1. Obraz klęski
Jakie skutki najazdu przedstawia początek utworu i jaki wywołuje efekt?
Przykładowa odpowiedź
Poeta ukazuje spustoszoną ziemię oraz ludzi uprowadzonych do niewoli. Ma wzbudzić współczucie i poczucie pilnej odpowiedzialności za wspólnotę.
2. Wilki i stado
Wyjaśnij sens porównania napastników do wilków, a mieszkańców do stada bez pasterza.
Przykładowa odpowiedź
Porównanie podkreśla bezbronność mieszkańców oraz zaniedbanie tych, którzy powinni zadbać o ochronę kraju. Poeta oskarża więc nie tylko wroga, lecz także biernych współobywateli.
3. Półmiski i żołnierze
Dlaczego poeta zestawia luksus szlachty z pieniędzmi potrzebnymi na obronę?
Przykładowa odpowiedź
Kontrast zawstydza zamożnych odbiorców i zmienia ogólny patriotyczny apel w konkretne wezwanie do finansowania wojska.
4. Retoryka
Wskaż dwie techniki perswazji i określ ich funkcję.
Przykładowa odpowiedź
Apostrofy i wykrzyknienia bezpośrednio mobilizują rodaków, pytania retoryczne zawstydzają biernych, a ironiczne zakończenie ostrzega przed powtórzeniem błędu.
5. Miniodpowiedź
W 60–90 sekund pokaż, jak pieśń przechodzi od obrazu krzywdy do konkretnego apelu. Uwzględnij końcową przeróbkę przysłowia o mądrości po szkodzie.
Źródła: CKE, informator o maturze z języka polskiego; Jan Kochanowski, „Pieśń V” (księgi wtóre), Wolne Lektury; ZPE, kontekst i interpretacja utworu.