Kształcenie językowe

Język i styl — zadania maturalne

Przekrojowe zadania z języka, stylu, poprawności i komunikacji.

Ćwicz w pełnej bazie

8zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

Ustal dokładny zakres polecenia.
Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Ocenianie formy w oderwaniu od celu, odbiorcy i kontekstu wypowiedzi.

Pełny zestaw · strona 1 z 1

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 8 z 8 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Język i styl

Zadanie 4

sierpień 2024podstawowy1 pkt

Na podstawie tekstu Agaty Cieślik sformułowano dwa wnioski A–B. A. Optymizm jest postawą, która zbawiennie wpływa na zdrowie człowieka i gwarantuje mu długowieczność. B. Optymistyczna postawa jest źródłem wiary w poprawę niekorzystnej sytuacji, dzięki czemu człowiek łatwiej dostrzega możliwość zmiany. Spośród podanych wniosków wybierz ten, który jest fałszywy względem tekstu Agaty Cieślik. Zapisz literę oznaczającą ten wniosek i wyjaśnij, na czym polega zafałszowanie informacji. Litera oznaczająca wybrany wniosek: Wyjaśnienie:

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij zjawisko lub mechanizm, a następnie opisz jego najważniejsze elementy albo przebieg. Oprzyj objaśnienie na szczególe z podanego materiału.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Litera oznaczająca wybrany wniosek: A Przykładowe wyjaśnienie Z tekstu Agaty Cieślik nie wynika wniosek, że optymizm gwarantuje człowiekowi długowieczność. Chociaż autorka zauważa, że postawa optymistyczna wpływa korzystnie na zdrowie człowieka, to wskazuje również, że nadmierny optymizm może skłaniać do ryzyka i szkodzić zdrowiu.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt – wybranie wniosku A i poprawne wyjaśnienie, na czym polega zafałszowanie informacji. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie Litera oznaczająca wybrany wniosek: A Przykładowe wyjaśnienie Z tekstu Agaty Cieślik nie wynika wniosek, że optymizm gwarantuje człowiekowi długowieczność. Chociaż autorka zauważa, że postawa optymistyczna wpływa korzystnie na zdrowie człowieka, to wskazuje również, że nadmierny optymizm może skłaniać do ryzyka i szkodzić zdrowiu.

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 2024

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

I. Kształcenie literackie i kulturowe. I. Kształcenie literackie i kulturowe. 8. Kształcenie umiejętności świadomego 2. Odbiór tekstów kultury. Zdający: odbioru […] tekstów kultury na różnych 1) przetwarza […] informacje z tekstów […]. poziomach […]. III. Kształcenie językowe. III. Kształcenie językowe. 3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy 3. Komunikacja językowa i kultura języka. o języku w odczytaniu sensów zawartych Zdający: w strukturze głębokiej tekstów […] 5) […] wartościuje wypowiedzi językowe, nieliterackich. stosując kryteria, np. prawda – fałsz […]; 6) rozróżnia pojęcia […] dezinformacji; rozpoznaje te zjawiska […] i je charakteryzuje.

Język i styl

Zadanie 2

maj 2024podstawowy1 pkt

Na podstawie tekstu Richarda Lueckego wyjaśnij, na czym polega paradoks ludzkich starań o spowolnienie upływu czasu.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij zjawisko lub mechanizm, a następnie opisz jego najważniejsze elementy albo przebieg. Oprzyj objaśnienie na szczególe z podanego materiału.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Ludzie podejmują liczne działania, aby zaoszczędzić czas, a mimo to odczuwają coraz większy jego brak. Paradoksalnie tracą więc czas, próbując go oszczędzić.

Klucz i zasady oceniania

Na podstawie zasad CKE. 1 pkt - poprawne wyjaśnienie paradoksu na podstawie tekstu Richarda Lueckego. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 2024

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

I. Kształcenie literackie i kulturowe. I. Kształcenie literackie i kulturowe. 7. Kształcenie umiejętności czytania, 2. Odbiór tekstów kultury. Zdający: analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza i hierarchizuje informacje kultury […]. z tekstów […]; 8. Kształcenie umiejętności świadomego 3) […] odczytuje informacje i przekazy odbioru […] tekstów kultury na różnych jawne i ukryte […]. poziomach […]. SP I. Kształcenie literackie i kulturowe. 2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń: 3) wyszukuje w tekście potrzebne informacje [...]; 1 Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 10 czerwca 2022 r. w sprawie wymagań egzaminacyjnych dla egzaminu maturalnego przeprowadzanego w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 (Dz.U. 2022 poz.1246). 5) wyszukuje w tekście informacje wyrażone wprost i pośrednio (ukryte). II. Kształcenie językowe. II. Kształcenie językowe. 3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy 3. Komunikacja językowa i kultura języka. o języku w odczytaniu sensów zawartych Zdający: w strukturze głębokiej tekstów […] 2) rozpoznaje zjawiska powodujące nieliterackich. niejednoznaczność wypowiedzi ([…] paradoksy) […].

Język i styl

Zadanie 13

czerwiec 2024podstawowy1 pkt

Przeczytaj wiersz Miłość Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Maria Pawlikowska-Jasnorzewska Miłość Nie wiǳiałam cię już od miesiąca. I nic. Jestem może bledsza, trochę śpiąca, trochę barǳiej milcząca, lecz widać można żyć bez powietrza! Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Miłość, [w:] tejże, Poezje, t. I, Warszawa 1974. Wyjaśnij, na czym polega paradoks sytuacji podmiotu lirycznego wiersza Miłość.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij zjawisko lub mechanizm, a następnie opisz jego najważniejsze elementy albo przebieg. Oprzyj objaśnienie na szczególe z podanego materiału.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Paradoks polega na tym, że podmiot liryczny potrafi żyć, chociaż sądził, że ukochana osoba jest mu niezbędna do życia jak powietrze. • Paradoks wynika z przedstawienia miłości jako czegoś niezbędnego do życia. Podmiot liryczny mówi, że jednak żyje, choć nieszczęśliwie kocha. • Paradoks sytuacji podmiotu lirycznego wiersza polega na tym, że mimo rozstania z osobą ukochaną, która była dla podmiotu niezbędna do życia jak powietrze, to – wraz z upływem czasu – podmiot stwierdza, że jednak potrafi żyć bez tej osoby.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt – poprawne wyjaśnienie paradoksu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Paradoks polega na tym, że podmiot liryczny potrafi żyć, chociaż sądził, że ukochana osoba jest mu niezbędna do życia jak powietrze. • Paradoks wynika z przedstawienia miłości jako czegoś niezbędnego do życia. Podmiot liryczny mówi, że jednak żyje, choć nieszczęśliwie kocha. • Paradoks sytuacji podmiotu lirycznego wiersza polega na tym, że mimo rozstania z osobą ukochaną, która była dla podmiotu niezbędna do życia jak powietrze, to – wraz z upływem czasu – podmiot stwierdza, że jednak potrafi żyć bez tej osoby.

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 2024

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

I. Kształcenie literackie i kulturowe. I. Kształcenie literackie i kulturowe. 5. Znajomość wybranych utworów 1. Czytanie utworów literackich. Zdający: z literatury polskiej […] oraz umiejętność 9) rozpoznaje tematykę i problematykę mówienia o nich z wykorzystaniem poznanych tekstów […] potrzebnej terminologii. 10) rozpoznaje w utworze sposoby 7. Kształcenie umiejętności czytania, kreowania […] sytuacji lirycznej […]. analizowania i interpretowania literatury […]. 2. Komunikacja językowa i kultura języka. 8. Kształcenie umiejętności świadomego Zdający: odbioru utworów literackich […] na różnych 2) rozpoznaje zjawiska powodujące poziomach […]. niejednoznaczność wypowiedzi ([…] paradoksy) […].

Język i styl

Zadanie 11

sierpień 2023podstawowy2 pkt

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Eliza Orzeszkowa Gloria victis Wodzem ich był człowiek świętego imienia, które brzmiało: Romuald Traugutt. Pytasz, dlaczego świętym jest to imię? Albowiem według przykazania Pana opuścił on żonę i dzieci, dostatki1 i spokój, wszystko, co pieści, wszystko, co raduje i jest życia ponętą, czarem, skarbem, szczęściem, a wziąwszy na ramiona krzyż narodu swego, poszedł za idącym ziemią tą słupem ognistym i w nim zgorzał2. Eliza Orzeszkowa, Gloria victis, Warszawa 1986. 1 Dostatek – dobrobyt. 2 Zgorzeć (przestarz.) – spalić się, spłonąć. Jaki rodzaj stylizacji językowej zastosowano w powyższym fragmencie opowiadania Gloria victis? Zaznacz właściwą odpowiedź i wyjaśnij, jaki wpływ ma ta stylizacja na sposób przedstawienia Romualda Traugutta w podanym fragmencie utworu Elizy Orzeszkowej. A. Dialektyzację. B. Kolokwializację. C. Stylizację biblijną. D. Stylizację mitologiczną. Wyjaśnienie:

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij przyczynę wskazanego zjawiska, a następnie pokaż zależność przyczynowo-skutkową obecną w materiale. Nie ograniczaj odpowiedzi do powtórzenia skutku opisanego w pytaniu.

Odpowiedź lub przykład realizacji

C Przykładowe wyjaśnienia • Bohater został uwznioślony, wystylizowany na męczennika – jak Chrystus wziął na ramiona krzyż „narodu swego” i oddał życie. • Bohater przedstawiony jest jak święty męczennik, który oddał życie za ojczyznę, a jego śmierć stanowi dopełnienie całego życia. • Dzięki zastosowaniu stylizacji biblijnej autorka kreuje bohatera w sposób patetyczny, dodaje znaczenia jego działaniom / sakralizuje go.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 2 pkt – zaznaczenie odpowiedzi C oraz poprawne wyjaśnienie. 1 pkt – zaznaczenie odpowiedzi C ALBO poprawne wyjaśnienie, zawierające odpowiedź stylizacja biblijna. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie C Przykładowe wyjaśnienia • Bohater został uwznioślony, wystylizowany na męczennika – jak Chrystus wziął na ramiona krzyż „narodu swego” i oddał życie. • Bohater przedstawiony jest jak święty męczennik, który oddał życie za ojczyznę, a jego śmierć stanowi dopełnienie całego życia. • Dzięki zastosowaniu stylizacji biblijnej autorka kreuje bohatera w sposób patetyczny, dodaje znaczenia jego działaniom / sakralizuje go.

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

I. Kształcenie literackie i kulturowe. I. Kształcenie literackie i kulturowe. 7. Kształcenie umiejętności czytania, 1. Czytanie utworów literackich. Zdający: analizowania i interpretowania literatury 8) wykazuje się znajomością oraz innych tekstów kultury, a także ich i zrozumieniem treści utworów wskazanych wzajemnej korespondencji. w podstawie programowej jako lektury 8. Kształcenie umiejętności świadomego obowiązkowe. odbioru utworów literackich i tekstów kultury 2. Odbiór tekstów kultury. Zdający: na różnych poziomach [...]. 1) przetwarza […] informacje z tekstów […]. II. Kształcenie językowe. II. Kształcenie językowe. 2. Zróżnicowanie języka. Zdający: 3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy 5) rozpoznaje rodzaje stylizacji ([…] o języku w odczytaniu sensów tekstów […] dialektyzacja, kolokwializacja, stylizacja […] nieliterackich. biblijna, mitologiczna itp.) oraz określa ich funkcje w tekście.

Język i styl

Zadanie 7

maj 2023podstawowy1 pkt

Przeczytaj poniższy tekst. Trojan jest fragmentem kodu dołączonym do innego programu, zwykle wartościowego dla nas. Zdarza się, że zostaje ukryty w skryptach powłoki. Łatwo jest go także ukryć w plikach udających nowe i popularne gry komputerowe. To więc nic innego jak oprogramowanie, które podszywa się pod znane aplikacje. Koń trojański zwykle przez dłuższy czas nie zdradza swoich destrukcyjnych zapędów, co nie oznacza, że pozostaje bierny. Ten z pozoru użyteczny program, wykonujący przydatne funkcje, potajemnie uszkadza system użytkownika lub inne komputery działające w sieci. Na podstawie: Konie trojańskie – o sposobach działania wirusów i ich usuwaniu, www.3giga.pl Odwołując się do mitu o wojnie trojańskiej, uzasadnij trafność nazwy wirusa komputerowego, którego opis podano wyżej.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Wirus jest ukryty – wojownicy byli ukryci w koniu trojańskim. • Pliki z wirusem udają nowe gry – koń trojański udawał podarunek.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt – poprawne uzasadnienie trafności nazwy wirusa w odwołaniu do mitu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Wirus jest ukryty – wojownicy byli ukryci w koniu trojańskim. • Pliki z wirusem udają nowe gry – koń trojański udawał podarunek. Zasady oceniania rozwiązań zadań • Wirus ma fazę uśpienia – koń trojański wprowadzony do Troi dopiero pod osłoną nocy ukazał swoje wnętrze. • Zarówno wirus, jak i mityczny koń trojański są pozornie niegroźne. Jednak w obu przypadkach prowadzą do tragicznych wręcz skutków. W przypadku mitu był to upadek Troi, zaś w przypadku wirusa jest to uszkodzenie systemu komputerowego danego użytkownika lub innych komputerów działających w tej sieci.

Wymagania podstawy programowej

Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024

Wymagania ogólneWymagania szczegółowe

I. Kształcenie literackie i kulturowe. I. Kształcenie literackie i kulturowe. 7. Kształcenie umiejętności czytania, 1. Czytanie utworów literackich. Zdający: analizowania i interpretowania literatury 8) wykazuje się znajomością oraz innych tekstów kultury, a także ich i zrozumieniem treści utworów wskazanych wzajemnej korespondencji. w podstawie programowej jako lektury 8. Kształcenie umiejętności świadomego obowiązkowe. odbioru utworów literackich i tekstów kultury 2. Odbiór tekstów kultury. Zdający: na różnych poziomach [...]. 1) przetwarza […] informacje z tekstów […]. II. Kształcenie językowe. II. Kształcenie językowe. 3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy 2. Zróżnicowanie języka. Zdający: o języku w odczytaniu sensów tekstów […] 4) zna, rozumie […] mitologizmy […]. nieliterackich.

Język i styl

Zadanie 10

czerwiec 2021podstawowy2 pkt

.1. Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Kończący tekst Ryszarda Przybylskiego wyraz niedo to A. eufemizm. B. archaizm. C. neologizm. D. wulgaryzm. 10.2. W odniesieniu do całego tekstu wyjaśnij znaczenie wyrazu niedo, którym Ryszard Przybylski kończy swoje rozważania.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Ustal znaczenie pojęcia w tym konkretnym kontekście. Zastąp je precyzyjnym objaśnieniem własnymi słowami i sprawdź, czy zachowuje sens całego zdania lub akapitu.

Odpowiedź lub przykład realizacji

10.1. C. neologizm. 10.2. Wyraz „niedo” oznacza niedopełnienie, wieloznaczność i niedopowiedzenie wpisane w otwartą formę Dziadów, która pozwala na różne interpretacje.

Klucz i zasady oceniania

Na podstawie zasad CKE. 10.1. 1 pkt - zaznaczenie odpowiedzi C; 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. 10.2. 1 pkt - poprawne wyjaśnienie znaczenia neologizmu w kontekście całego tekstu; 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

użył go dla określenia istoty formy otwartej (czyli dającej się wieloznacznie interpretować)

Język i styl

Zadanie 9

czerwiec 2019podstawowy1 pkt

Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń odnoszących się do obu tekstów. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Stwierdzenie	P	F
1. Odwoływanie się do mitologicznych patronów ognia służy podkreśleniu jego uniwersalnego i symbolicznego znaczenia.
2. Góry wulkaniczne nie łączyły się z pradawnym wyobrażeniem kosmicznego ognia.
3. W obu tekstach bogini Wenus została ukazana jako personifikacja ognia.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Oceń każde zdanie osobno i znajdź w tekście przesłankę potwierdzającą albo wykluczającą jego treść.

Odpowiedź lub przykład realizacji

1. – PRAWDA 2. – FAŁSZ 3. – FAŁSZ

Klucz i zasady oceniania

Schemat punktowania 1 p. – za poprawną odpowiedź. 0 p. – za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza weryfikowanie stwierdzeń na podstawie tekstu lub innego materiału.

Język i styl

Zadanie 12

listopad 2006podstawowy1 pkt

Który styl dominuje w tekście Ewy Trzebińskiej Urodzeni pechowcy? Zaznacz właściwą odpowiedź. A. kolokwialny B. naukowy C. artystyczny D. popularnonaukowy

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw sformułuj odpowiedź własnymi słowami, dopiero potem porównaj ją z wariantami. Odrzucaj odpowiedzi częściowo prawdziwe, które nie obejmują całego sensu polecenia.

Odpowiedź lub przykład realizacji

D. popularnonaukowy.

Klucz i zasady oceniania

Opracowanie serwisu na podstawie modelu CKE. 1 pkt — zaznaczenie odpowiedzi D. 0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: odbiór wypowiedzi i kształcenie językowe. Zadanie sprawdza rozpoznawanie dominującego stylu tekstu popularnonaukowego.