Mandryle żyją w lasach Afryki, w dużych, ruchliwych grupach. Żerują głównie na ziemi, szukając owoców, nasion, grzybów i drobnych zwierząt, ale gdy trzeba, sprawnie wspinają się też na drzewa.

Jaskrawe barwy na pysku i zadzie samca są tym wyraźniejsze, im silniejszy i ważniejszy jest samiec w grupie. Kolory działają więc jak sygnał — pokazują innym mandrylom, kto tu rządzi, bez potrzeby walki.

Mandryl ma krępe, potężne ciało, krótki ogon i wydłużony pysk z bruzdami po bokach, które u dorosłych samców jaskrawo czerwienieją i niebieszczeją. Ten sam wzór, choć znacznie bledszy, ciągnie się dalej w dół, na okolice zadu, widoczne wyraźnie, gdy samiec się odwraca.

Grzbiet nosa jest u dominujących samców intensywnie czerwony, a boki pyska niebieskie z fioletowym odcieniem — kolory te blakną, gdy samiec traci pozycję w hierarchii, i znów się nasilają, gdy ją odzyskuje.

Mandryl bywa mylony z pawianem ze względu na podobny, wydłużony pysk, ale żaden pawian nie ma tak jaskrawych barw na twarzy — to cecha unikalna dla mandryla i blisko z nim spokrewnionego drilla.

Dryl, bliski krewny mandryla, ma pysk czarny, bez kolorowego wzoru, ale za to jaskrawoczerwony spód ogona — to najprostsza cecha odróżniająca oba te blisko spokrewnione gatunki od siebie.

Intensywność barw na twarzy samca mandryla jest bezpośrednio powiązana z poziomem hormonów i pozycją społeczną — badacze mogą w przybliżeniu ocenić status samca w grupie, patrząc tylko na nasycenie koloru jego pyska, bez obserwowania zachowań społecznych.

Mandryl jest największą małpą świata spośród tych zaliczanych do małp wąskonosich, choć nie należy do wielkich małp człekokształtnych — to osobna kategoria, obejmująca również pawiany i koczkodany. Samce są przy tym znacznie większe od samic, co jest typowe dla gatunków żyjących w dużych, wielosamiczych grupach.

Gatunek jest zagrożony wycinką lasów równikowej Afryki oraz kłusownictwem na mięso. Duże, ruchliwe grupy mandryli, liczące czasem kilkaset zwierząt, wymagają rozległych, nieprzerwanych obszarów leśnych, których z każdym rokiem ubywa, zwłaszcza w Gabonie i Kamerunie.