Pszczoła miodna to niezwykle pożyteczny owad, który żyje w licznej rodzinie — w jednym ulu potrafią mieszkać dziesiątki tysięcy pszczół z jedną królową. Robotnice zbierają z kwiatów nektar i pyłek.

Z nektaru powstaje miód, a przy okazji pszczoły przenoszą pyłek z kwiatu na kwiat, dzięki czemu owocują drzewa i rośliny. Robotnice porozumiewają się niezwykłym tańcem, którym wskazują siostrom drogę do kwiatów.

Podział pracy w rodzinie pszczoły miodnej zależy przede wszystkim od wieku robotnicy, a nie od stałego, przypisanego jej na całe życie zawodu. Najmłodsze robotnice sprzątają komórki plastra i karmią larwy, starsze budują plaster z wosku i pilnują wejścia do ula jako strażniczki, a dopiero najstarsze wylatują na zewnątrz jako zbieraczki nektaru i pyłku. Taka zmiana zajęć wraz z wiekiem nazywana jest polietyzmem wiekowym.

Latem wewnątrz ula robotnice utrzymują stałą temperaturę bliską trzydziestu pięciu stopni Celsjusza, niezależnie od pogody na zewnątrz, poprzez intensywne machanie skrzydełkami wentylujące gniazdo oraz gromadzenie się w zwartym kłębie. Zimą pszczoły tworzą właśnie taki ciasny kłąb wokół królowej, na zmianę przesuwając się z zimnych brzegów do ciepłego środka, dzięki czemu cała rodzina przetrwa nawet mroźną zimę.

To, czy z jaja wykluje się zwykła robotnica czy przyszła królowa, zależy niemal wyłącznie od rodzaju pokarmu podawanego larwie, a nie od różnic genetycznych między nimi. Larwy karmione przez cały czas rozwoju wyłącznie mleczkiem pszczelim stają się płodnymi królowymi, podczas gdy pozostałe, karmione po kilku dniach pyłkiem i miodem, rozwijają się w bezpłodne robotnice.

Gdy rodzina pszczela staje się zbyt liczna dla jednego ula, stara królowa odlatuje wraz z częścią robotnic, tworząc w locie charakterystyczny, gęsty rój osiadający tymczasowo na gałęzi drzewa, zanim znajdzie nowe miejsce na gniazdo. W opuszczonym ulu tymczasem wykluwa się młoda królowa, która przejmuje dotychczasowe gniazdo wraz z resztą rodziny.

Miód pszczeli dzięki niskiej zawartości wody oraz naturalnie kwaśnemu odczynowi praktycznie się nie psuje, jeśli jest przechowywany w szczelnym naczyniu z dala od wilgoci. Archeolodzy odnajdywali w starożytnych egipskich grobowcach naczynia z miodem sprzed tysięcy lat, który po otwarciu wciąż nadawał się do spożycia.

Trutnie, czyli samce pszczoły miodnej, nie posiadają żądła i nie zbierają pokarmu, a ich jedynym zadaniem w rodzinie jest zapłodnienie młodej królowej podczas lotu godowego wysoko w powietrzu. Po wykonaniu tego zadania trutnie giną, a te, które go nie wykonają, jesienią bywają wypędzane z ula przez robotnice jako zbędny ciężar dla zapasów zimowych.

Od kilkunastu lat pszczelarze na całym świecie obserwują niepokojące, nagłe zjawisko masowego ginięcia całych rodzin pszczelich, określane jako zespół masowego ginięcia pszczół, którego dokładne, pojedyncze przyczyny wciąż nie zostały jednoznacznie ustalone przez naukowców. Podejrzewa się złożone współdziałanie pestycydów, pasożytów, chorób oraz utraty siedlisk.