15 maja 2023 · Formuła 2023 · poziom rozszerzony
Opracowanie prowadzi przez dziewięć wybranych zadań z oficjalnego arkusza CKE. Przy każdym pokazujemy odpowiedź i tok rozumowania; pełne polecenia oraz pozostałe zadania są w PDF CKE.
Omawiamy zadania 1.1–1.3 oraz 2–7, sprawdzone z zasadami oceniania CKE. Własne wyjaśnienia pomagają zrozumieć rozwiązanie, lecz nie zastępują pełnego arkusza. Zadanie 8 z wykresem dysocjacji pozostaje w oficjalnym dokumencie.
Zadanie 1.1 · izotopy
Liczba atomowa niklu to 28, więc dla izotopu A liczba masowa wynosi 28, a Z = 14: A to krzem, Si. Dla X suma elektronów, protonów i neutronów wynosi 114, zaś protonów i neutronów 79. Atom obojętny ma więc 35 elektronów i 35 protonów: X to brom, Br. Oba należą do bloku p.
Zadanie 1.2 · konfiguracja walencyjna
Walencyjna konfiguracja atomu Si to 3s² 3p². W schemacie klatkowym podpowłoka 3s ma parę elektronów, a dwa elektrony 3p zajmują dwa różne orbitale z jednakowym spinem, zgodnie z regułą Hunda.
Zadanie 1.3 · liczby kwantowe
W atomie Br niesparowany elektron walencyjny znajduje się w podpowłoce 4p. Główna liczba kwantowa to n = 4, a poboczna dla podpowłoki p to l = 1.
Zadanie 2 · rozpad alfa
Z reakcji ²⁴⁹Cf + ⁴⁸Ca → X + 3n wynika, że jądro X ma A = 294 i Z = 118, czyli jest to ²⁹⁴Og. Utrata cząstki alfa zmniejsza A o 4 i Z o 2: ²⁹⁴₁₁₈Og → ²⁹⁰₁₁₆Lv + ⁴₂He.
Zadanie 3 · odmiany alotropowe
Diament, grafit i fulereny różnią się budową, a przez to także właściwościami fizycznymi; pierwsze stwierdzenie jest fałszywe. W sieci diamentu atom węgla tworzy cztery wiązania kowalencyjne σ z sąsiadami, więc drugie stwierdzenie jest prawdziwe.
Zadanie 4 · wiązania w C₃O₂
Liniowy ciąg atomów ma postać O=C=C=C=O; przy każdym atomie tlenu są dwie wolne pary. Każdy z trzech atomów węgla ma dwa kierunki wiązań, więc opisuje się go hybrydyzacją sp. Cztery wiązania podwójne zawierają po jednym wiązaniu σ, razem cztery σ.
Zadanie 5 · produkty reakcji
Addycja wody prowadzi do kwasu malonowego o wzorze półstrukturalnym HOOC–CH₂–COOH. Reakcja z amoniakiem daje diamid tego kwasu: H₂N–CO–CH₂–CO–NH₂. W zadaniu CKE wymaga właśnie wzorów półstrukturalnych obu produktów.
Zadanie 6 · równanie kinetyczne
Z początkowych 3 mol/dm³ B przereagowało 1,5 mol/dm³. Z równania 2A + B → 2C wynika zużycie 3 mol/dm³ A, więc pozostaje [A] = 1 i [B] = 1,5 mol/dm³. Podstawienie do v = k[A]²[B], gdzie k = 6,7·10³, daje v = 1,005·10⁴ mol·dm⁻³·s⁻¹.
Zadanie 7 · moc kwasu
Dla tego samego stężenia stopień dysocjacji HX jest na wykresie większy niż HQ. Zatem HX jest mocniejszy. W uzasadnieniu koniecznie porównaj punkty przy tej samej wartości stężenia; ogólne „HX bardziej dysocjuje” jest według klucza zbyt mało precyzyjne.
Uwaga do zadania 6: po przereagowaniu 50% B nie znika 50% A. Stosunek zużycia A do B wynosi 2 : 1 i trzeba go zastosować przed podstawieniem do równania kinetycznego.
Opracowanie redakcyjne Nie każ mu liczyć!, 4 października 2026. Wykresy, zdjęcia i rysunki z arkusza pozostają w oficjalnym PDF CKE. Zapis O=C=C=C=O jest naszym tekstowym zapisem wzoru, a nie kopią grafiki.
Nie każ mu liczyć! — opracowanie
Matura z chemii — omówienie
To autorskie omówienie wybranych zadań chemicznych. Oficjalny arkusz i zasady oceniania są dostępne bezpośrednio na stronie CKE. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-10-04