Jak pomóc dziecku z dysleksją? 5 rzeczy, które możesz zrobić już dziś!

Kiedy rodzic dowiaduje się, że jego dziecko ma dysleksję, pierwsza myśl jest zwykle jedna: co teraz? Jak pomóc dziecku z dysleksją? Szukanie odpowiedzi w internecie kończy się zazwyczaj długą listą ćwiczeń, metodą Warnkego, Tomatisem i kilkoma reklamami drogich kursów. Informatyczny chaos zamiast konkretnej pomocy.

Dlatego zebrałem pięć rzeczy, które naprawdę działają. Nie wymagają specjalistycznego sprzętu ani dodatkowych zajęć trzy razy w tygodniu. Część z nich możesz zacząć robić jeszcze dziś. Jeśli chcesz najpierw sprawdzić, czy objawy, które obserwujesz, mogą wskazywać na dysleksję — przygotowałem do tego bezpłatny test dysleksji dopasowany do wieku dziecka.

1. Czytaj dziecku na głos — nawet jeśli ma już dziesięć lat

To jedna z tych rzeczy, które rodzice przestają robić zbyt wcześnie. Dziecko idzie do szkoły, zaczyna samo czytać — i wieczorne czytanie na dobranoc gdzieś się urywa. W przypadku dziecka z dysleksją to błąd. Jak pomóc dziecku z dysleksją w domu? Poniżej kilka wskazówek:

Czytanie na głos przez rodzica daje dziecku dostęp do historii, wiedzy i słownictwa odpowiednich dla jego wieku intelektualnego — bez stresu związanego z dekodowaniem tekstu. Dziesięciolatek z dysleksją, który samodzielnie czyta na poziomie klasy drugiej, nie musi być skazany wyłącznie na treści dla siedmiolatków. Możesz czytać mu Hobita, rozmawiać o fabule, zadawać pytania. Budujesz zasób słów i rozumienie tekstu — a przy okazji pokazujesz, że czytanie może być przyjemne, a nie tylko bolesne.

Zasada jest prosta: czytanie przez rodzica nie zastępuje nauki samodzielnego czytania. Potrzebne jest jedno i drugie. Ale jedno bez drugiego to połowa roboty.

2. Zamień dom w miejsce bez czerwonych długopisów

Dziecko z dysleksją przez cały dzień szkolny jest oceniane, poprawiane i porównywane z innymi. Kiedy wraca do domu i siada do lekcji — nie potrzebuje kolejnej rundy sprawdzania błędów.

To nie znaczy, że masz udawać, że błędów nie ma. Znaczy, że sposób, w jaki reagujesz na błędy, ma ogromne znaczenie. Zamiast „znowu napisałeś 'ch’ zamiast 'h'” — „zobaczmy, to słowo jest tricky, jak myślisz, jak się pisze?”. Zamiast liczenia błędów w dyktandzie — rozmowa o tym, które zasady sprawiają największą trudność.

Dziecko, które w domu czuje się bezpiecznie z własnym pismem, ma dużo większą szansę na postęp niż dziecko, które boi się pokazać zeszyt rodzicom.

3. Skróć czas, nie obniżaj wymagań

Jeden z najczęstszych błędów, które widzę u rodziców dzieci z dysleksją: siedzenie z dzieckiem przy lekcjach przez dwie, trzy godziny. Każde zdanie, każdy błąd, każde ćwiczenie — aż do skutku.

Problem w tym, że mózg dziecka z dysleksją pracuje przy czytaniu i pisaniu znacznie intensywniej niż mózg rówieśnika. Po godzinie jest po prostu wyczerpany — nie leniwy, nie niestaranny, tylko wyczerpany. Dłuższe siedzenie przy biurku tego nie zmieni.

Lepiej działa krótka, regularna praca. Dwadzieścia minut skupionego czytania przyniesie więcej niż dwie godziny zmęczonego wpatrywania się w litery. Ustal konkretny czas, po którym lekcje się kończą — i trzymaj się go nawet jeśli nie wszystko zostało zrobione. Zdrowe dziecko to ważniejszy cel niż odrobione zadanie.

4. Daj mu coś, w czym jest dobre — i pilnuj, żeby to miało miejsce w jego tygodniu

Dysleksja nie dotyczy matematyki, muzyki, sportu, programowania, rysowania ani opowiadania historii. Dotyczy czytania i pisania. A szkoła jest zbudowana w taki sposób, że czytanie i pisanie jest wszędzie — i dziecko z dysleksją bardzo szybko zaczyna się definiować przez to, w czym nie radzi sobie tak dobrze jak inni.

Jak pomóc dziecku z dysleksją? Daj mu poczucie sukcesu! Twoja rola jako rodzica to aktywne pilnowanie, żeby w tygodniu dziecka było miejsce na coś, w czym czuje się kompetentne. Nie jako nagroda za odrobione lekcje. Nie jako dodatek, jeśli starczy czasu. Jako stały element tygodnia, który chroni jego poczucie własnej wartości.

Brzmi miękko, ale to jeden z najsilniejszych predyktorów tego, jak dziecko z dysleksją poradzi sobie w dorosłym życiu.

5. Naucz dziecko mówić o swoich trudnościach — zanim zrobi to za nie szkoła

Dzieci z dysleksją bardzo często wstydzą się swoich trudności. Ukrywają je, kompensują, unikają sytuacji gdzie mogłyby wyjść na jaw. To wyczerpuje i izoluje.

Jedną z najważniejszych rzeczy, jakie możesz zrobić, to przeprowadzić z dzieckiem rozmowę o tym, czym jest dysleksja — w sposób, który ją normalizuje, a nie dramatyzuje. „Twój mózg inaczej przetwarza litery. To sprawia, że czytanie kosztuje Cię więcej wysiłku niż innych. Ale to nie znaczy, że jesteś mniej zdolny — znaczy, że potrzebujesz innych narzędzi.”

Dziecko, które potrafi samo powiedzieć nauczycielowi „mam dysleksję, potrzebuję więcej czasu” — jest w zupełnie innym miejscu niż dziecko, które siedzi w ławce i ma nadzieję, że nikt nie zauważy.

Dysleksja nie jest końcem świata. Ale wymaga świadomego działania — i w większości przypadków pierwszą osobą, która zaczyna działać, jest rodzic. Jeśli jeszcze nie wiesz, czy Twoje dziecko może mieć dysleksję, zacznij od bezpłatnego testu dysleksji na niekazmuliczyc.pl — dopasowanego do wieku dziecka, od przedszkola po szkołę średnią.

Więcej informacji na temat dysleksji można znaleźć na stronie Polskiego Towarzystwa Dysleksji, gdzie również znajdziecie informacje na temat tego, jak pomóc dziecku z dysleksją.