Tworzenie wypowiedzi

Notatka syntetyzująca — zadania maturalne — strona 2

Zestaw zadań wymagających zestawienia stanowisk i zwięzłej syntezy dwóch tekstów.

15zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

  1. Ustal dokładny zakres polecenia.
  2. Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
  3. Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
  4. Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Przepisywanie kolejnych informacji zamiast ich porównania i syntezy.

Pełny zestaw · strona 2 z 2

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 4 z 15 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Notatka syntetyzująca

Zadanie 5

grudzień 2023podstawowy4 pkt
Na podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: znaczenie słowa pisanego dla kultury. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60–90 wyrazów. Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Wyodrębnij stanowisko każdego autora, a następnie nazwij relację między nimi. Łącz informacje problemowo; nie streszczaj tekstów kolejno i nie dodawaj własnej opinii.
Odpowiedź lub przykład realizacji

Przykładowe realizacje

  1. Obaj autorzy zgadzają się, że pismo ma duże znaczenie dla kultury. David Diringer wskazuje przede wszystkim na zalety. Zaznacza, że dzięki pismu można utrwalać wiedzę i przekazywać ją innym ludziom bez względu na ograniczenia, np. czasu i przestrzeni. Natomiast Jan Parandowski nie tylko dostrzega zalety słowa pisanego, które utrwala i zachowuje dla potomności cenne przekazy literackie, ale także zauważa jego wadę. Podkreśla, że pismo zmieniło dynamikę słów, ponieważ słowom w przekazie ustnym towarzyszyły m.in. intonacja czy akcent, które wpływają na sposób odbioru tekstu.

    83 wyrazy
  2. W artykule Davida Diringera słowo pisane odgrywa pierwszorzędną rolę w rozwoju kultury. Pismo jest uznawane za graficzne odbicie języka mówionego, które zachowuje swoją trwałość, dzięki temu historia nie zostaje zapomniana. Natomiast w tekście Jana Parandowskiego słowo pisane zostało przedstawione jako coś potrzebnego, jednakże również negatywnego dla rozwoju kultury. Masowość druku pozbawia literaturę unikalności. Litery na papierze nie są w stanie oddać pełnego sensu poezji. Autorzy – mimo odrębnego zdania na temat wpływu pisma na kulturę – zgadzają się w tym, że jest to kluczowe narzędzie we współczesnym świecie.

    86 wyrazów
Klucz i zasady oceniania

Łącznie: 4 pkt — 3 pkt za treść i 1 pkt za poprawność zapisu.

PunktyKryteria dotyczące treści
3 pktStanowiska obu autorów są przedstawione na właściwym poziomie uogólnienia, poprawnie zestawione, a notatka stanowi spójną całość.
2 pktStanowiska obu autorów i ich zestawienie są obecne, ale poziom uogólnienia jest zaburzony; także odpowiedź spełniająca kryteria na 3 pkt, lecz poza limitem 60–90 wyrazów.
1 pktPrzedstawiono stanowiska obu autorów i zachowano spójność, ale nie zestawiono stanowisk albo zestawiono je niepoprawnie; także odpowiedź spełniająca kryteria na 2 pkt, lecz poza limitem 60–90 wyrazów.
0 pktNotatka nie spełnia kryteriów na 1 pkt albo odpowiedź spełniająca kryteria na 1 pkt nie zachowuje limitu 60–90 wyrazów.
PunktyPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna
1 pktZapis poprawny; dopuszczalne są najwyżej dwa błędy.
0 pktTrzy błędy lub więcej.

W przypadku zdającego ze stwierdzoną dysleksją, dysortografią albo dysgrafią nie ocenia się poprawności ortograficznej ani interpunkcyjnej; punkt za zapis dotyczy poprawności językowej.

Wymagania podstawy programowej
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólneWymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe. I. Kształcenie literackie i kulturowe. 7. Kształcenie umiejętności czytania, 2. Odbiór tekstów kultury. Zdający: analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza […] informacje z tekstów, np. kultury, a także ich wzajemnej publicystycznych […]; korespondencji. 3) […] odczytuje informacje i przekazy 8. Kształcenie umiejętności świadomego jawne i ukryte […]. odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach […]. SP I. Kształcenie literackie i kulturowe. 2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń: 3) wyszukuje w tekście potrzebne informacje […]; 4) odróżnia zawarte w tekście informacje ważne od informacji drugorzędnych; 5) wyszukuje w tekście informacje wyrażone wprost i pośrednio (ukryte). II. Kształcenie językowe. 1. Gramatyka języka polskiego. Zdający: 1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy 1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, z zakresu nauki o języku. słowotwórstwa, frazeologii i składni w […] tworzeniu własnych wypowiedzi. 4. Ortografia i interpunkcja. Zdający: 1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji […]. III. Tworzenie wypowiedzi. 2. Mówienie i pisanie. Zdający: 2. Wykorzystanie kompetencji językowych 2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, […] w wypowiedziach […] pisemnych. za znajomością jej funkcji językowej […]; 4) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka syntetyzująca.

Notatka syntetyzująca

Zadanie 5

czerwiec 2023podstawowy4 pkt
Na podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: nauki humanistyczne a nauki ścisłe jako narzędzia poznania i rozumienia świata. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60–90 wyrazów. Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Wyodrębnij stanowisko każdego autora, a następnie nazwij relację między nimi. Łącz informacje problemowo; nie streszczaj tekstów kolejno i nie dodawaj własnej opinii.
Odpowiedź lub przykład realizacji

Przykładowe realizacje

  1. Autorzy obu tekstów zaznaczają współistnienie humanistyki i nauk ścisłych, lecz tylko w tekście 1. podkreślono, że obie nauki są potrzebne do pełnego poznania świata. Heller i Krajewski zauważają, że u podstaw obu dziedzin są ludzkie doświadczenia i sądy wartościujące. Natomiast Markowski dowodzi, że nie można stawiać znaku równości między tymi naukami, dlatego że zajmują się różnymi zakresami rzeczywistości, stosują w badaniach inne narzędzia i odmienna jest celowość prowadzenia tych badań. Zwraca jednak uwagę, że to humaniści są najlepiej przygotowani do analizowania tego, jak określano miejsce człowieka w świecie.

    88 wyrazów
Klucz i zasady oceniania

Łącznie: 4 pkt — 3 pkt za treść i 1 pkt za poprawność zapisu.

PunktyKryteria dotyczące treści
3 pktStanowiska obu autorów są przedstawione na właściwym poziomie uogólnienia, poprawnie zestawione, a notatka stanowi spójną całość.
2 pktStanowiska obu autorów i ich zestawienie są obecne, ale poziom uogólnienia jest zaburzony; także odpowiedź spełniająca kryteria na 3 pkt, lecz poza limitem 60–90 wyrazów.
1 pktPrzedstawiono stanowiska obu autorów i zachowano spójność, ale nie zestawiono stanowisk albo zestawiono je niepoprawnie; także odpowiedź spełniająca kryteria na 2 pkt, lecz poza limitem 60–90 wyrazów.
0 pktNotatka nie spełnia kryteriów na 1 pkt albo odpowiedź spełniająca kryteria na 1 pkt nie zachowuje limitu 60–90 wyrazów.
PunktyPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna
1 pktZapis poprawny; dopuszczalne są najwyżej dwa błędy.
0 pktTrzy błędy lub więcej.

W przypadku zdającego ze stwierdzoną dysleksją, dysortografią albo dysgrafią nie ocenia się poprawności ortograficznej ani interpunkcyjnej; punkt za zapis dotyczy poprawności językowej.

Wymagania podstawy programowej
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólneWymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe. I. Kształcenie literackie i kulturowe. 7. Kształcenie umiejętności czytania, 2. Odbiór tekstów kultury. Zdający: analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza […] informacje z tekstów, np. kultury, a także ich wzajemnej publicystycznych […]; korespondencji. 3) […] odczytuje informacje i przekazy 8. Kształcenie umiejętności świadomego jawne i ukryte […]. odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach […]. SP I. Kształcenie literackie i kulturowe. 2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń: 3) wyszukuje w tekście potrzebne informacje […]. 4) odróżnia zawarte w tekście informacje ważne od informacji drugorzędnych; 5) wyszukuje w tekście informacje wyrażone wprost i pośrednio (ukryte). II. Kształcenie językowe. 1. Gramatyka języka polskiego. Zdający: 1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy 1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, z zakresu nauki o języku. słowotwórstwa, frazeologii i składni w […] tworzeniu własnych wypowiedzi. 4. Ortografia i interpunkcja. Zdający: 1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji […]. III. Tworzenie wypowiedzi. 2. Mówienie i pisanie. Zdający: 2. Wykorzystanie kompetencji językowych 2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, […] w wypowiedziach […] pisemnych. za znajomością jej funkcji językowej […]; 4) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka syntetyzująca.

Notatka syntetyzująca

Zadanie 6

wrzesień 2022podstawowy4 pkt
Na podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: przyczyny popularności sequeli. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60–90 wyrazów. Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Wyodrębnij stanowisko każdego autora, a następnie nazwij relację między nimi. Łącz informacje problemowo; nie streszczaj tekstów kolejno i nie dodawaj własnej opinii.
Odpowiedź lub przykład realizacji

Przykładowe realizacje

  1. Z obu tekstów wynika, że sequele są zjawiskiem powszechnym we współczesnej kulturze. Zdaniem Burszty dzieje się tak, ponieważ dzisiejsza kultura zdominowana jest przez kult nowości rozumianej jako mnożenie oferty, choć niekoniecznie oryginalnych pomysłów. Wartościowe jest zatem to, co można skopiować, aby pomnożyć zysk. Z kolei według Napiórkowskiego popularność sequeli można postrzegać jako przejaw ciągłości i żywotności kultury współczesnej. Uniwersa filmowe są pewnego rodzaju odwołaniem do uniwersum mitologii, zaś mnożenie sequeli jest sposobem opisu istoty współczesnego życia, które nie stanowi wyraziście uporządkowanej opowieści.

    81 wyrazów
Klucz i zasady oceniania

Łącznie: 4 pkt — 3 pkt za treść i 1 pkt za poprawność zapisu.

PunktyKryteria dotyczące treści
3 pktStanowiska obu autorów są przedstawione na właściwym poziomie uogólnienia, poprawnie zestawione, a notatka stanowi spójną całość.
2 pktStanowiska obu autorów i ich zestawienie są obecne, ale poziom uogólnienia jest zaburzony; także odpowiedź spełniająca kryteria na 3 pkt, lecz poza limitem 60–90 wyrazów.
1 pktPrzedstawiono stanowiska obu autorów i zachowano spójność, ale nie zestawiono stanowisk albo zestawiono je niepoprawnie; także odpowiedź spełniająca kryteria na 2 pkt, lecz poza limitem 60–90 wyrazów.
0 pktNotatka nie spełnia kryteriów na 1 pkt albo odpowiedź spełniająca kryteria na 1 pkt nie zachowuje limitu 60–90 wyrazów.
PunktyPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna
1 pktZapis poprawny; dopuszczalne są najwyżej dwa błędy.
0 pktTrzy błędy lub więcej.

W przypadku zdającego ze stwierdzoną dysleksją, dysortografią albo dysgrafią nie ocenia się poprawności ortograficznej ani interpunkcyjnej; punkt za zapis dotyczy poprawności językowej.

Wymagania podstawy programowej
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólneWymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe. 2. Odbiór tekstów kultury. Zdający: 7. Kształcenie umiejętności czytania, 1) przetwarza i hierarchizuje informacje analizowania i interpretowania […] tekstów z tekstów np. publicystycznych, kultury, a także ich wzajemnej popularnonaukowych, naukowych. korespondencji. 8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach […]. II. Kształcenie językowe. 4. Ortografia i interpunkcja. Zdający: 1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy 1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji z zakresu nauki o języku. […]. III. Tworzenie wypowiedzi. 2. Mówienie i pisanie. Zdający: 2. Wykorzystanie kompetencji językowych 2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, […] w wypowiedziach […] pisemnych. za znajomością jej funkcji językowej […]; 4) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka syntetyzująca.

Notatka syntetyzująca

Zadanie 6

grudzień 2022podstawowy4 pkt
Na podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: znaczenie różnojęzyczności i wielojęzyczności. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60–90 wyrazów. Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Wyodrębnij stanowisko każdego autora, a następnie nazwij relację między nimi. Łącz informacje problemowo; nie streszczaj tekstów kolejno i nie dodawaj własnej opinii.
Odpowiedź lub przykład realizacji

Przykładowe realizacje

  1. W obu tekstach podkreślono korzyści wynikające z dbałości o różnorodność językową na świecie. Justyna Olko zwraca uwagę, że dbałość o zachowanie różnych języków lokalnych stanowi gwarancję bioróżnorodności, ponieważ zachowanie siedlisk małych grup mówiących lokalnymi językami chroni przed dewastacją albo likwidacją tych obszarów, a więc również przed niszczeniem wielu gatunków roślin i zwierząt. Natomiast z tekstu Katarzyny Kutyłowskiej wynika, że wielojęzyczność kształtuje mechanizmy umysłowe i zachowania, które ułatwiają naukę języków, co w następstwie wpływa na efektywność komunikacji między ludźmi.

    78 wyrazów
Klucz i zasady oceniania

Łącznie: 4 pkt — 3 pkt za treść i 1 pkt za poprawność zapisu.

PunktyKryteria dotyczące treści
3 pktStanowiska obu autorów są przedstawione na właściwym poziomie uogólnienia, poprawnie zestawione, a notatka stanowi spójną całość.
2 pktStanowiska obu autorów i ich zestawienie są obecne, ale poziom uogólnienia jest zaburzony; także odpowiedź spełniająca kryteria na 3 pkt, lecz poza limitem 60–90 wyrazów.
1 pktPrzedstawiono stanowiska obu autorów i zachowano spójność, ale nie zestawiono stanowisk albo zestawiono je niepoprawnie; także odpowiedź spełniająca kryteria na 2 pkt, lecz poza limitem 60–90 wyrazów.
0 pktNotatka nie spełnia kryteriów na 1 pkt albo odpowiedź spełniająca kryteria na 1 pkt nie zachowuje limitu 60–90 wyrazów.
PunktyPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna
1 pktZapis poprawny; dopuszczalne są najwyżej dwa błędy.
0 pktTrzy błędy lub więcej.

W przypadku zdającego ze stwierdzoną dysleksją, dysortografią albo dysgrafią nie ocenia się poprawności ortograficznej ani interpunkcyjnej; punkt za zapis dotyczy poprawności językowej.

Wymagania podstawy programowej
analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza […] informacje z tekstów, np. III. Tworzenie wypowiedzi. 2. Mówienie i pisanie. Zdający:
Mateusz Będkowski — wydawca serwisu Nie każ mu liczyć

Nie każ mu liczyć! — opracowanie

Baza matury z języka polskiego

Bazę zadań z języka polskiego opracowano na podstawie publicznych arkuszy i zasad oceniania CKE. Redakcja dodaje podział tematyczny, wskazówki do rozwiązania i odnośniki do źródeł. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-10-04