnotowaliśmy, który wyraz jest podkreślony — łącznie w 26 zadaniach całego korpusu.
5Przykłady krok po kroku
Trzy zadania gramatyczne z arkuszy — po jednym z najczęstszych typów.
Przykład 1 Część mowy i funkcja składniowa naraz
termin dodatkowy 2019, zadanie 7. (1 pkt)
- W zdaniu z fragmentu lektury podkreślony jest jeden wyraz.
- Uczeń wybiera, jaką jest częścią mowy (A albo B) i jaką pełni funkcję (C albo D).
- Punkt przysługuje tylko za obie odpowiedzi poprawne.
Odpowiedź: Podkreślony wyraz jest rzeczownikiem w funkcji podmiotu. Wariant „przymiotnik” jest kuszący, bo wyraz ma przymiotnikową końcówkę — o rozstrzygnięciu decyduje funkcja w zdaniu, nie kształt słowa.
Przykład 2 Rozpoznanie zdania nadrzędnego
arkusz próbny 2024, zadanie 9. (1 pkt)
- Dwa stwierdzenia o budowie wypowiedzeń trzeba ocenić jako prawdziwe albo fałszywe.
- W drugim podkreślono fragment zdania złożonego i twierdzi się, że jest to zdanie nadrzędne.
- Podkreślony fragment zaczyna się od spójnika „kiedy” — to zdanie okolicznikowe czasu, czyli podrzędne.
Odpowiedź: Prawda, fałsz. Zadanie sprawdza jedną rzecz: czy uczeń umie odróżnić zdanie nadrzędne od podrzędnego po funkcji, a nie po kolejności w wypowiedzeniu.
Przykład 3 Który spójnik zmieni sens
arkusz próbny 2026, zadanie 9. (1 pkt)
- Uczeń dostaje wypowiedzenie ze spójnikiem i cztery wyrazy do wyboru.
- Trzy z nich są synonimami wyjściowego spójnika — wszystkie wyrażają wynikanie.
- Czwarty wprowadza przyzwolenie.
Odpowiedź: Poprawna odpowiedź to ten czwarty. Zadanie sprawdza funkcję spójnika w zdaniu, a nie jego znaczenie słownikowe — i to rozróżnienie jest w tej grupie kluczowe.
6Najczęstsze błędy
Trzy błędy, które w tej grupie kosztują cały punkt naraz.
Rozpoznawanie części mowy po końcówce
Skąd się bierze: Wyraz zakończony na -ny wygląda na przymiotnik, na -ie na przysłówek. W tekstach literackich, zwłaszcza dawnych, taka heurystyka zawodzi — rzeczowniki bywają utworzone od przymiotników i zachowują ich odmianę.
Jak zrobić dobrze: Sprawdź, o co można zapytać: kto? co? to rzeczownik, jaki? to przymiotnik, jak? to przysłówek. Pytanie rozstrzyga tam, gdzie końcówka myli.
Wybranie jednej odpowiedzi z dwóch wymaganych
Skąd się bierze: Zadania typu A/B oraz C/D wyglądają jak dwa osobne pytania, więc uczeń zaznacza to, czego jest pewny, i zostawia drugie. Punkt jest jednak jeden i przysługuje wyłącznie za komplet.
Jak zrobić dobrze: Zawsze zaznaczaj oba pola, nawet gdy drugie jest zgadywaniem. Przy dwóch wariantach szansa wynosi połowę, a niezaznaczenie daje zero na pewno.
Używanie imiesłowowego równoważnika bez sprawdzenia wykonawcy
Skąd się bierze: To błąd, który uczniowie popełniają nie tylko w zadaniu o nim, ale i we własnych wypracowaniach. Konstrukcja brzmi dorośle, więc kusi.
Jak zrobić dobrze: Przed użyciem sprawdź: czy ten sam ktoś wykonuje obie czynności? Jeśli nie — rozbij na dwa zdania. W wypracowaniu za taki błąd traci się punkty w kryterium poprawności językowej.
Przed egzaminem: karty pracy z polskiego z kluczem
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Do powtórki na papierze: zestawy kart z polskiego na egzamin ósmoklasisty, z kluczem odpowiedzi.
Płatny zestaw · sklep
Części zdania i zdania złożone, klasy 5–6 — 12 kart PDF z kluczem
12 kart pracy z języka polskiego dla klas 5–6: podmiot, orzeczenie, przydawka, dopełnienie, okolicznik, wykres zdania, zdania złożone. Na…
7,90 zł
Zobacz w sklepie →CODZIENNA POWTÓRKA
EGZAMIN ÓSMOKLASISTY
EGZAMIN ÓSMOKLASISTY
10 minut dziennie do egzaminu
Kartka na każdy dzień: zadania jak na egzaminie i klucz z wyjaśnieniem. 30 dni, PDF do druku.
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe.
CODZIENNA POWTÓRKA · E8
10 minut dziennie do egzaminu
Kartka na każdy dzień: zadania jak na egzaminie i klucz z wyjaśnieniem. 30 dni, PDF do druku.
CODZIENNA POWTÓRKA · EGZAMIN ÓSMOKLASISTY
10 minut dziennie
z języka polskiego
Kartka na każdy dzień: czytanie, lektury, środki stylistyczne i pisownia. Klucz z wyjaśnieniem, 30 dni, PDF do druku.
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe.
CODZIENNA POWTÓRKA · E8
10 minut dziennie
z języka polskiego
Kartka na każdy dzień i klucz z wyjaśnieniem. 30 dni, PDF do druku.
7Pytania i odpowiedzi
Jaka gramatyka jest na egzaminie ósmoklasisty z polskiego?
W zbadanych arkuszach powtarza się pięć tematów: części mowy wraz z funkcją składniową, rodzaje wypowiedzeń, imiesłowy, spójniki i zaimki. To 38 zadań za 40 punktów.
Ile punktów można stracić na gramatyce?
Bezpośrednio niewiele — około 1,9 punktu na arkusz. Pośrednio znacznie więcej, bo błędy składniowe i imiesłowowe obniżają ocenę wypracowania w kryterium poprawności językowej.
Kiedy wolno użyć imiesłowowego równoważnika zdania?
Tylko wtedy, gdy oba człony wypowiedzenia mają tego samego wykonawcę czynności. Jeśli kto inny wykonuje czynność w części imiesłowowej, a kto inny w głównej, konstrukcja jest błędna — i to właśnie sprawdza jedno z zadań w arkuszach.
Dlaczego zadania gramatyczne wymagają oryginalnego arkusza PDF?
Bo odnoszą się do „podkreślonego wyrazu”, a podkreślenia giną w kopiach tekstowych. W jednym z arkuszy zdanie zawiera dwa wyrazy tej samej części mowy i tylko podkreślenie rozstrzyga, o który chodzi.
Czytaj dalej
Egzamin ósmoklasisty z polskiegoBudowa arkusza, punktacja, harmonogram naukiOrtografia i interpunkcjaDruga grupa zadań językowychSłownictwo i słowotwórstwoFormanty, frazeologia, słownikFragment utworu literackiegoStamtąd pochodzą zdania do analizyWszystkie arkusze CKE 2017–2026Spis 22 arkuszy z datami, punktacją i liczbą zadańZdania złożone i wielokrotnie złożoneDarmowa kartkówka z polskiego, klasa 8 (PDF)
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki, autor „Nie każ mu liczyć”
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole — dziś w dwóch szkołach w Kaliszu. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Rozwiązania na tej stronie liczę sam, krok po kroku, i zapisuję dokładnie tak, jak tłumaczę je uczniowi na kartce.
Ostatnia aktualizacja: 2026-08-03. Tekst redakcji „Nie każ mu liczyć”.
