Ruchomym ryjkiem tapir zrywa liście i owoce oraz wymacuje jedzenie — to trochę taka mała trąba. Świetnie też pływa i nurkuje, a w wodzie chłodzi się i chroni przed drapieżnikami.

Tapiry są nieśmiałe i aktywne głównie nocą. Pasą się na leśnych ścieżkach, a że zjadają mnóstwo owoców, roznoszą po lesie nasiona i pomagają rosnąć nowym drzewom.

Tapir ma ciało krępe i beczułkowate, zwężające się ku przodowi, co pozwala mu przeciskać się przez gęstwinę jak klin. Grzbiet jest wysklepiony, kark bardzo umięśniony, a ogon krótki i ledwie widoczny.

Ruchomy ryjek powstał ze zrośnięcia nosa z górną wargą i zwierzę potrafi nim chwytać, wymacywać i przyciągać gałązki. Nogi są krótkie i grube, a liczba palców różna: cztery na przednich i trzy na tylnych — dzięki temu stopa rozkłada się na grząskim podłożu.

Tapir bywa brany za świnię albo mrównika, ale nie jest z nimi spokrewniony. Należy do nieparzystokopytnych, czyli do tej samej grupy co konie i nosorożce — z nosorożcem łączy go między innymi budowa nóg i sposób przeżuwania.

Wśród samych tapirów wyróżnia się tapir czaprakowy z Azji Południowo-Wschodniej, jedyny ubarwiony kontrastowo: czarny przód i tył ciała oraz biała, jakby narzucona derka na środku. Gatunki amerykańskie są jednolicie ciemnobrunatne albo szare.

Tapir jest jednym z najważniejszych roznosicieli nasion w lasach tropikalnych. Zjada owoce w jednym miejscu, a wydala nasiona kilometry dalej, często razem z nawozem. Nazywa się go z tego powodu ogrodnikiem lasu — bez niego wiele drzew o dużych nasionach traci zdolność rozprzestrzeniania się.

Znaczenie tapira rośnie tam, gdzie wyginęły inne duże roślinożerne. Jest największym lądowym ssakiem Ameryki Południowej i część gatunków drzew nie ma poza nim żadnego zwierzęcia zdolnego połknąć i przenieść ich nasiona.

Wszystkie gatunki tapirów są zagrożone, głównie przez wycinkę lasów, polowania oraz drogi przecinające ich siedliska. Zwierzę rozmnaża się bardzo powoli — rodzi zwykle jedno młode po długiej ciąży — więc straty odrabiane są przez lata.