Strona główna › Egzamin ósmoklasisty — język polski › Ortografia i interpunkcja na egzaminie ósmoklasisty
Ortografia i interpunkcja na egzaminie ósmoklasisty
Ortografia na egzaminie ósmoklasisty nie polega na dyktandzie. Polega na rozpoznaniu zasady i wskazaniu zdania, w którym została złamana — 37 zadań, 42 punkty, w 20 z 22 arkuszy.
1Najczęstszy typ: znajdź zdanie z błędem
Konstrukcja wraca w wielu arkuszach i zawsze wygląda podobnie: cztery zdania na jakiś temat — o pisarzu, o lekturze, o pojęciu — a uczeń ma wskazać to, w którym interpunkcja jest niepoprawna.
Pułapka jest w kierunku pytania. Uczeń przyzwyczajony do szukania poprawnej odpowiedzi zaznacza zdanie, które wygląda najlepiej. Dlatego CKE podkreśla w poleceniu zwrot „interpunkcja jest niepoprawna”, a całe polecenie brzmi „Wybierz zdanie, w którym interpunkcja jest niepoprawna”.
Błędy w tych zadaniach są zawsze z krótkiej listy: brak przecinka przed zdaniem podrzędnym, przecinek między podmiotem a orzeczeniem, przecinek przed „i” w wyliczeniu, brak przecinka przed „czyli”.
2Przecinek jest najczęstszym tematem całej grupy
Jeśli miałbyś nauczyć się jednej rzeczy z ortografii na ten egzamin, to zasad użycia przecinka. Wracają w kilkunastu zadaniach i dodatkowo decydują o punktach w wypowiedzi użytkowej, gdzie poprawność interpunkcyjna jest osobnym kryterium.
- Przed zdaniem podrzędnym — przed „który”, „że”, „gdy”, „ponieważ”, „aby”. Także wtedy, gdy zdanie podrzędne stoi w środku i wymaga DWÓCH przecinków.
- Nie stawia się między podmiotem a orzeczeniem, choćby podmiot był długi.
- W wyliczeniu — ale nie przed pojedynczym „i”, „oraz”, „lub”.
- Wokół imiesłowowego równoważnika zdania — wydzielamy go z obu stron.
Cztery zasady. W zbadanych arkuszach nie znaleźliśmy zadania z przecinkiem, którego nie dałoby się rozstrzygnąć jedną z nich.
3Homofony i pisownia łączna albo rozdzielna
Drugi powtarzalny typ to zadanie z trzema zdaniami do uzupełnienia i dwiema formami do wyboru — na przykład formą czasownikową i rzeczownikową brzmiącymi identycznie, albo tym samym wyrażeniem pisanym łącznie i rozdzielnie.
To zadanie sprawdza jedną umiejętność: rozpoznanie części mowy w kontekście. Jeśli w luce ma stać czasownik, wchodzi jedna forma; jeśli rzeczownik — druga.
Punktacja bywa stopniowana: komplet za trzy poprawne uzupełnienia, połowa za dwa. Warto więc uzupełniać wszystkie luki, nawet gdy przy jednej się waha.
4Ortografia liczy się podwójnie
To jest argument, który przekonuje uczniów lepiej niż jakikolwiek inny. Zadania ortograficzne w części I są warte około 2,1 punktu na arkusz — niedużo.
Ale poprawność ortograficzna i interpunkcyjna jest osobnym kryterium w wypowiedzi użytkowej i osobnym w wypracowaniu. W wypowiedzi użytkowej próg jest ostry: nie więcej niż dwa błędy łącznie — językowe, ortograficzne i interpunkcyjne razem. Trzy błędy to zero punktów w tym kryterium.
Licząc wszystko razem, ortografia decyduje o kilku punktach w arkuszu, a nie o jednym. To zmienia opłacalność jej ćwiczenia.
5Przykłady krok po kroku
Trzy zadania ortograficzne z arkuszy — trzy różne konstrukcje.
Przykład 1 Ta sama zasada pisowni „nie”
termin dodatkowy 2019, zadanie 10. (1 pkt)
- W sformułowaniu z fragmentu podkreślony jest wyraz z „nie”.
- Uczeń wskazuje, który z czterech podanych wyrazów zapisano według tej samej zasady.
- Trzy dystraktory to wyrazy, w których „nie” nie jest partykułą — jest częścią rdzenia.
Odpowiedź: Poprawna odpowiedź to jedyny wyraz, w którym „nie” jest partykułą przed rzeczownikiem. Zadanie sprawdza, czy uczeń widzi różnicę między partykułą a przypadkowym zbiegiem liter.
Przykład 2 Dwie formy, trzy luki
arkusz próbny 2018, zadanie 8. (2 pkt)
- Do wyboru są dwie formy brzmiące niemal identycznie — jedna czasownikowa, druga rzeczownikowa.
- Trzy zdania mają luki; w każdej pasuje tylko jedna z form.
- Rozstrzyga składnia zdania: po czym stoi luka i czego wymaga.
Odpowiedź: Dwa punkty za trzy poprawne uzupełnienia, jeden za dwa. Zadanie nie wymaga znajomości reguły ortograficznej — wymaga rozpoznania części mowy.
Przykład 3 Wyjaśnienie błędu, nie jego wskazanie
arkusz próbny 2018, zadanie 16.2. (1 pkt)
- Uczeń dostaje jedno zdanie z błędem składniowym.
- Ma wyjaśnić, na czym błąd polega — nie poprawić zdania.
- Odpowiedź musi nazwać regułę, a nie tylko stwierdzić, że „brzmi źle”.
Odpowiedź: Poprawna odpowiedź wskazuje, że człony wypowiedzenia mają różnych wykonawców czynności, więc imiesłowowego równoważnika użyć nie wolno. To najtrudniejsze zadanie językowe w całej grupie.
6Najczęstsze błędy
Trzy błędy, które biorą się z nawyku, nie z niewiedzy.
Szukanie zdania poprawnego zamiast błędnego
Skąd się bierze: Cała szkolna praktyka uczy wskazywania dobrej odpowiedzi. Polecenie „wybierz zdanie, w którym interpunkcja jest niepoprawna” odwraca ten kierunek, a uczeń czyta je pobieżnie.
Jak zrobić dobrze: Zanim zaczniesz czytać warianty, powiedz sobie na głos, czego szukasz. CKE podkreśla w takich poleceniach kluczowy zwrot — jeśli w arkuszu coś jest podkreślone, to nie przypadkiem.
Stawianie przecinka „ze słuchu”
Skąd się bierze: Uczeń stawia przecinek tam, gdzie robi pauzę czytając. Pauza i przecinek to jednak dwie różne rzeczy — długi podmiot kusi do pauzy, a przecinka tam być nie może.
Jak zrobić dobrze: Sprawdzaj strukturę, nie brzmienie: czy zaczyna się nowe zdanie składowe? czy jest spójnik podrzędny? czy to wyliczenie? Trzy pytania rozstrzygają większość przypadków.
Traktowanie ortografii jako mało opłacalnej
Skąd się bierze: Zadania ortograficzne w części I są warte pojedyncze punkty, więc uczeń odpuszcza je na rzecz „ważniejszych” tematów.
Jak zrobić dobrze: Policz całość: punkty z części I plus kryterium poprawności w wypowiedzi użytkowej plus kryterium w wypracowaniu. Przy progu dwóch błędów w wypowiedzi użytkowej jeden przecinek potrafi kosztować punkt.
7Pytania i odpowiedzi
Czy na egzaminie ósmoklasisty jest dyktando?
Nie. Ortografię sprawdzają zadania zamknięte — wskaż zdanie z błędem, wybierz wyraz zapisany według tej samej zasady, uzupełnij luki właściwą formą. Pisownię ocenia się dodatkowo w wypowiedzi użytkowej i w wypracowaniu.
Jakie zasady interpunkcyjne trzeba znać na egzamin ósmoklasisty?
Cztery wystarczają do rozwiązania wszystkich zadań w zbadanych arkuszach: przecinek przed zdaniem podrzędnym, brak przecinka między podmiotem a orzeczeniem, przecinki w wyliczeniu i przecinki wokół imiesłowowego równoważnika zdania.
Ile błędów ortograficznych można zrobić w wypowiedzi użytkowej?
Nie więcej niż dwa łącznie — językowe, ortograficzne i interpunkcyjne razem. Trzy błędy oznaczają zero punktów w kryterium poprawności. Uczniowie ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się mają próg o jeden wyższy.
Ile punktów jest w arkuszu za ortografię i interpunkcję?
Bezpośrednio 42 punktów w 37 zadaniach w całym zbadanym komplecie, czyli około 2,1 punktu na arkusz. Pośrednio więcej, bo poprawność zapisu jest osobnym kryterium w dwóch formach pisemnych.
Czytaj dalej
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki, autor „Nie każ mu liczyć”
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole — dziś w dwóch szkołach w Kaliszu. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Rozwiązania na tej stronie liczę sam, krok po kroku, i zapisuję dokładnie tak, jak tłumaczę je uczniowi na kartce.
Ostatnia aktualizacja: 2026-08-03. Tekst redakcji „Nie każ mu liczyć”.