Notatka syntetyzująca — zadania maturalne

Autorzy obu tekstów zauważają, że nuda jest zjawiskiem dotyczącym każdego człowieka. Wskazują na przyczyny doświadczania nudy i sposób jej wpływu na funkcjonowanie człowieka, na jego postawę. Podzielają pogląd, że nuda jest dla większości ludzi stanem niezbyt miłym i raczej niepożądanym. Autorzy różnią się w postrzeganiu skutków nudy dla człowieka. Chruszczewski wskazuje, że może ona przyczyniać się do rozwoju kreatywności i choć bywa stanem przykrym, to w efekcie przynosi pozytywne skutki. Fabjański uważa, że nuda jest destrukcyjna, oddala człowieka od życia i negatywnie wpływa na jego zdrowie.

Chruszczewski skupia się na nudzie sytuacyjnej – krótkotrwałej, i dostrzega jej pozytywny wpływ na człowieka. Odwołując się do badań naukowych, dowodzi, że ludzie po doświadczeniu nudy mogą stać się bardziej twórczy. Z kolei Fabjański postrzega nudę jako coś, co paraliżuje człowieka i przynosi negatywne skutki dla jego zdrowia, powodując depresję czy przedwczesny zgon. Obaj zauważają związek nudy z myśleniem – pierwszy jednak wskazuje na kreatywność oraz pogłębioną refleksję nad sobą i życiem, drugi natomiast na oderwanie człowieka od jego życia i tego, co dzieje się wokół.

Z obu tekstów wynika, że warto zmierzyć się z nudą. Michał Chruszczewski przedstawia głównie pozytywne aspekty doświadczania nudy, gdyż zauważa, że sprzyja ono zdolnościom twórczym człowieka. Dostrzega jednak również negatywne konsekwencje nudzenia się. O wadach tego stanu emocjonalnego mówi się przede wszystkim w tekście Fabjańskiego. Chociaż autor podkreśla, że nuda niszczy zdrowie człowieka, to apeluje, żeby jednak od niej nie uciekać.

Autorzy oceniają wartość powstania tradycyjnych i cyfrowych sposobów przechowywania informacji jako odpowiedzi na potrzebę utrwalania wiedzy. Agnieszka Krzemińska uważa, że powinniśmy korzystać z tradycyjnych nośników informacji, ponieważ elektroniczne są mniej trwałe i bardziej zawodne niż tradycyjny papier, który jest łatwiejszy w użyciu. Podkreśla ona jednak, że korzystanie z nośników cyfrowych jest nieuniknione. Z kolei Olaf Szewczyk opowiada się za cyfrowymi sposobami przechowywania danych. Nie mają one takich ograniczeń jak tradycyjne, tj. np. mniejsza pojemność i nietrwałość.

Krzemińska, choć zwraca uwagę na kosztowność papieru jako tradycyjnego nośnika, to preferuje jego używanie ze względu na zalety, których są pozbawione cyfrowe narzędzia utrwalające treści – jest np. mniej zawodny, łatwiejszy w użyciu, nie wymaga ciągłego doposażania. Szewczyk – w przeciwieństwie do autorki tekstu 1. – opowiada się za elektronicznym zapisem wiedzy. Uważa, że taka technika pozwala na utrwalanie większych zasobów danych i łatwiejsze ich przeszukiwanie, niż umożliwiają to tradycyjne nośniki. Oboje autorzy dostrzegają związek rozwoju sposobów przechowywania informacji z postępem cywilizacyjnym.

Autorzy obu tekstów akcentują pozytywny wpływ uprawiania sportu na człowieka. Leszczyńska stwierdza, że sport poprawia kondycję psychiczną i fizyczną. Z kolei autorzy drugiego tekstu poza korzystnym wpływem sportu na zdrowie człowieka dostrzegają także istotną rolę sportu w socjalizacji młodych ludzi. Twierdzą oni, że sport pomaga wykształcić właściwe zachowania etyczne w grupie społecznej, dzięki temu, że rywalizacja sportowa uczy szacunku dla drugiego człowieka oraz postępowania fair play.

Iwona Jazukiewicz i Cal Newport prezentują odmienne stanowiska na temat znaczenia pasji w pracy człowieka. Autorka uznaje pasję za warunek dobrze wykonywanej pracy i czerpania z niej radości. Cal Newport natomiast uznaje za szkodliwe kierowanie się pasją przy wyborze pracy, gdyż taka postawa może być przyczyną frustracji. Za właściwą w podejściu do pracy uznaje postawę rzemieślnika, ponieważ dopiero dobrze wykonywana praca może dawać satysfakcję i przerodzić się w pasję. Pomimo różnego podejścia do pasji, oboje autorzy postrzegają ją jako czynnik wpływający na stosunek człowieka do pracy.

Autorzy obu tekstów zauważają, że pasja wpływa na stosunek człowieka do pracy. Ich opinie na ten temat są jednak różne. Iwona Jazukiewicz uważa, że pasja w życiu człowieka nadaje sens jego działaniom, a tym, co sprzyja rozwijaniu pasji, jest praca, która daje zadowolenie. Cal Newport uważa natomiast, że pasja w życiu zawodowym jest wtórna, dlatego kierowanie się nią przy wyborze ścieżki zawodowej skutkuje niezadowoleniem z pracy, gdyż sprzyja dostrzeganiu jej wad i rodzi pytania, na które nie ma odpowiedzi.

W obu tekstach wyrażono przekonanie, że odkrywanie kosmosu jest ważną potrzebą człowieka związaną z poszukiwaniem wiedzy o warunkach w nim panujących. Carl Sagan sądzi, że ta potrzeba wynika z naturalnej ciekawości ludzkiej. Według niego wiedza o kosmosie pomaga człowiekowi lepiej zrozumieć Ziemię. Natomiast Trepczyńska akcentuje konieczność poszukiwania planety, na której rodzaj ludzki byłby w stanie przeżyć. Zauważa, że dotychczasowe badania kosmosu nie potwierdzają istnienia innych miejsc gwarantujących ludzkości przyszłość, jednak wciąż trwają badania nad możliwością egzystencji człowieka w niesprzyjających warunkach.

Oba teksty dotyczą eksploracji kosmosu i zagadnienia, dlaczego ludzkość się tym zajmuje. Sagan w swoim tekście wyraża pogląd, że ludzie odkrywają wszechświat z wrodzonej ciekawości i chęci poszukiwania życia poza Ziemią. Zwraca jednak uwagę na to, że koszt wypraw kosmicznych jest istotnym ograniczeniem. Autorka drugiego tekstu koncentruje się na zagadnieniu kolonizacji planet istotnym dla przetrwania ludzkości. Według niej realizację tego celu ograniczają warunki panujące na innych planetach.

Obaj autorzy widzą przyszłość dla samochodów autonomicznych i podkreślają, że znacząco wpłyną one na zmianę przestrzeni miejskiej. Aleksander Orłowski uważa, że samochody autonomiczne mogą przyczynić się do wzrostu natężenia ruchu w mieście i przyczynić się do zmiany infrastruktury miejskiej, ponieważ można będzie wyeliminować strefy parkowania, a jednocześnie trzeba będzie przygotować specjalne miejsca do wsiadania i wysiadania. Tomasz Neumann z kolei zaznacza, że samochody autonomiczne przyczynią się do rozluźnienia struktury miasta. Przewiduje, że ich wprowadzenie może spowodować zamianę przestrzeni parkingowych na użytkowe i zmniejszenie się liczby poruszających się pojazdów.

W tekstach podjęto problem wpływu wdrożenia pojazdów autonomicznych na organizację przestrzeni miejskiej. Obydwaj autorzy twierdzą, że obecność takich pojazdów ją zmieni. Aleksander Orłowski zauważa, że wprowadzenie pojazdów autonomicznych będzie wymagało innego niż dotychczasowy sposobu projektowania budynków i infrastruktury drogowej, zwłaszcza miejsc do wsiadania i wysiadania z pojazdów autonomicznych. Z kolei według Tomasza Neumanna wdrożenie pojazdów autonomicznych może doprowadzić do rozproszenia struktury miast i lepszego wykorzystania przestrzeni użytkowej, dzięki usunięciu z centrów miejsc parkingowych. Zauważa on również, że zmieni się także infrastruktura drogowa, której część przybierze charakter cyfrowy.

Autorzy obydwu tekstów podejmują temat postaw i zachowań człowieka wobec czasu i jego upływu. Richard Luecke opisuje pośpiech człowieka i jego chęć zaoszczędzenia czasu. Hanna Gadomska podkreśla, że na postrzeganie czasu wpływa wiek człowieka oraz doświadczenia, z którymi przychodzi mu się zmierzyć. Autorzy obu tekstów podkreślają, że czas, który nam pozostał, należy wykorzystać w pełni. Twórcy mają odmienne zdanie w kwestii kontroli czasu. Luecke twierdzi, że niezależnie od naszych starań czas jest poza naszą kontrolą. Natomiast Gadomska uważa, że człowiek jest w stanie w pewnym stopniu zarządzać czasem.

Autorzy obu tekstów podkreślają, że ludzie różnie radzą sobie z upływem czasu. Luecke zauważa, że człowiek podejmuje próby zaoszczędzenia czasu. W tym celu wynajduje urządzenia techniczne, lecz im więcej tych narzędzi ma do dyspozycji, tym coraz bardziej odczuwa brak czasu. Z kolei Gadomska uważa, że człowiek może spowolnić odczuwanie upływu czasu dzięki nowym aktywnościom i uważności. Luecke zwraca uwagę na bezradność ludzi wobec upływu czasu, natomiast Gadomska pokazuje, że w pewnym sensie człowiek może kontrolować czas.

W tekstach przedstawiono odmienne poglądy na temat matematyczności świata. Według Szybki świat jest matematyczny, ponieważ można poznawać przyrodę za pomocą analizy matematycznych struktur, a nie tylko empirycznie. Te struktury mogą posłużyć do odkrywania nowych pojęć i teorii. Lamża zgadza się z Szybką, że świat można wyrazić w języku matematyki. Według niego nie uprawnia to jednak do założenia, że świat jest matematyczny, tzn. składa się z matematycznych symboli. Autor tekstu 2. uważa, że świata nie sposób w pełni poznać i określić, jaki jest.

Przedmiotem rozważania w obu tekstach jest zagadnienie matematyczności świata. Zarówno Sebastian Szybka, jak i Łukasz Lamża zgadzają się, że rzeczywistość można opisać w języku matematyki. Jednak zdaniem Szybki struktura świata jest matematyczna i dlatego można ją odkrywać za pomocą reguł matematycznych. Tymczasem Lamża uważa, że przekonanie o matematyczności świata jest tylko wytworem ludzkiego umysłu, ma zatem charakter subiektywny. Jego zdaniem matematyka nie jest jedynym narzędziem odzwierciedlania świata.

Sebastian Szybka i Łukasz Lamża zajmują się w swoich tekstach kwestią matematyczności świata. Szybka pojmuje matematyczność jako nieodłączną cechę świata, która sprawia, że da się go badać za pomocą teorii fizycznych bazujących na obliczeniach matematycznych. Lamża natomiast – choć dostrzega ważną rolę matematyki w poznawaniu świata – uważa inaczej: że świat nie jest matematyczny, ponieważ wzory matematyczne to twory abstrakcyjne, których w rzeczywistości nie ma. Zauważa też, że sztuka i literatura także dają nam narzędzia do opisu świata i przewidywania zdarzeń.

Tematem obu tekstów jest opis sposobu funkcjonowania pamięci. Leon Dyczewski pisze o pamięci zbiorowości. Zauważa, że podlega ona sterowaniu, ponieważ określone grupy ludzi decydują o tym, o których wydarzeniach historycznych dany naród powinien pamiętać, żeby kształtować swoją tożsamość. Z kolei Jerzy Limon opisuje funkcjonowanie pamięci ludzkiej – jednostkowej. Ta pamięć również ulega wymodelowaniu, ale człowiek ma wrażenie, że dzieje się to poza jego kontrolą, ponieważ np. z upływem czasu inaczej pamięta jakieś wydarzenie.

Tematem obu tekstów są sposoby funkcjonowania pamięci. Dyczewski pisze o pamięci zbiorowości. Zauważa, że osnuta jest ona wokół faktów, których nie da się pominąć. Jest jednak kształtowana i zmienia się pod wpływem określonych gremiów i rzeczywistości. Zauważa, że pamięć służy kształtowaniu tożsamości zbiorowej, np. narodu. Z kolei Limon opisuje funkcjonowanie jednostkowej pamięci ludzkiej. Ta pamięć również ulega zmianom, ale dzieje się to poza świadomością i kontrolą człowieka, który po upływie pewnego czasu inaczej pamięta jakieś wydarzenie.

Oba teksty dotyczą sposobu funkcjonowania pamięci. Dyczewski mówi o pamięci zbiorowej, która podlega modyfikacjom. Zmiany w obrębie takiej pamięci dokonywane są przez określone grupy ludzi, decydujące, o których wydarzeniach historycznych należy pamiętać, żeby kształtować tożsamość narodową. Natomiast Limon opisuje sposób funkcjonowania pamięci w perspektywie jednostkowej. Pamięć jednostki, jak pamięć zbiorowa, także jest modyfikowana. Jednak w tym przypadku człowiek odnosi wrażenie, że ma ograniczoną kontrolę nad treściami zawartymi w swojej pamięci, ponieważ z nie do końca zrozumiałych powodów ludzka pamięć – wraz z upływem czasu – zmienia się, nieustannie przeobraża.

Łukasz Kwiatek i Robert Piechowicz w swoich tekstach rozważają związek myślenia z językiem. Proces myślenia dokonuje się w języku, który określany jest jako „mentalski” lub „myśleński”. Zdaniem Łukasza Kwiatka istotą języka myśli jest porządkowanie wyobrażeń człowieka o świecie za pomocą zdań budowanych w języku ojczystym. Robert Piechowicz twierdzi, że proces myślenia często przebiega szybciej niż wyrażenie myśli za pomocą słów, dlatego myślenie – wbrew powszechnemu przekonaniu – nie jest tylko rodzajem cichego mówienia do siebie, ponieważ język myśli składa się z umysłowych odpowiedników przedmiotów i zjawisk, czyli reprezentacji pojęć.

Odnosząc się do obu tekstów, można stwierdzić, że istnieje ścisła relacja między myśleniem a językiem. Według Łukasza Kwiatka myślenie w głównej mierze przybiera postać mówienia do siebie w głowie. Podkreśla on, że zdania formułowane są wtedy zwykle (jeśli nie zawsze) w języku ojczystym, co pozwala wysunąć wniosek, że specyfika danego języka może mieć wpływ na sposób myślenia. Z kolei Piechowicz podkreśla, że komunikat wyrażony w języku naturalnym jest przekształcany na pojęcia, a każde z nich ma swój umysłowy odpowiednik.

Autorzy poruszają problem związku języka, tj. pojęć, zdań, wokalizacji, z myśleniem. Podkreślają, że związek ten jest ścisły. Kwiatek zauważa, że myślenie staje się nim dopiero, gdy uzyska kształt językowy. Wówczas myśli stają się konkretne i precyzyjne. Zauważa jednak, że język jest tylko jednym z przejawów myślenia. Z kolei Piechowicz podkreśla, że myślenie odbywa się przy pomocy języka, ale takiego, który nie zawsze wymaga wokalizacji. Głównie składa się z pojęć, do których przypisane są pewne wyobrażenia. Obaj autorzy podkreślają, że związki myślenia z językiem są szerokie i nie do końca rozpoznane.

Autorki rozważają pozytywne i negatywne skutki masowej turystyki. Krzemińska podkreśla, że masowa turystyka pozytywnie – duchowo i materialnie – wpływa na człowieka i otaczający go świat. Zarazem dostrzega, że może ona stać się przyczyną m.in. degradacji rodzimych kultur. Z kolei Stanisławska akcentuje negatywne skutki umasowienia turystyki, zwracając uwagę, że stać się ona może przyczyną uprzedmiotowienia turysty oraz członków lokalnych społeczności („bańka turystyczna”). Zauważa jednak przy tym, że turystyka umożliwia kontakt z inną kulturą, co może pozytywnie wpłynąć na człowieka. Obie autorki widzą zatem, że masowa turystyka jest zjawiskiem korzystnym i niekorzystnym równocześnie.

Obie autorki dostrzegają pozytywne i negatywne skutki masowej turystyki. Zauważają, że podróżowanie stało się dostępne dla większości ludzi, ale też to, że konsekwencją masowej turystyki jest m.in. zjawisko zafałszowywania rzeczywistości w odpowiedzi na wyobrażenia turystów o zwiedzanych miejscach. Stanisławska podkreśla, że tzw. „bańka turystyczna” utrudnia turyście poznanie prawdy o lokalnych społecznościach. Krzemińska z kolei stwierdza, że podróżowanie może przynieść mu wiele korzyści emocjonalnych i poznawczych, nawet jeśli oznacza zwiedzanie inscenizowanych miejsc.