Strona główna › Liczba pi › Dzień Liczby Pi

Dzień Liczby Pi — kiedy wypada i co zrobić w szkole

Dzień Liczby Pi wypada 14 marca — ale najbliższy, w 2027 roku, wypada w niedzielę. Szkoła, która chce go obchodzić, musi wybrać dzień obok. Niżej jest policzona tabela dni tygodnia na dziesięć lat naprzód, a do tego gotowy zestaw na cztery strony A4: plan lekcji minuta po minucie, karta pomiarowa, na której dziecko samo wylicza pi ze sznurka i linijki, quiz na dwanaście pytań i klucz odpowiedzi. Plus pięć pomysłów na konkursy i uczciwa uwaga o tym, skąd to święto się wzięło.

Dział: MatematykaPoziom: szkoła podstawowa i starsi

Wyłącz kolory

Dzień Liczby Pi wypada 14 marca. To cała odpowiedź na pytanie, z którym większość ludzi tu trafia.

Jest jednak druga rzecz, o której warto wiedzieć wcześniej niż w marcu: najbliższy Dzień Liczby Pi, 14 marca 2027 roku, wypada w niedziela. Szkoła, która chce go obchodzić, musi wybrać dzień obok — piątek 12 marca albo poniedziałek 15 marca.

1Kiedy wypada w kolejnych latach

Data jest stała, ale dzień tygodnia się zmienia — a od tego zależy, czy da się cokolwiek zorganizować.

W ciągu tych dziesięciu lat Dzień Pi wypada w weekend 2 razy: 2027 i 2032. W pozostałych latach jest to zwykły dzień szkolny.

2Dlaczego akurat 14 marca

Bo w zapisie amerykańskim ta data to 3/14 — pierwsze trzy cyfry liczby pi. W polskim zapisie, gdzie miesiąc idzie po dniu, ten żart nie działa i trzeba go za każdym razem tłumaczyć.

3Skąd się wzięło to święto

Tu muszę być ostrożny, bo sprawa jest gorzej udokumentowana, niż się wydaje.

Za założyciela uważa się Larry'ego Shawa, pracownika muzeum nauki San Francisco Exploratorium, a za pierwsze obchody — te z 1988 roku w tym właśnie muzeum. Pierwsi uczestnicy mieli przejść w pochodzie wokół okrągłej przestrzeni muzeum i zjeść owocowe placki.

Co jest udokumentowane lepiej: 12 marca 2009 roku Izba Reprezentantów USA przyjęła rezolucję uznającą 14 marca za National Pi Day. Warto wiedzieć, że była to rezolucja niewiążąca i przeszła tylko przez jedną izbę — to nie była ustawa.

4Międzynarodowy Dzień Matematyki — to samo 14 marca

Od niedawna ta data ma drugie, znacznie lepiej udokumentowane znaczenie.

Dla szkoły to jest praktyczna różnica: Międzynarodowy Dzień Matematyki daje pretekst szerszy niż samo pi. Jeśli w danym roku 14 marca wypada niefortunnie, można obchodzić go pod tym drugim szyldem w dowolnym dniu tygodnia obok.

5Gotowy plan na 45 minut

Do pobrania jest zestaw na cztery strony A4, który nie wymaga przygotowania poza wydrukowaniem i jednym sznurkiem:

Najważniejsza jest strona druga. Dziecko owija przedmiot sznurkiem, mierzy średnicę linijką i dzieli jedno przez drugie. Wychodzi mniej więcej 3,1 — i, co ważniejsze, wychodzi podobnie dla talerza i dla monety. To jest moment, w którym pi przestaje być liczbą z książki.

Rozrzut wyników będzie spory, bo sznurek się rozciąga, a przedmioty nie są idealnie okrągłe. To nie jest wada ćwiczenia, tylko jego treść — warto o tym powiedzieć klasie wprost, zamiast liczyć na ładne wyniki.

6Pięć pomysłów na konkursy

1. Konkurs cyfr. Kto zapamięta najwięcej miejsc po przecinku. Trzy minuty na naukę, potem recytacja. Uwaga: to konkurs pamięciowy, nie matematyczny — warto to powiedzieć, żeby dzieci słabe w zapamiętywaniu nie uznały, że są słabe z matematyki.
2. Polowanie na koła. Kto znajdzie w szkole najwięcej okrągłych rzeczy i zmierzy pi na każdej z nich.
3. Najdłuższy łańcuch cyfr. Klasa buduje łańcuch z papierowych ogniw w dziesięciu kolorach, po jednym na cyfrę. Sto ogniw to około dwóch metrów.
4. Pytanie za pytaniem. Quiz ze strony trzeciej, na czas, w grupach.
5. Gazetka. Plakat z pierwszymi cyframi plus wypisane fakty. Gotowe pliki i lista tego, czego na plakacie lepiej nie umieszczać, są na osobnej stronie.

7Jak to dopasować do wieku

Ten sam plan działa inaczej w klasie czwartej i w ósmej. Wzory z pi wchodzą dopiero w starszych klasach podstawówki, więc poniżej nie ma ich dla młodszych — i to jest celowe, a nie przeoczenie.

Klasy 1–3. Sam pomiar, bez dzielenia. Dzieci owijają przedmioty sznurkiem i porównują: „sznurek od talerza jest ponad trzy razy dłuższy niż talerz jest szeroki”. Trzy razy i jeszcze kawałek — to wystarczy. Dzielenia jeszcze nie ma, więc nie ma sensu go udawać.

Klasy 4–6. Pomiar z dzieleniem na kalkulatorze. Tu pojawia się najważniejsza obserwacja całego dnia: wynik jest podobny dla różnych przedmiotów. Warto zebrać wyniki całej klasy na tablicy i pokazać, że skupiają się wokół jednej liczby.

Klasy 7–8. Pełen plan plus wzory na obwód i pole. Do tego pytanie, które zwykle robi wrażenie: dlaczego kwadratury koła nie da się wykonać cyrklem i linijką — i skąd w ogóle wiadomo, że czegoś nie da się zrobić.

Dla wszystkich. Konkurs cyfr działa w każdym wieku, bo nie wymaga rozumienia niczego poza zapamiętywaniem. To zarazem jego zaleta i wada — patrz uwaga przy pomyśle pierwszym.

8Czego na gazetce lepiej nie pisać

Trzy rzeczy trafiają na szkolne gazetki co roku i wszystkie trzy są nieścisłe: że w pi na pewno jest każda data urodzenia, że „39 cyfr wystarczy do obliczeń w skali Wszechświata” i że stan Indiana uchwalił ustawą wartość pi. Każdą z nich prostuję osobno przy okazji plakatu.

9Kto jeszcze ma tego dnia urodziny

14 marca urodził się Albert Einstein — w 1879 roku w Ulm. To fakt, który obiega polski internet przy każdym Dniu Pi i tym razem się broni: potwierdzają go archiwa biografii matematyków, do których zajrzałem.

Ciekawsza dla polskiej szkoły jest jednak druga data. Tego samego dnia, 14 marca 1882 roku, urodził się w Warszawie Wacław Sierpiński — jeden z najważniejszych polskich matematyków XX wieku. Zajmował się teorią mnogości, teorią liczb i topologią; jego nazwisko noszą trójkąt Sierpińskiego i dywan Sierpińskiego, czyli dwa z najbardziej rozpoznawalnych fraktali.

To jest gotowy pomysł na lekcję, którego nie trzeba nawet wiązać z pi: trójkąt Sierpińskiego da się rysować, a zasada jego powstawania jest zrozumiała dla dziecka z klasy czwartej. Wycinasz środkowy trójkąt, potem to samo w każdym z trzech pozostałych, i tak dalej.

10Jest jeszcze drugi dzień pi

22 lipca — Dzień Przybliżenia Pi, bo data zapisuje się jako 22/7, a to ułamek przybliżający pi. Wypada w wakacje, więc w szkole raczej bezużyteczny, ale ma jeden smaczek: 22/7 jest dokładniejsze niż szkolne 3,14. Lipcowe święto stoi więc na lepszej liczbie niż marcowe.

Poboczne daty, które czasem się pojawiają: 28 czerwca jako Dzień Tau (bo 6,28 ≈ 2π) i 10 listopada jako 314. dzień roku.

11Skąd te daty

Dni tygodnia w tabeli są policzone przy generowaniu tego tekstu, a nie przepisane z kalendarza. Licznik jest wcześniej sprawdzany na trzech datach o znanym dniu tygodnia — jeśli się rozjedzie, tekst się nie wygeneruje.

Daty dotyczące UNESCO pochodzą z oficjalnej strony Międzynarodowego Dnia Matematyki. Geneza samego Dnia Pi — z jednego źródła, o czym piszę wyżej wprost.

12Pytania i odpowiedzi

Czytaj dalej

Mateusz Będkowski

nauczyciel matematyki, autor „Nie każ mu liczyć”

Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole — dziś w dwóch szkołach w Kaliszu. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Rozwiązania na tej stronie liczę sam, krok po kroku, i zapisuję dokładnie tak, jak tłumaczę je uczniowi na kartce.

Ostatnia aktualizacja: 2026-09-19. Tekst redakcji „Nie każ mu liczyć”.