Manat jest ogromny i spokojny. Nie poluje na nikogo — żywi się wyłącznie roślinami, których zjada każdego dnia całe naręcza. Większość czasu spędza, leniwie pływając tuż pod powierzchnią.

Choć żyje w wodzie, manat jest ssakiem i oddycha powietrzem — co kilka minut wynurza nozdrza, żeby zaczerpnąć oddechu. Co ciekawe, jego dalekimi krewnymi są… słonie.

Manat ma masywne, beczkowate ciało bez tylnych kończyn, zakończone szerokim, płaskim, łopatowatym ogonem, którym powoli faluje, żeby płynąć. Przednie kończyny przekształciły się w płetwy z widocznymi u nasady śladami palców, a na ich końcach zachowały się nawet szczątkowe paznokcie.

Pysk jest gruby, obrośnięty sztywnymi wąsami czuciowymi, a górna warga jest rozdwojona i ruchoma — każda połowa porusza się niemal niezależnie, pomagając zgarniać rośliny do pyska. Skóra jest gruba, pomarszczona i pokryta rzadkimi, pojedynczymi włoskami.

Diugoń, bliski krewny manata żyjący w Oceanie Indyjskim i Spokojnym, ma ogon w kształcie trójkątnych płetw przypominających ogon wieloryba, podczas gdy manat ma ogon zaokrąglony, łopatowaty. To najprostsza cecha odróżniająca oba te ssaki morskie.

Manat bywa mylony z fokami i lwami morskimi ze względu na wodny tryb życia, ale nie jest z nimi spokrewniony — należy do zupełnie innej gałęzi ssaków, bliższej słoniom niż jakiemukolwiek zwierzęciu morskiemu.

Pokrewieństwo manata ze słoniem, mimo skrajnie różnego wyglądu, potwierdzają wspólne cechy niewidoczne na pierwszy rzut oka: podobny sposób wymiany zębów trzonowych, przesuwających się stopniowo do przodu w miarę zużywania, oraz podobna budowa niektórych narządów wewnętrznych.

Manaty na Florydzie giną najczęściej w zderzeniach ze śrubami łodzi motorowych — zwierzęta poruszają się bardzo wolno i nie zdążają uciec przed nadpływającą jednostką, dlatego w wielu kanałach i zatokach wprowadzono ograniczenia prędkości chroniące te zwierzęta.

Zimą manaty gromadzą się licznie w ciepłych wodach wypływających z elektrowni oraz w naturalnych źródłach termalnych, bo nie mają grubej warstwy tłuszczu chroniącej przed chłodem tak dobrze jak u innych ssaków morskich i źle znoszą zimną wodę.