Strona główna › Liczba pi › Plakat
Plakat z liczbą pi — gotowy do druku i jak zrobić własny
„Plakat z liczbą pi” znaczy dwie różne rzeczy. Jedni chcą wydrukować gotowy i powiesić. Drudzy dostali w szkole polecenie zrobienia własnego i szukają, co na nim właściwie umieścić. Ta strona obsługuje oba przypadki: dwa gotowe pliki — A4 i planszę 35 × 35 cm składaną z czterech kartek — a potem listę rzeczy, które warto dać na własny plakat. I osobno listę tych, których lepiej nie dawać, bo krążą po internecie w wersji nieprawdziwej.
Do wydrukowania: dwa plakaty z liczbą pi
Wersja A4 na dwie strony — symbol, definicja i sto miejsc po przecinku w siatce. Wersja XXL na pięć stron — instrukcja plus cztery kartki do sklejenia w planszę 35 × 35 cm, czytelną z drugiego końca sali.
Hasło „plakat z liczbą pi” znaczy dwie różne rzeczy. Jedni chcą wydrukować gotowy i powiesić. Drudzy dostali w szkole polecenie zrobienia własnego i szukają, co na nim właściwie umieścić.
Ta strona obsługuje oba przypadki. Najpierw dwa gotowe pliki, potem lista rzeczy, które warto dać na własny plakat — i osobno lista tych, których lepiej nie dawać, bo krążą po internecie w wersji nieprawdziwej.
1Dwa gotowe plakaty do pobrania
| plik | format | co jest w środku |
|---|---|---|
| plakat A4 | 2 strony A4 | symbol, definicja, 100 miejsc w siatce; druga strona — 500 miejsc z numeracją |
| plakat XXL | 5 stron A4 | instrukcja + 4 kartki do sklejenia w planszę 35 × 35 cm |
Do pobrania: plakat A4 — 2 strony · plakat XXL — 5 stron
Wersja A4 nadaje się nad biurko i do zeszytu. Wersja XXL jest do sali — czyta się ją z drugiego końca pomieszczenia. Drukuje się ją na zwykłej drukarce A4: cztery kartki, obcina się biały margines i skleja od spodu taśmą.
Podział na kartki jest tak dobrany, że żadna cyfra nie leży na styku. Każde pole ma w rogu numer miejsca po przecinku, więc kolejność sprawdza się wzrokiem jeszcze przed sklejeniem.
Drukuj w skali 100 %, nie w trybie „dopasuj do strony”. Inaczej kartki wyjdą w różnych rozmiarach i plansza się nie zejdzie.
2Co umieścić na własnym plakacie
Plakat o liczbie pi łatwo wypełnić samymi cyframi — i wtedy nie mówi nic. Lepiej działa, gdy niesie kilka rzeczy, które da się sprawdzić palcem.
1. Definicja jednym zdaniem
Nie wzór, tylko zdanie: ile razy średnica mieści się w obwodzie koła. Nieco ponad trzy razy, i w każdym kole tyle samo. To jest cała liczba pi; reszta plakatu to szczegóły.
2. Pierwsze sto cyfr, ale z podziałem
Sto cyfr w jednym ciągu jest nieczytelne. W siatce dziesięć na dziesięć — czytelne, i od razu widać, gdzie jest którakolwiek pozycja.
3. Dwa wzory, wyraźnie oddzielone
obwód koła = 2 · π · r pole koła = π · r²
Warto dopisać, czym jest r, bo najczęstsza szkolna pomyłka to podstawienie średnicy zamiast promienia we wzorze na pole. Wynik wychodzi wtedy czterokrotnie za duży.
4. Jeden fakt, który da się sprawdzić na plakacie
Najlepiej działa ten: pierwsze zero pada dopiero na 32. miejscu. Każdy, kto stanie przed plakatem, odruchowo zacznie liczyć — i to jest dokładnie to, o co chodzi.
Drugi w kolejności: na 762. miejscu stoi sześć dziewiątek pod rząd. Tego akurat na plakacie ze stoma cyframi nie sprawdzisz, ale warto wiedzieć, że to najdłuższy taki ciąg w pierwszych stu tysiącach cyfr.
5. Data 14 marca
Dzień Liczby Pi, bo w zapisie amerykańskim to 3/14. Od 2020 roku ta sama data jest też Międzynarodowym Dniem Matematyki — ogłosiło go UNESCO 26 listopada 2019.
3Czego NIE umieszczać
Tu robi się ciekawie, bo te trzy rzeczy krążą po polskim internecie i trafiają na szkolne plakaty co roku.
„Liczba pi jest normalna, więc jest w niej każdy możliwy ciąg cyfr, w tym Twoja data urodzenia.” To nieprawda w sensie, w jakim jest zwykle podawane. Normalności pi nikt nie udowodnił — to otwarte pytanie matematyki, a nie fakt. Sprawdziliśmy przy okazji pierwszy milion cyfr: ciąg „000000” nie pada tam ani razu, podobnie jak „123456789”. Twoja data prawdopodobnie tam jest, ale „prawdopodobnie” to nie to samo co „na pewno”.
„Trzydzieści dziewięć cyfr wystarczy, żeby obliczyć obwód Wszechświata z dokładnością do atomu.” Policzyliśmy to: przy równie sensownych założeniach wychodzi od 36 do 41, zależnie od tego, jaki promień Wszechświata i jaką miarę „atomu” ktoś przyjmie. Liczba 39 nie jest własnością pi — jest skutkiem cudzego wyboru stałych. Na plakacie lepiej napisać „około czterdziestu”.
„Stan Indiana uchwalił ustawą, że pi wynosi 3,2.” Historia jest prawdziwa tylko do połowy. Izba Reprezentantów stanu Indiana rzeczywiście przyjęła taki projekt 6 lutego 1897 roku, bez ani jednego głosu sprzeciwu — ale Senat stanu zablokował go sześć dni później i ustawa nigdy nie weszła w życie. Zatrzymał ją profesor matematyki z Purdue, który akurat był w budynku w innej sprawie.
4Jaki format wybrać
| gdzie ma wisieć | co wybrać |
|---|---|
| nad biurkiem, w zeszycie | A4 |
| w sali lekcyjnej, na korytarzu | XXL z czterech kartek |
| na gazetkę klasową razem z innymi pracami | A4, bo XXL zdominuje całą gazetkę |
Jeśli plakat robi dziecko, warto zostawić mu samo wypisanie cyfr. Przepisanie stu cyfr po kolei zajmuje kilkanaście minut i jest jedynym momentem, w którym ktokolwiek naprawdę patrzy na to rozwinięcie zamiast je przewijać.
5Skąd cyfry na naszych plakatach
Nie zostały skądś przepisane. Liczy je biblioteka obliczeń dokładnych przy każdym generowaniu pliku, a skrypt sprawdza poprawność rozwinięcia zanim cokolwiek narysuje. Sprawdza też każdy fakt wydrukowany na plakacie — jeśli któryś przestanie się zgadzać, plik po prostu się nie wygeneruje.
Brzmi przesadnie, dopóki nie pomyśli się, co się dzieje z plakatem z błędną cyfrą: wisi w sali przez lata i nikt tego nie zauważa.
6Pytania i odpowiedzi
Skąd wziąć gotowy plakat z liczbą pi?
Z tej strony — są dwa. A4 na dwie strony (symbol, definicja, 100 miejsc w siatce, a na drugiej stronie 500 miejsc z numeracją) oraz XXL na pięć stron: instrukcja i cztery kartki do sklejenia w planszę 35 × 35 cm. Oba drukują się na zwykłej domowej drukarce A4.
Jak wydrukować duży plakat bez drukarki A3?
Drukując go na czterech kartkach A4 i sklejając. Trzeba tylko wybrać skalę 100 %, a nie „dopasuj do strony” — inaczej kartki wyjdą w różnych rozmiarach i plansza się nie zejdzie. W naszej wersji XXL podział jest tak dobrany, że żadna cyfra nie leży na styku kartek.
Co umieścić na plakacie o liczbie pi?
Pięć rzeczy: definicję jednym zdaniem (ile razy średnica mieści się w obwodzie), pierwsze sto cyfr w siatce dziesięć na dziesięć, dwa wzory (obwód i pole), jeden fakt do sprawdzenia palcem — najlepiej ten, że pierwsze zero pada dopiero na 32. miejscu — oraz datę 14 marca.
Czy na plakacie można napisać, że w pi jest każda data urodzenia?
Lepiej nie. To zależy od tego, czy pi jest liczbą normalną, a tego nikt nie udowodnił — to otwarte pytanie matematyki. Sprawdziliśmy przy okazji pierwszy milion cyfr: ciąg „000000” nie pada tam ani razu. Twoja data prawdopodobnie tam jest, ale „prawdopodobnie” to nie to samo co „na pewno”.
Czy prawdą jest, że stan Indiana uchwalił, że pi wynosi 3,2?
Tylko do połowy — i to jest błąd, który trafia na szkolne plakaty co roku. Izba Reprezentantów stanu Indiana rzeczywiście przyjęła taki projekt 6 lutego 1897 roku, bez ani jednego głosu sprzeciwu. Ale Senat stanu zablokował go sześć dni później i ustawa nigdy nie weszła w życie.
Ile cyfr pi zmieścić na plakacie?
Sto wystarczy z nawiązką i dobrze wygląda w siatce dziesięć na dziesięć. Pięćset mieści się na A4 drobnym drukiem i nadaje się do szukania własnej daty. Więcej nie ma sensu: nawet do obliczeń w skali obserwowalnego Wszechświata potrzeba około czterdziestu cyfr.
Czytaj dalej
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki, autor „Nie każ mu liczyć”
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole — dziś w dwóch szkołach w Kaliszu. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Rozwiązania na tej stronie liczę sam, krok po kroku, i zapisuję dokładnie tak, jak tłumaczę je uczniowi na kartce.
Ostatnia aktualizacja: 2026-09-19. Tekst redakcji „Nie każ mu liczyć”.