Strona główna › Egzamin ósmoklasisty › Zadania mieszane i odkrywanie reguł — egzamin ósmoklasisty
Zadania mieszane i odkrywanie reguł — egzamin ósmoklasisty
Piętnaście zadań, których nie da się przypisać do żadnego działu — bo nie sprawdzają wiedzy z konkretnego tematu, tylko sposób myślenia. Uczeń dostaje ciąg liczb albo rosnącą figurę z patyczków i ma sam dostrzec regułę. Dobra wiadomość: na oba typy działa jedna metoda, i to bardzo prosta.
Przejdź od razu do zadań (15) ↓
Zadania, które sprawdzają myślenie, a nie dział
W arkuszu takie zadania nie są oznaczone jako trudniejsze i nie wymagają żadnej wiedzy spoza podstawy programowej. Wymagają czegoś innego: zauważenia zależności, której nikt nie podał.
Dlatego nie da się ich „przerobić” tak jak procentów czy pól figur. Da się natomiast przećwiczyć metodę — i to zwykle wystarcza, bo schemat zadań powtarza się z roku na rok.
Druga cecha wspólna: odpowiedź zawsze da się sprawdzić. Znaleziona reguła musi działać dla wszystkich podanych elementów, nie tylko dla dwóch pierwszych. To najtańsza kontrola w całym arkuszu.
Ta strona zbiera dwa bloki zadań: odkrywanie reguł (6 zadań) oraz zadania mieszane z arytmetyki (9 zadań). W tym drugim bloku po dwa zadania dotyczą liczb ujemnych i opuszczania nawiasu — i tym dwóm sprawom poświęcone są sekcje niżej — ale reszta rozsypuje się szeroko: notacja wykładnicza, odczyt etykiety, proporcje, zamiana jednostek masy i czasu, ułamek reszty. To jest właśnie sens słowa „mieszane”: wspólnego tematu tu nie ma.
Odkrywanie reguły w ciągu liczb
Metoda uniwersalna nazywa się policz różnice. Odejmij każdy wyraz od następnego i przyjrzyj się temu, co wyszło.
- różnice stałe — do każdego wyrazu dodaje się tę samą liczbę,
- różnice rosnące o stałą wartość — reguła zawiera kwadrat albo podwójne dodawanie,
- różnice nieregularne — spróbuj ilorazów zamiast różnic (może to mnożenie).
Dla ciągu różnice wynoszą . Reguła: dodaj 4. Wyraz na miejscu to .
Zapisanie reguły wzorem nie zawsze jest potrzebne — czasem zadanie pyta tylko o kolejny wyraz. Ale gdy pyta o dziesiąty albo setny, wzór oszczędza całą resztę pracy.
Kontrola obowiązkowa: podstaw do znalezionego wzoru numery wszystkich podanych wyrazów. Reguła pasująca do trzech z czterech nie jest regułą.
Ciągi figur — jak policzyć n-ty element bez rysowania
Zadanie pokazuje trzy albo cztery figury z patyczków, kwadratów czy kropek i pyta o dziesiątą. Rysowanie jest możliwe, ale wolne i zawodne.
Metoda jest ta sama co przy liczbach: policz elementy w każdej figurze, zapisz jako ciąg liczb, policz różnice.
Dla ciągu figur o patyczkach różnica wynosi stale 3. Pierwsza figura ma 4, więc każda kolejna dokłada 3 — dziesiąta ma .
Uwaga na mnożnik. Do dziesiątej figury dokładamy 9 razy, nie 10 — bo pierwsza figura już istnieje. To pomyłka o jeden i najczęstszy błąd w tym typie.
Warto też spojrzeć na figurę strukturalnie: często widać, że każdy krok dokłada jeden kwadrat kosztem trzech patyczków, bo czwarty jest wspólny. Takie spojrzenie od razu wyjaśnia, skąd bierze się różnica.
Liczby ujemne w porównaniach
Dwa zadania z bloku „mieszane” dotyczą wprost liczb ujemnych — oba w formie zamkniętej, gdzie liczy się rozstrzygnięcie, a nie rachunek: raz trzeba przyporządkować zapisane bez ładu temperatury do miejscowości, raz wskazać, do której z czterech podanych liczb należy dodać , żeby wyszło -5,25.
Podstawowa reguła: im dalej w lewo na osi, tym mniejsza liczba. Dlatego -3 jest większe od -5, choć trójka jest mniejsza od piątki.
Praktyczny sposób: porównaj odległości od zera i odwróć wynik. Większa odległość od zera to mniejsza liczba ujemna. Więcej o tym na stronie o osi liczbowej.
Przy mnożeniu i dzieleniu obowiązuje reguła znaków: dwa minusy dają plus, jeden minus daje minus. Warto ustalić znak przed rachunkiem — wtedy liczy się już tylko na wartościach dodatnich.
Opuszczanie nawiasu
Klasyczne miejsce na utratę punktu w zadaniach mieszanych. Przy minusie przed nawiasem zmieniają się znaki wszystkich składników w środku, nie tylko pierwszego.
Plus przed nawiasem niczego nie zmienia — składniki przepisuje się bez zmian. To rozróżnienie wygląda trywialnie, a odpowiada za sporą część błędów.
Bezpieczna technika: potraktuj minus przed nawiasem jak mnożenie przez -1 i pomnóż każdy składnik osobno. Wtedy nie da się pominąć żadnego.
Ta sama umiejętność wraca przy wyrażeniach algebraicznych, gdzie w nawiasach stoją już litery, a nie liczby.
Czy takie zadania są trudne
Statystycznie nie bardziej niż reszta arkusza. Wydają się trudniejsze, bo nie da się ich rozpoznać po temacie i przypisać gotowej procedury.
Praktyczna wskazówka egzaminacyjna: jeśli reguła nie ujawnia się w ciągu minuty, zostaw zadanie i wróć do niego na końcu. Zadania odkrywcze mają to do siebie, że rozwiązanie albo przychodzi szybko, albo wcale — a czas lepiej wydać na zadania proceduralne.
Przy powrocie spróbuj innego tropu niż za pierwszym razem: jeśli różnice nic nie dały, sprawdź ilorazy albo policz elementy inaczej (nie patyczki, tylko kwadraty).
I rzecz najważniejsza w tym dziale: zawsze sprawdź regułę na wszystkich danych elementach. To kosztuje kilkanaście sekund, a odróżnia odpowiedź trafną od przypadkowej.
Przykłady krok po kroku
Cztery zadania krok po kroku: reguła w ciągu liczb, ciąg figur z patyczków, porównanie liczb ujemnych i opuszczanie nawiasu.
Przykład 1 Reguła w ciągu liczb
Dany jest ciąg liczb: Jaka liczba stoi na dziesiątym miejscu?
- Liczę różnice między kolejnymi wyrazami: , , .
- Różnice są stałe i wynoszą 4, więc do każdego wyrazu dodaje się cztery.
- Zapisuję wzór ogólny. Pierwszy wyraz to 3, a do dziesiątego dodajemy czwórkę dziewięć razy: .
- Kontrola wzorem: wyraz na miejscu to . Dla daje 3 ✓, dla daje 15 ✓, dla daje 39 ✓
- Sprawdzenie na wszystkich podanych wyrazach było tu kluczowe — wzór pasowałby do różnic, ale nie do pierwszego wyrazu.
Odpowiedź: Na dziesiątym miejscu stoi liczba 39.
Przykład 2 Ciąg figur z patyczków
Kolejne figury zbudowano z patyczków: pierwsza ma 4, druga 7, trzecia 10. Ile patyczków będzie miała dziesiąta figura?
- Zapisuję liczby patyczków jako ciąg: .
- Różnice: , . Każda kolejna figura dokłada trzy patyczki.
- Strukturalnie widać dlaczego: każdy nowy kwadrat wymaga trzech patyczków, bo czwarty jest wspólny z poprzednim.
- Od pierwszej do dziesiątej figury dokładamy dziewięć razy: .
- Kontrola: dla trzeciej figury wzór daje ✓ — zgadza się z danymi.
- Uwaga: mnożenie przez 10 zamiast przez 9 dałoby 34 i jest to typowa pomyłka o jeden.
Odpowiedź: Dziesiąta figura będzie miała 31 patyczków.
Przykład 3 Porównanie liczb ujemnych
Rozstrzygnij, czy zdanie „-3 jest większe od -5” jest prawdziwe.
- Porównuję odległości od zera: trzy i pięć. Pięć jest większe.
- Przy liczbach ujemnych ten wynik odwracam — większa odległość od zera oznacza mniejszą liczbę.
- Zatem -5 leży dalej w lewo na osi, czyli jest mniejsze od -3.
- Zdanie jest prawdziwe.
- Kontrola na osi: idąc od -5 w prawo, dochodzimy do -3, a w prawo zawsze znaczy w stronę liczb większych ✓
Odpowiedź: Zdanie jest prawdziwe — liczba -3 jest większa od -5.
Przykład 4 Opuszczanie nawiasu z minusem
Oblicz wartość wyrażenia .
- Przed nawiasem stoi minus, więc zmieniam znaki wszystkich składników w środku.
- .
- Liczę od lewej: , potem , potem .
- Kontrola przez policzenie nawiasu najpierw: , a ✓
- Częsty błąd: zmiana znaku tylko przy pierwszym składniku dałaby — wynik zły o dwa.
Odpowiedź: Wartość wyrażenia wynosi 4.
Najczęstsze błędy
Cztery błędy typowe dla tego działu. Pierwszy dotyczy metody, pozostałe trzy — techniki rachunkowej.
Przyjęcie reguły pasującej tylko do części wyrazów
Skąd się bierze: Uczeń zauważa zależność między dwoma pierwszymi wyrazami i od razu ją stosuje. Bywa, że pasuje przypadkiem, a przy trzecim wyrazie już nie działa — i cała odpowiedź jest zbudowana na złym założeniu.
Jak zrobić dobrze: Sprawdź znalezioną regułę na wszystkich podanych elementach, zanim policzysz szukany. To kilkanaście sekund, a odróżnia odpowiedź trafną od przypadkowej.
Pomyłka o jeden przy liczeniu kroków ciągu
Skąd się bierze: Do dziesiątego wyrazu dokłada się różnicę dziewięć razy, nie dziesięć, bo pierwszy wyraz już istnieje. Mnożenie przez dziesięć daje wynik przesunięty dokładnie o jedną różnicę i wygląda równie wiarygodnie.
Jak zrobić dobrze: Sprawdź wzór na wyrazie, który jest podany w treści — na przykład trzecim. Jeśli wychodzi zgodnie z danymi, mnożnik jest dobry.
Zmiana znaku tylko przy pierwszym składniku nawiasu
Skąd się bierze: Minus przed nawiasem zmienia znaki wszystkich składników w środku, a nie wyłącznie tego pierwszego. Pominięcie pozostałych daje wynik przesunięty o ich podwojoną wartość.
Jak zrobić dobrze: Potraktuj minus przed nawiasem jak mnożenie przez minus jeden i pomnóż każdy składnik osobno. Kontrolą jest policzenie nawiasu w całości i odjęcie wyniku.
Porównywanie liczb ujemnych po samych cyfrach
Skąd się bierze: Odruch podpowiada, że minus pięć jest większe od minus trzech, bo pięć jest większe od trzech. Na osi liczbowej minus pięć leży jednak dalej w lewo, więc jest mniejsze.
Jak zrobić dobrze: Porównaj odległości od zera i odwróć wynik. Można też wyobrazić sobie oś: liczba położona bardziej w prawo jest zawsze większa, po obu stronach zera.
Zadania z egzaminu ósmoklasisty — zestaw mieszany
Prawdziwe zadania z arkuszy egzaminu ósmoklasisty (CKE) — przy każdym podano sesję egzaminacyjną. Pod każdym zadaniem znajdziesz rozwiązanie krok po kroku wraz ze wskazówką i typowym błędem.
Sprawdź się bez zaglądania do odpowiedzi. Dostaniesz wszystkie 8 zadań zamkniętych z tego zestawu — klucz i rozwiązania schowam do czasu sprawdzenia. To komplet zadań zamkniętych z tego działu, więc kolejne podejście będzie powtórką tych samych zadań.
Zadania zamknięte
Zadanie 1 (styczeń 2026)1 pkttrudniejsze
- A.
- B.
- C.
- D.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: B
- Żeby porównać liczby, sprowadzamy je wszystkie do zwykłego zapisu dziesiętnego.
- — przesuwamy przecinek o miejsca w lewo: .
- — już jest w zapisie dziesiętnym.
- — przesuwamy przecinek o miejsc w lewo: .
- Porównujemy: , czyli .
- Odpowiedź B.
💡 Wskazówka: Przy porównywaniu ułamków dziesiętnych dopisz zera, żeby wszystkie miały tyle samo miejsc: 0,00230, 0,00527, 0,01400. Wtedy porównanie jest oczywiste.
⚠ Najczęstszy błąd: porównywanie po liczbach przed potęgą (1400 > 5,27 > 0,0023), z pominięciem wykładników. Ujemny wykładnik oznacza liczbę mniejszą, a im większa jego wartość bezwzględna, tym mniejsza liczba.
Zadanie 2 (czerwiec 2025)1 pktśrednie
Rozwiązaniem tego równania jest liczba
- A. 2
- B.
- C. 3
- D.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: C
- Najpierw pozbywamy się ułamka — mnożymy całe równanie przez :
- , czyli .
- Porządkujemy lewą stronę i opuszczamy nawias po prawej: .
- Przenosimy niewiadome na prawo, liczby na lewo: , czyli .
- Stąd — odpowiedź C.
- Sprawdzenie: lewa strona ; prawa ✓
💡 Wskazówka: Mnożąc równanie przez liczbę, pamiętaj o każdym składniku po obu stronach — także o tych bez ułamka. Tu piątka też musi zostać pomnożona przez 2.
⚠ Najczęstszy błąd: pomnożenie przez 2 tylko ułamka, a pominięcie piątki i prawej strony. Zawsze warto sprawdzić wynik przez podstawienie — zajmuje kilkanaście sekund.
Zadanie 3 (grudzień 2024)1 pktśrednie
| tłuszcz | 18 g |
| węglowodany | 4 g |
| białko | 3 g |
| sól | 0,15 g |
- A. 0,6
- B. 0,06
- C. 12
- D. 120
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: A, D
- Pierwsze zdanie. W 100 g jest g białka, więc w 200 g (dwa razy więcej) jest g.
- Teraz zamiana jednostek: 1 dag = 10 g, więc 6 g dag — odpowiedź A.
- Drugie zdanie. Stosunek tłuszczu do soli jest taki sam w każdej porcji, bo obie masy rosną proporcjonalnie. Wystarczy więc policzyć go dla 100 g.
- — odpowiedź D.
- Razem: A, D.
💡 Wskazówka: Przy dzieleniu przez liczbę z przecinkiem pomnóż obie liczby przez 100: . Rachunek robi się wtedy na liczbach całkowitych.
⚠ Najczęstszy błąd w pierwszym zdaniu: dzielenie przez 100 zamiast przez 10 (wychodzi 0,06 — kusząca odpowiedź B). Dekagram to 10 gramów, nie 100.
Zadanie 4 (czerwiec 2024)1 pktśrednie
Temperatura w Karpaczu była o wyższa niż w Szklarskiej Porębie, a w Wiśle była niższa niż w Zakopanem. Dokończ zdanie.
Temperaturę zanotowano w
- A. Szklarskiej Porębie.
- B. Zakopanem.
- C. Karpaczu.
- D. Wiśle.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: D
- Zaczynamy od warunku, który daje konkretną liczbę — różnicę między Karpaczem a Szklarską Porębą.
- Szukamy wśród podanych temperatur pary różniącej się dokładnie o 6: i , bo ✓
- Karpacz jest cieplejszy, więc Karpacz , a Szklarska Poręba .
- Zostają dwie temperatury: i — dla Wisły i Zakopanego.
- Wisła była chłodniejsza niż Zakopane, a , więc Wisła , Zakopane .
- Odpowiedź D.
💡 Wskazówka: Zacznij od najbardziej „sztywnego” warunku — takiego, który jednoznacznie wskazuje parę liczb. Reszta zwykle układa się sama.
⚠ Najczęstszy błąd: porównywanie temperatur ujemnych jak dodatnich — uznanie, że -5 jest „większe” od -3, bo . Im dalej od zera w stronę minusa, tym zimniej.
Zadanie 5 (czerwiec 2024)1 pktłatwe
I. -9,25 · II. -1,25 · III. 1,25 · IV. 9,25
Do której z liczb I–IV należy dodać liczbę , aby otrzymać liczbę ?
- A. I
- B. II
- C. III
- D. IV
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: B
- Szukamy liczby , dla której .
- Przenosimy czwórkę na drugą stronę — odejmowanie liczby ujemnej to dodawanie:
- .
- To liczba II — odpowiedź B.
- Sprawdzenie: ✓
💡 Wskazówka: Kontrola bez rachunków: dodajemy liczbę ujemną, więc wynik musi być mniejszy od szukanej liczby. Skoro wynik to -5,25, szukana liczba jest od niego większa — to od razu skreśla odpowiedź I.
⚠ Najczęstszy błąd: odjęcie 4 zamiast dodania przy przenoszeniu na drugą stronę (wychodzi -9,25, czyli kusząca odpowiedź A).
Zadanie 6 (czerwiec 2024)1 pktśrednie
Śliwy zajmują powierzchnię
- A. 14 arów.
- B. 30 arów.
- C. 56 arów.
- D. 70 arów.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: C
- Krok 1 — co zostaje po warzywach? arów.
- Krok 2 — jabłonie. To pozostałej części, czyli z : arów.
- Krok 3 — śliwy. To cała reszta: arów.
- Odpowiedź C.
- Szybciej: skoro jabłonie zajmują reszty, to śliwy reszty: arów ✓
💡 Wskazówka: Zwrot „ pozostałej części” oznacza, że ułamek liczymy od 70 arów, a nie od całych 200. To najczęstsza pułapka w tego typu zadaniach.
⚠ Trzy kuszące błędne odpowiedzi naraz: 70 arów to cała reszta (bez odjęcia jabłoni), 14 arów to same jabłonie, a 30 arów wychodzi przy liczeniu z 200 arów.
Zadanie 7 (czerwiec 2023)1 pktłatwe
Masa słonia afrykańskiego jest większa niż masa góralka skalnego
- A. 20 razy.
- B. 200 razy.
- C. razy.
- D. razy.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: C
- Masy podano w różnych jednostkach, więc najpierw je ujednolicamy.
- 1 tona kg, więc słoń waży kg.
- Teraz dzielimy: .
- Odpowiedź C — słoń jest 2000 razy cięższy.
💡 Wskazówka: Zawsze zamień jednostki przed dzieleniem. Zapamiętaj: 1 t = 1000 kg, 1 kg = 1000 g, 1 kg = 100 dag.
⚠ Najczęstszy błąd: podzielenie i dopisanie zer „na oko”. Wynik różni się wtedy o cały rząd wielkości — stąd wśród odpowiedzi aż trzy warianty z zerami.
Zadanie 8 (czerwiec 2023)1 pktśrednie
- A.
- B.
- C.
- D.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: B
- Sprowadzamy czas do jednej jednostki: 3 minuty sekund.
- Teraz pytanie brzmi: ile razy -sekundowy odcinek mieści się w sekundach?
- takich odcinków.
- W każdym Ewa robi kroków, więc razem: — odpowiedź B.
💡 Wskazówka: Rozbij zadanie na dwa kroki: najpierw ile razy mieści się dana jednostka czasu, potem pomnóż przez liczbę kroków. Nie mnóż od razu przez 180.
⚠ Najczęstszy błąd: pomnożenie (kusząca odpowiedź D) — czyli potraktowanie jako liczby kroków na sekundę, a nie na dziesięć sekund.
Zadanie 9 (czerwiec 2022)1 pktśrednie
Rozwiązaniem równania jest liczba
- A. -4
- B. -1,6
- C. 0,8
- D. 4
- E. 8
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: D
- Opuszczamy nawiasy, pilnując znaków — przed oboma stoi minus.
- (bo ).
- (bo ).
- Składamy: .
- Redukujemy wyrazy podobne: oraz .
- Zostaje , czyli — odpowiedź D.
- Sprawdzenie: ✓
💡 Wskazówka: Przy dwóch nawiasach z minusem wypisz osobno cztery iloczyny ze znakami, zanim je zsumujesz. To dłuższe o pięć sekund, ale znacznie pewniejsze.
⚠ Najczęstszy błąd: potraktowanie jako . Wtedy wyrazy z się dodają zamiast redukować i wynik wychodzi ujemny — stąd kuszące odpowiedzi A i B.
Odpowiedzi
Sam wynik do szybkiego sprawdzenia. Pełne rozwiązanie — z drogą dojścia, wskazówką i typowym błędem — rozwija się pod każdym zadaniem, więc nie trzeba wracać na górę.
| 1. B | 2. C | 3. A, D | 4. D | 5. B | 6. C |
| 7. C | 8. B | 9. D |
Treści zadań pochodzą z arkuszy egzaminu ósmoklasisty (Centralna Komisja Egzaminacyjna, cke.gov.pl) — pochodzenie każdego zadania podano przy jego numerze. Rozwiązania, wskazówki i omówienia błędów liczę i zapisuję sam — Mateusz Będkowski.
Zadania z arkuszy CKE — odkrywanie reguł i związków liczbowych
Prawdziwe zadania z arkuszy egzaminu ósmoklasisty (CKE) — przy każdym podano sesję egzaminacyjną. Pod każdym zadaniem znajdziesz rozwiązanie krok po kroku wraz ze wskazówką i typowym błędem. W zestawie jest 2 zadania z arkuszy egzaminu gimnazjalnego (do 2019 roku) — dokładamy je jako dodatkowe ćwiczenie tych samych umiejętności. Zakres gimnazjum był miejscami szerszy niż wymagania dla klas 7–8, dlatego każde takie zadanie jest podpisane osobno.
Zadania zamknięte
Zadanie 1 (styczeń 2026)1 pkttrudniejsze
- A. 7
- B. 11
- C. 19
- D. 21
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: C
- Przyjrzyjmy się, z czego składa się obwód trapezu ułożonego z trójkątów (gdzie jest nieparzyste).
- Ramiona — to dwa skrajne boki, każdy po 2 cm, razem cm.
- Dolna podstawa — leży na niej boków, górna — boków. Razem podstawy mają boków, czyli cm.
- Cały obwód: cm — sprawdźmy na małym przypadku. Dla : podstawy 2 cm i 4 cm, ramiona 2+2 cm, obwód cm, a wzór daje ✓
- Rozwiązujemy równanie: , czyli , więc .
- Odpowiedź C. (Liczba 19 jest nieparzysta, więc trapez rzeczywiście powstanie ✓)
💡 Wskazówka: Zamiast wyprowadzać wzór, można policzyć obwody kilku pierwszych trapezów: 3 trójkąty → 10 cm, 5 → 14 cm, 7 → 18 cm. Obwód rośnie o 4 cm co dwa trójkąty, czyli o 2 cm na trójkąt — stąd od razu widać zależność.
⚠ Najczęstszy błąd: policzenie obwodu jako sumy obwodów wszystkich trójkątów ( cm). Boki, którymi trójkąty się stykają, znikają w środku figury i nie należą do obwodu.
Zadanie 2 (czerwiec 2025)1 pktłatwe
• liczbę 6 zapisano jako pierwszą,
• każda następna zapisana liczba była połową liczby poprzedniej.
Dokończ zdanie.
Piątą liczbą, którą zapisano, jest
- A.
- B.
- C.
- D.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: C
- Wypisujemy liczby po kolei, za każdym razem dzieląc przez :
- 1. → 2. → 3. → 4. → 5.
- Piąta zapisana liczba to — odpowiedź C.
- Zauważ regułę: licznik pozostaje 3, a mianownik podwaja się przy każdym kroku (1, 2, 4, 8).
💡 Wskazówka: Dzielenie ułamka przez 2 to podwojenie mianownika, a nie zmiana licznika: . Wielu uczniów odruchowo dzieli licznik.
⚠ Najczęstszy błąd: policzenie czterech kroków zamiast czterech przejść i podanie (kusząca odpowiedź D). Szóstka jest liczbą pierwszą, więc do piątej dzielimy tylko cztery razy.
Zadanie 3 (czerwiec 2024)1 pktśrednie
- A. niebieskich
- B. zielonych
- C.
- D.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: B, D
- Zapisujemy wszystko przez — liczbę kulek zielonych.
- Zielone: . Czerwone: trzy razy więcej, czyli .
- Niebieskie: czerwonych jest o dwie mniej niż niebieskich, więc niebieskich jest o dwie więcej: .
- Pierwsze zdanie. Porównujemy: — najmniej jest zielonych, odpowiedź B.
- Drugie zdanie. Sumujemy wszystkie: — odpowiedź D.
- Razem: B, D.
💡 Wskazówka: Warto oznaczać literą najmniejszą z porównywanych wielkości — wtedy pozostałe wyrażają się przez mnożenie i dodawanie, bez ułamków i odejmowania.
⚠ Najczęstszy błąd: zapisanie niebieskich jako (co daje odpowiedź C). Zdanie „czerwonych jest o dwie mniej niż niebieskich” znaczy, że niebieskich jest więcej — więc do nich dodajemy dwójkę.
Zadanie 4 (kwiecień 2020)1 pkttrudniejsze
| Numer łamanej | I | II | III | IV |
|---|---|---|---|---|
| Długość łamanej | 3 | 8 | 15 | 24 |
- A. VI
- B. VII
- C. 63
- D. 80
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: A, D
- Regułę najłatwiej znaleźć, licząc różnice między kolejnymi długościami:
- , , .
- Różnice rosną co 2, więc kolejne będą wynosić , , , .
- Dopisujemy dalsze wyrazy: V , VI , VII , VIII .
- Pierwsze zdanie: długość 48 ma łamana numer VI — odpowiedź A.
- Drugie zdanie: łamana VIII ma długość 80 — odpowiedź D. Razem: A, D.
- Można też zauważyć wzór wprost: -ta długość to — sprawdźmy: , , , ✓, a ✓
💡 Wskazówka: Gdy nie widać reguły od razu, policz różnice między kolejnymi wyrazami. Jeśli i one nie są stałe — policz różnice różnic. Tutaj drugie różnice są równe 2, co zdradza zależność kwadratową.
⚠ Pułapka jest w pierwszym zdaniu: liczba 63 (odpowiedź C w drugim podpunkcie) to długość łamanej VII. Łatwo pomylić numery, gdy dopisuje się wyrazy w pośpiechu — warto wypisać je w słupku z numerami.
Zadanie 5 (kwiecień 2015, egzamin gimnazjalny)1 pkttrudniejsze
| … |
Cyfrą jedności liczby jest
- A. 1
- B. 3
- C. 7
- D. 9
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: D
- Wypisujemy same cyfry jedności kolejnych potęg siódemki:
- , , , , , …
- Widać, że cyfry powtarzają się w cyklu o długości : , a potem od nowa.
- Żeby ustalić, w którym miejscu cyklu wypada , dzielimy wykładnik przez i patrzymy na resztę:
- reszty .
- Reszta oznacza drugą pozycję w cyklu, a tam stoi cyfra .
- Odpowiedź D.
💡 Wskazówka: Cyfra jedności każdej potęgi powtarza się cyklicznie — dla 7 cykl ma długość 4, dla 2 również 4, dla 3 też 4, a dla 5 i 6 cykl ma długość 1 (zawsze kończą się na 5 i 6).
⚠ Najczęstszy błąd: reszta 0 traktowana jako „pozycja zerowa”. Gdyby wykładnik dzielił się przez 4 (np. ), reszta wynosiłaby 0 i trzeba by wziąć ostatnią cyfrę cyklu, czyli 1.
Zadanie 6 (listopad 2012, egzamin gimnazjalny)1 pkttrudniejsze
| Łamana złożona z początkowych 7 odcinków ma długość 16. | P | F |
| Długość setnego odcinka łamanej jest równa 100. | P | F |
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: P, F
- Zdanie 1. Wypisujemy długości siedmiu pierwszych odcinków: .
- Sumujemy: ✓ — prawda.
- Zdanie 2. Szukamy reguły dla dowolnego numeru. Skoro każda długość powtarza się dwa razy, to długość odcinka o numerze jest mniej więcej połową tego numeru.
- Dokładniej: odcinki 1 i 2 mają długość 1, odcinki 3 i 4 — długość 2, odcinki 5 i 6 — długość 3…
- Odcinki i mają zatem długość , a nie 100 — fałsz.
- Odpowiedzi: P, F.
💡 Wskazówka: Zauważ, że numer odcinka rośnie dwa razy szybciej niż jego długość. Zawsze warto sprawdzić taką regułę na kilku małych przypadkach, zanim przeniesie się ją na setny wyraz.
⚠ Najczęstszy błąd w zdaniu 2: przyjęcie, że „-ty odcinek ma długość ”. Tak byłoby, gdyby każda długość występowała raz — a tu każda pojawia się dwukrotnie, więc długość rośnie o połowę wolniej.
Odpowiedzi
Sam wynik do szybkiego sprawdzenia. Pełne rozwiązanie — z drogą dojścia, wskazówką i typowym błędem — rozwija się pod każdym zadaniem, więc nie trzeba wracać na górę.
| 1. C | 2. C | 3. B, D | 4. A, D | 5. D | 6. P, F |
Treści zadań pochodzą z arkuszy egzaminu ósmoklasisty oraz z arkuszy egzaminu gimnazjalnego (Centralna Komisja Egzaminacyjna, cke.gov.pl) — pochodzenie każdego zadania podano przy jego numerze. Rozwiązania, wskazówki i omówienia błędów liczę i zapisuję sam — Mateusz Będkowski.
Pytania i odpowiedzi
Jak znaleźć regułę w ciągu liczb?
Policz różnice między kolejnymi wyrazami. Jeśli są stałe, reguła polega na dodawaniu tej samej liczby. Jeśli rosną równomiernie, w regule pojawia się kwadrat. Jeśli różnice nie układają się w żaden wzór, sprawdź ilorazy — być może kolejne wyrazy powstają przez mnożenie.
Jak policzyć, ile patyczków będzie w dziesiątej figurze?
Zapisz liczby patyczków w kolejnych figurach jako ciąg liczb i policz różnice. Potem do liczby z pierwszej figury dodaj różnicę pomnożoną przez dziewięć — nie przez dziesięć, bo pierwsza figura już istnieje. Sprawdź wzór na figurze podanej w treści.
Dlaczego minus trzy jest większe od minus pięciu?
Bo na osi liczbowej leży bardziej w prawo, a im dalej w prawo, tym liczba większa. Przy liczbach ujemnych porównanie odległości od zera trzeba odwrócić: większa odległość od zera oznacza mniejszą wartość.
Co się dzieje ze znakami przy opuszczaniu nawiasu?
Minus przed nawiasem zmienia znak każdego składnika w środku, a plus nie zmienia niczego. Najbezpieczniej potraktować minus jak mnożenie przez minus jeden i przemnożyć każdy składnik osobno — wtedy nie da się żadnego pominąć.
Czy zadania na odkrywanie reguł są zawsze trudne?
Nie trudniejsze niż reszta arkusza, ale inne — nie da się do nich przypisać gotowej procedury po samym temacie. Praktyczna rada: jeśli reguła nie ujawni się w ciągu minuty, zostaw zadanie i wróć na końcu. Takie zadania albo rozwiązują się szybko, albo wcale.
Jak sprawdzić, czy znaleziona reguła jest poprawna?
Podstaw do niej numery wszystkich wyrazów podanych w treści i porównaj wyniki z danymi. Reguła pasująca do trzech z czterech elementów nie jest regułą. To najtańsza kontrola w całym arkuszu i wyłapuje praktycznie każdą pomyłkę w tym typie zadań.
Czytaj dalej
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki, autor „Nie każ mu liczyć”
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole — dziś w dwóch szkołach w Kaliszu. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Rozwiązania na tej stronie liczę sam, krok po kroku, i zapisuję dokładnie tak, jak tłumaczę je uczniowi na kartce.
Ostatnia aktualizacja: 2026-07-30. Zadania egzaminacyjne pochodzą z arkuszy CKE (cke.gov.pl); teoria, przykłady i rozwiązania są autorstwa Mateusza Będkowskiego.