1. Obraz i sens
Wybierz jeden obraz: młodą oliwkę z Trenu V, ubranka z Trenu VII albo pusty dom z Trenu VIII. Wyjaśnij w 2–3 zdaniach, jak pokazuje stratę.
Przykładowa odpowiedź
W Trenie VII pozostałe po dziecku ubranka są materialnym śladem życia Urszulki. Ich obecność uświadamia ojcu, że córka już ich nie założy; zwykły przedmiot staje się znakiem nieodwracalnej straty.
2. Kryzys przekonań
Dlaczego Treny IX–XI mówią o czymś więcej niż o smutku? Odwołaj się do Mądrości, pytań o los córki i cnoty.
Przykładowa odpowiedź
Ojciec traci pewność, że rozum pozwala zachować spokój. Nie wie, gdzie jest Urszulka, i podważa wartość cnoty. Żałoba narusza więc wcześniejszy sposób rozumienia świata.
3. Finał cyklu
Kto ukazuje się poecie w Trenie XIX? Czy sen usuwa przyczynę żałoby? Uzasadnij.
Przykładowa odpowiedź
Matka poety ukazuje się z Urszulką na rękach i próbuje pocieszyć syna. Sen przynosi możliwość ukojenia, ale nie cofa śmierci dziecka; jest etapem przepracowywania straty.
4. Miniodpowiedź ustna
W 60–90 sekund odpowiedz: „Jak cierpienie zmienia człowieka w «Trenach»?”. Ułóż wypowiedź w kolejności: teza — obraz codziennej straty — kryzys wartości — sen — wniosek. Nie opowiadaj całego cyklu po kolei.
Źródła: CKE, informator maturalny; Jan Kochanowski, „Treny” — tekst.